Θεόδωρος Καρακασίδης:Η φυσική είναι γύρω μας και ο δρόμος προς τη γνώση είναι ευχάριστος περίπατος

          Θεόδωρος Καρακασίδης 

           

Η Φυσική είναι γύρω μας και ο δρόμος προς τη γνώση είναι ευχάριστος περίπατος

Λίγες ημέρες πριν είχαμε τη χαρά της παρουσίας του κ.Καρακασίδη στο σχολείο μας,με αφορμή το πρώτο του βιβλίο για παιδιά,"Ο Ρούλης ο Επιστημογατούλης"(και η επιστημοπαρέα του (εκδ.Διάφορος),ένα βιβλίο που άγγιξε ιδιαίτερα τους μαθητές,αφού "παρέα"με τους ήρωές του κατανόησαν πολλά φυσικά φαινόμενα,έπαιξαν ,ζωγράφισαν,αναζήτησαν απαντήσεις.

Όσοι ασχολούμαστε με παιδιά,γνωρίζουμε πόσο χρήσιμο και 

αναγκαίο είναι να προσεγγίζουν τα παιδιά τις Επιστήμες μέσα από παιγνιώδες διαδικασίες.Πώς όμως ένας αναπληρωτής Καθηγητής Εφαρμοσμένης Φυσικής στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στον Βόλο αποφάσισε να γράψει ένα βιβλίο για παιδιά;

«Ρούλης ο Επιστημογατούλης (και η επιστημοπαρέα του)», ο τίτλος του βιβλίου σας. Πείτε μας λίγα λόγια.

 

Ο Ρούλης ο Eπιστημογατούλης (και η επιστημοπαρέα του) είναι ένα εικονογραφημένο βιβλίο (εικονογράφηση της ζωγράφου Εύας Γεράκη, Εκδόσεις Διάφορος)  που απευθύνεται σε παιδιά του δημοτικού. Μέσα από τις ιστορίες τεσσάρων ζώων (του γάτου Ρούλη, της γατούλας Θούλης, του σκύλου Θάκη και της χελώνας Τω) προσπαθεί να εξηγήσει στα παιδιά τα φυσικά φαινόμενα αλλά και τον κόσμο μας με διασκεδαστικά πειράματα στο εργαστήριο, στην παιδική χαρά, στο σπίτι και όπου αλλού βρίσκεται κανείς. Θα έλεγα ότι κάνει τη φυσική ένα παιχνίδι: με ερωτήσεις, ανταλλαγή απόψεων και, κυρίως, με τις εμπειρίες των παιδιών· ένα παιχνίδι όπου εκφράζουν απορίες και σκέψεις χωρίς να φοβούνται βαθμούς και εξετάσεις. Γιατί η Φυσική είναι γύρω μας και ο δρόμος προς τη γνώση γίνεται έτσι για όλους ένας ευχάριστος περίπατος

 

Διδάσκετε ως Αναπληρωτής Καθηγητής Εφαρμοσμένης Φυσικής στην Πολυτεχνική Σχολή του Παν/μίου Θεσσαλίας. Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτεμε τη συγγραφή βιβλίων για μικρά παιδιά;

 

Όταν εκδόθηκε το βιβλίο, πολλοί συνάδελφοι μου έκαναν την ίδια ερώτηση. Τα φυσικά φαινόμενα και οι μηχανισμοί πίσω από αυτά, μου άρεσαν από μικρό παιδί.Καθώς μεγάλωνα, αποφάσισα να γίνω φυσικός-ερευνητής. Ευτύχησα να γίνω πανεπιστημιακός δάσκαλος και ερευνητής που αναζητά καινούρια γνώση, αλλά ποτέ δεν ξέχασα πως τα μεγάλα παιδιά μου, όταν ήταν μικρά είχαν ερωτήσεις και ωραίες απορίες για πράγματα που παρατηρούσαν από την κούνια τους, την παιδική χαρά και από τις πληροφορίες που μάζευαν. Παρατήρησα επίσης ότι πολλά παιδιά αλλά και συνομήλικοι/κες μου φοβόντουσαν ακόμη τη Φυσική.Πιστεύω ότι καταφέρνουμε να ξεπεράσουμε τον φόβο όταν κατανοήσουμε τι συμβαίνει. Κάποια στιγμή ασχολήθηκα επιστημονικά με τις ιδέες των παιδιών και μου άρεσε πολύ. Έτσι, αποφάσισα να βάλω το δικό μου λιθαράκι και να βοηθήσω τα παιδιά, μικρά και μεγάλα, να κατανοήσουν καλυτέρα τη φύση και την επιστήμη. Γιατί η κατανόηση και η γνώση είναι δύναμη και ελευθερία από φόβους. Μην ξεχνάμε, μια που βρισκόμαστε στη Θεσσαλία, ότι ανάμεσα στα έργα του Ρήγα του Βελεστινλή είναι και το βιβλίο «ΦυσικήςΑπάνθισμα» σε μια προσπάθεια να εμφυσήσει την ορθολογική σκέψη μέσω της Φυσικής.

 

 

Η Φυσική ήταν πάντα από τα μαθήματα που οι μαθητές  είτε δυσκολεύονται να κατανοήσουν είτε αγαπούν πολύ. Είναι πρόθεσή σας να κάνετε και τα πιο "θεωρητικά" μυαλά να προσεγγίσουν και να κατανοήσουν πιο εύκολα τη Φυσική;

 

Είναι αλήθεια αυτό. Συμβαίνει συχνά, αλλά υπάρχει και ένα είδος στερεότυπου ότι τα θετικά μαθήματα (φυσική, μαθηματικά, χημεία) είναι δύσκολα, ότι είναι πιο πολύ για αγόρια. Τα πειραματικά δεδομένα το διαψεύδουν.Στόχος μου, γράφοντας το βιβλίο, ήταν να αποβάλω αυτό τον φόβο, δίνοντας παραδείγματα με απλά λόγια, χρησιμοποιώντας εμπειρίες και παρατηρήσεις των παιδιών, και παραδείγματα διαλόγου μέσα από τον οποίο προκύπτει η γνώση. Στο περιβάλλον του βιβλίου, οι φίλοι μας τα ζωάκια, όταν συζητούν, δεν φοβούνται βαθμούς και σέβονται ο ένας τον άλλον, αν και διαφορετικοί χαρακτήρες. Πιστεύω πως όλοι μας πρέπεινα κατανοήσουμε τα φυσικά φαινόμενα, για να ξεπεράσουμε φοβίες, να αναπτύξουμε τις σκέψεις μας, να πάμε μπροστά, να ανακαλύψουμε καινούρια πράματα. Με αυτό εννοώ, από τα απλά πράματα στην καθημερινότητά μας μέχρι τις νέες επιστημονικές θεωρίες και γιατί όχι; και τις εφευρέσεις. Εξάλλου, όλοι οι σπουδαίοι επιστήμονες και εφευρέτες ήταν κάποτε παιδιά.

 

Από την επαφή σας με τους μικρούς μαθητές διαπίστωσα πόσο αγάπησαν τους ήρωες των ιστοριών του βιβλίου σας, αλλά και τον τρόπο που τους συστήσατε. Τι σημαίνει για εσάς αυτό; 

 

Από την επαφή που είχα με παιδιά σε σχολεία και εκτός,διαπίστωσα ότι τους άρεσαν οι ήρωες του βιβλίου. Αυτό με χαροποιεί ιδιαίτερα. Σημαντικό στοιχείο η διαφορετικότητά των ηρώων: γάτος, γάτα, σκύλος, χελώνα. Η αγάπη τους για τη γνώση τούς κάνει να κάνουν παρέα χωρίς να μαλώνουν, ενώ σέβονται και αγαπούν τη μικρούλα Τω, κι ας περπατάει λίγο αργά.Εξάλλου, δεν είμαστε μόνο τα φυσικά μας χαρακτηριστικά, είμαστε και ο ψυχικός μας κόσμος, το μυαλό μας. Πολλές φορές, ένας εξαίρετος ψυχικόςκόσμος και ένα υπέροχο μυαλό δεν κρύβονται σε ένα ωραίο εξωτερικό παρουσιαστικό.

 

Ένα βιβλίο, πολλές ιστορίες, ένα πείραμα με μορφή παιχνιδιού η καθεμιά. Πόσο σημαντική είναι η παιγνιώδης προσέγγιση των φυσικών φαινομένων;

 

Πιστεύω ότι ειδικά στις μικρές ηλικίες είναι πολύ σημαντική, καθώς το παιχνίδι είναι κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Τα παιδιά ασχολούνται με κάτι εάν το δουν ως παιχνίδι κι όχι όταν το δουν σανυποχρέωση. Τότε λένε «αυτό μπορώ να το κάνω κι εγώ»,άφοβα. Επίσης η δραματοποίηση παίζει σημαντικό ρόλο, ακόμα και σε μεγάλα παιδιά, από ό,τι βλέπω με τους φοιτητές μου και γι’ αυτό το χρησιμοποιώ ενεργά και συχνά.

 

Ποια λάθη πιστεύετε ότι γίνονται στις δυο βαθμίδες της βασικής Εκπαίδευσης σχετικά με μάθημα της Φυσικής;

 

Η εμπειρία μου από τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και από τα παιδιά μου και τα παιδιά γνωστών μού λέει πως υπάρχουν διάφοροι λόγοι. Κάποτε, τα βιβλία δεν είναι ελκυστικά, ειδικά σήμερα, στην εποχή της εικόνας, και ίσως δεν υπάρχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της Φυσικής, με τρόπο ελκυστικό για τα παιδιά. Οπότε, στο Δημοτικό, επαφίεται στους δασκάλους οι οποίοι έχουν να ανταπεξέλθουν σε μια σειρά δυσκολίες, κάτι που δεν είναι πάντα εύκολο, δεδομένου ότι πολλές φορές αντιμετωπίζουν και άλλα ζητήματα όπως οικογενειακά θέματα, υλικοτεχνικές δυσκολίες κ.λπ. Σε ό,τι αφορά στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στο Γυμνάσιο υπάρχει θέμα με το στήσιμο των βιβλίων και ότι δεν υπάρχουν παντού χώροι για εργαστήρια. Το Λύκειο έχει γίνει εξεταστικό κέντρο: να βγει η περιβόητη ύλη και όχι τα παιδιά να κατανοήσουν σε βάθος τις έννοιες. Το διαπιστώνουμε,στη συνέχεια, στο Πανεπιστήμιο.

 

 

Ως Ακαδημαϊκός, συναναστρέφεστε νέους μετεφηβικής ηλικίας. Τι διαπιστώνετε, σε σχέση με την πιο πάνω ερώτηση, στους φοιτητές σας;

 

Συνήθως, τα διάφορα μαθήματα και η Φυσική αντιμετωπίζονται ως ξεκομμένα κομμάτια ύλης μεταξύ τους και ως ένα υλικό που αν το παρουσιάσεις στον πίνακα ή σε διαφάνειες με έναν μαγικό τρόπο θα περάσει στο μυαλό των παιδιών. Ως δάσκαλοι οφείλουμε να προσελκύουμε το ενδιαφέρον των παιδιών, όχι μαθαίνοντάς τα απλώς τύπους αλλά εμπλέκοντάς ταενεργά στην εκπαιδευτική διαδικασία με ερωτήσεις, παρουσίαση ιστορικών στοιχείων ώστε να δουν ποιες κοινωνικές και υλικές αναγκαιότητες οδήγησαν σε άλματα την επιστήμη, αλλά και πώς χρησιμοποιήθηκε η υπάρχουσα γνώση για την παραγωγή νέας. Επίσης, καλό είναι να τους δείχνουμε με παραδείγματα τη διαθεματικότητα των επιστημών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η ανάπτυξη νέων υλικών και υπολογιστικών εργαλείων προκειμένου να υλοποιηθούν ορισμένες κατασκευές.

 

 

Κρίση και Πολυτεχνικές Σχολές. Τα παιδιά διατηρούν το όραμά τους ή οι αντιξοότητες τους οδήγησαν στην απώλεια της ελπίδας;

 

Σίγουρα τα παιδιά επηρεάζονται από την κρίση. Αναρωτιούνται πού θα οδηγήσουν οι σπουδές και αν αξίζει τον κόπο. Τους λέω, από την εμπειρία μου: Σας δίνεται η ευκαιρία να μάθετε πολλά σε διάφορεςεπιστημονικές περιοχές από εξαιρετικούς συναδέλφους.Τα προτρέπω, δε, να εκμεταλλευτούν, όσο μπορούν, τις γνώσεις και τις εμπειρίες μας καθώς η γνώση είναι το μόνο αγαθό που μπορούμε να πάρουμε μαζί μας, όπου κι αν πάμε. Η πορεία των αποφοίτων μας είτε σε επαγγελματική είτε σε ακαδημαϊκή καριέρα το αποδεικνύει. Δυστυχώς, σήμερα, ένα μεγάλο ποσοστό αποφοίτων κατευθύνεται στο εξωτερικό για αναζήτηση εργασίας. Υπάρχουν, βέβαια, αρκετοί που τα καταφέρνουν αρκετά καλά εδώ παρά τις αντιξοότητες.Νομίζω ότι η πολιτεία αλλά και όλοι μας πρέπει να δημιουργήσουμε ευκαιρίες, με όσα μέσα διαθέτουμε, για να κρατήσουμε τα παιδιά εδώ ή να τους δώσουμε ένα κίνητρο να επιστρέψουν.

 

 

Θα υπάρξει συνέχεια των ιστοριών του Ρούλη του Επιστημογατούλη και της παρέας του;

 

Ο Ρούλης ο επιστημογατούλης ζει με έναν καθηγητήΠανεπιστημίου, τον κύριο Δωρόθεο. Στο τέλος του βιβλίου, ταξιδεύουν μαζί σε ένα ερευνητικό κέντρο στη Βραζιλία. Όταν ο Ρούλης επιστρέψει, έχει να πει πολλά για αυτά που είδε στην επιστημοπαρέα που τον περιμένει…

Ο Θεόδωρος Καρακασίδης γεννήθηκε στην Καβάλα και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Η φυσική τού άρεσε πολύ από τότε που ήταν μικρό παιδί. Έτσι, σπούδασε Φυσικός στο ΑΠΘ και ακολούθησε μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές με υποτροφία στο Παρίσι. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα,ασχολήθηκε με τη διδασκαλία και την έρευνα,και σήμερα είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Εφαρμοσμένης Φυσικής στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στονΒόλο, όπου και ζει τα τελευταία είκοσι χρόνια. Έχει διδάξει φυσική και άλλα μαθήματα σε πάρα πολλούς φοιτητές, επί σειρά ετών, έχει συνεργαστεί με διακεκριμένους ερευνητές στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ έχει συγγράψει τέσσερα πανεπιστημιακά συγγράμματα. Ο «Ρούλης ο Επιστημογατούλης (και η επιστημοπαρέα του)» είναι το πρώτο του βιβλίο για παιδιά.

Πέτρος Τατσόπουλος:"Αντλώ το δικαίωμα να επικρίνω τους άλλους,επειδή ακριβώς επικρίνω και τον εαυτό μου..."

              Πέτρος Τατσόπουλος

"Αντλώ το δικαίωμα να επικρίνω τους άλλους,επειδή ακριβώς επικρίνω και τον εαυτό μου..."

 

Χωρίς περιστροφές,αλλά και με αυτοκριτική διάθεση,ο γνωστός συγγραφέας και πρώην στέλεχος του Σύριζα,Πέτρος Τατσόπουλος,

με  αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του,"Ήμουν κι εγώ εκεί",

αύριο,Δευτέρα 30 Μαΐου 2016, στις 7 μ.μ.,στο Public (Ογλ 28 & Ι. Κονταράτου 9) 

μιλά για τον απόηχο της εμπλοκής του στην πολιτική.Με γλώσσα αιχμηρή εξηγεί 

 τους λόγους που επικρίνει την εθελοτυφλία μας απέναντι στη Χρυσή Αυγή αλλά και την  απάτη του κυβερνώντος σχήματος απέναντι στον Ελληνικό λαό.

Αναφέρεται στην εικόνα που έχουν οι Ευρωπαίοι για εμάς,ως πρώην μέλος της ελληνικής κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας στο συμβούλιο της Ευρώπης,ενώ απαντά αν προβλέπει ήττα του Σύριζα και ποιο κυβερνητικό σχήμα θεωρεί κατάλληλο να χειριστεί τα πολιτικά πράγματα της χώρας μας.

«Ήμουν κι εγώ εκεί» ο τίτλος του βιβλίου σας. Ανάγκη για αυτοπροσδιορισμό ή έκφραση συναισθημάτων ματαίωσης ο τίτλος; (Ήσαστε εκεί, αλλά δεν καταφέρατε ή δεν σας επέτρεψαν  να κάνετε πολλά, άρα ήσαστε και δεν ήσαστε...)

Το "Ήμουν κι εγώ εκεί" είναι πρωτίστως τίτλος κυριολεκτικός. Ήμουν εκεί. Αυτήκοος και αυτόπτης μάρτυς. Το "κι εγώ" ξεκαθαρίζει όμως, ευθύς εξαρχής, ότι δεν ήμουν ο μοναδικός αυτήκοος και αυτόπτης μάρτυς. Ως εκ τούτου, η δική μου μαρτυρία δεν μπορεί παρά να προσμετρηθεί, να συνυπολογιστεί και να συνεκτιμηθεί μαζί με τις μαρτυρίες όσων άλλων "ήταν εκεί" -ορισμένες φορές διαφορετικές ή κι εκ διαμέτρου αντίθετες από τη δική μου μαρτυρία. Δεν ισχυρίζομαι πως όλα τα είδα, όλα τα άκουσα και όλα τα προέβλεψα. Απεναντίας, προσπαθώ να αποτυπώσω τι αισθανόμουν και τι εκτιμούσα τότε που συνέβαιναν τα πράγματα και όχι να τα καπελώσω με την όποια ύστερη γνώση μου. Από ξερόλες και αγιογράφους έχει πήξει ο τόπος. Δεν χρειαζόμαστε ακόμη έναν.

Σε μια χώρα στην οποία τίποτα δεν πάει καλά, δείχνετε σαν να θέλετε να βάλετε τα πρόσωπα και τα πράγματα στη θέση τους σχεδόν επιτακτικά;

 

 Δεν ήταν αυτή η πρόθεσή μου. Δεν είμαι καλβινιστής, ξέρετε -κάποιος ηθικολόγος που κοιτάζει αφ' υψηλού το ανθρώπινο γένος και του κουνάει δασκαλίστικα το δάχτυλο. Στο βιβλίο καταθέτω την εμπειρία μου -την εμπειρία μου από τη συμμετοχή μου στην κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και, ευρύτερα, από την εμπλοκή μου στην ενεργό πολιτική- και αναλαμβάνω, θέλω να πιστεύω, το μερίδιο της ευθύνης που μου αναλογεί. Δεν κρύβω τα δικά μου λάθη κάτω από το χαλί -με πρώτο και μοιραίο λάθος την ίδια τη συνεργασία μου με τον ΣΥΡΙΖΑ. Αντλώ το δικαίωμα να επικρίνω τους άλλους, επειδή ακριβώς επικρίνω και τον εαυτό μου.

 Μιλάτε με γλώσσα αιχμηρή και δεν αποφεύγετε βαρείς χαρακτηρισμούς και επίθετα για αρκετούς πολιτικούς. Είστε βέβαιος ότι δεν αδικείτε κάποιους;

Δεν έχω την αίσθηση ότι αδικώ κάποιους -αλλά, φυσικά, μπορεί να κάνω λάθος. Άλλωστε, οι περισσότεροι εξακολουθούν να μετέχουν στην ενεργό πολιτική (ορισμένοι, μάλιστα, από υψηλές κυβερνητικές θέσεις) και δεν αποκλείεται αύριο να μας δείξουν ένα διαφορετικό πρόσωπο από αυτό που μας δείχνουν σήμερα, όπως και σήμερα, αλίμονο, μας δείχνουν ένα διαφορετικό πρόσωπο από αυτό που μας έδειχναν χτες. Μηδένα προ του τέλους μακάριζε ή, πιο απλά, τα στερνά τιμούν τα πρώτα.  Σε κάθε περίπτωση, ενστερνίζομαι το ακριβώς ανάποδο από την ευαγγελική ρήση. Όχι "μην κρίνετε ίνα μη κριθήτε" αλλά "κρίνετε ίνα κριθήτε".

Μιλάτε  ανοιχτά για τον κίνδυνο που διατρέχει η χώρα λόγω της Χ.Α. Μπορείτε να συνοψίσετε σε μια φράση την άποψή σας;

 Μπορώ να την συνοψίσω σε μία λέξη: εθελοτυφλία. Όπως γράφω και στο βιβλίο, είναι αναφαίρετο δικαίωμά μας να μην την αντιμετωπίζουμε ως μια εγκληματική, παραστρατιωτική, ναζιστική οργάνωση (αυτό που είναι, δηλαδή, και αυτό για το οποίο εξακολουθεί να δικάζεται στον Κορυδαλλό, ασχέτως αν κοντεύουμε να το λησμονήσουμε) και να την αντιμετωπίζουμε ως "μπουλούκι παρεξηγημένων περφόρμερ σε εικαστικό-θεατρικό δρώμενο". Μην αρχίσουμε τη γκρίνια, όμως, όταν θα μας έρθει η λυπητερή.

Δεν φοβάστε την εκδικητική διάθεση κάποιων, σε περίπτωση που τους δοθεί η δυνατότητα να σας βλάψουν;

Ε, καλά. Δεν φοβόμουν τον καιρό που τους είχα απέναντι, σε απόσταση αναπνοής, δεν θα τους φοβηθώ τώρα. Αισιοδοξώ, εξάλλου, ότι βρίσκομαι χαμηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων τους. Δεν είναι παρορμητικοί οι φασίστες, ξέρετε -μεθοδεύουν τη μοχθηρία τους, δεν την αφήνουν αχαλίνωτη. Ασφαλώς πάντοτε υπάρχει ο κίνδυνος να πέσεις πάνω σε κανένα αδέσποτο ούγκανο. Τι να κάνουμε; Δεν θα ζήσω και στη γυάλα.

 Διέκρινα αρκετές αναφορές σας φορτισμένες συναισθηματικά. Τι σας «πονάει» περισσότερο στην κατάσταση που βιώνουμε;

Η απάτη. Για την ακρίβεια, το γαϊδουρινό πείσμα της κυβέρνησης -και του Τσίπρα προσωπικά- να μην παραδέχεται την απάτη. Μιλάει για αυτ-απάτη, κλαίγεται για χίλια δυο, σαν Μάρθα Βούρτση, αλλά δεν παραδέχεται ευθέως ότι (από ένα σημείο κι έπειτα, τουλάχιστον, όταν η εξουσία ήταν πλέον ορατή δια γυμνού οφθαλμού) σχεδίασε κι εφάρμοσε εν ψυχρώ το μεγαλύτερο σχέδιο πολιτικής απάτης στα μεταπολιτευτικά χρονικά. Ίσως να πιστεύει ότι, αν παραδεχτεί κάτι τέτοιο, θα υπογράψει την πολιτική του καταδίκη -και πιθανόν έχει δίκιο. Ωστόσο, επιμένοντας στην άθλια διγλωσσία, σε αυτό το οργουελικό newspeak, τύπου "κάνω το εντελώς αντίθετο από αυτό που λέω", μας οδηγεί σε κάτι πολύ χειρότερο από τον δικό του πολιτικό θάνατο: στο θάνατο του κοινοβουλευτισμού. Στην απαξίωση της δημοκρατίας. Στην κατάρρευσή της. Στην επικίνδυνη πεποίθηση της κοινής γνώμης ότι "όλοι ίδιοι είναι". Σε ανύποπτο χρόνο, ο ίδιος ο Τσίπρας είχε πει: "Αν αποτύχω εγώ, θα έρθει η Χρυσή Αυγή". Ελπίζω να μην αποδειχτεί ως η μοναδική πρόβλεψή του όπου πέτυχε διάνα.

 Τι σας ενόχλησε περισσότερο από την εικόνα μας στην Ευρώπη το διάστημα που ήσασταν μέλος της ελληνικής κοινοβουλευτικής αντιπροσωπείας στο συμβούλιο της Ευρώπης;

 Οι Ευρωπαίοι μας αντιμετώπιζαν με αφέλεια. Πίστευαν ότι εννοούμε αυτά που λέμε. Όταν κατάλαβαν ότι δεν εννοούμε αυτά που λέμε (κι εγώ πια τότε δεν ήμουν ούτε στον ΣΥΡΙΖΑ, ούτε στο Συμβούλιο της Ευρώπης) είδαν το φως το αληθινό. Συνειδητοποίησαν ότι, με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, με αυτό το αριστερο-ακροδεξιό παρδαλό μόρφωμα, μπορούσαν να περάσουν νομοθετικά και της Παναγιάς τα μάτια. Στην καμπούρα μας, φυσικά. Και στην καμπούρα της δημοκρατίας, των αντοχών του κοινοβουλευτισμού, που δεν είναι απεριόριστες. Οι Ευρωπαίοι ενδιαφέρονται για τη διάσωσή μας μόνο στο βαθμό που αυτή θα εμποδίσει και τη δική τους επιμόλυνση. Δεν μας θέλουν, σώνει και καλά, μέσα στα πόδια τους. Μια χαρά τους βολεύουμε και με καθεστώς καραντίνας.

Πιστεύετε ότι ακόμα και σήμερα, μετά το σοκ του περασμένου καλοκαιριού και των πρόσφατων εξελίξεων, οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι ζουν ακόμη στην «κοσμάρα» τους, όπως χαρακτηριστικά αναφέρετε για την περίοδο που πρωτοασχοληθήκατε με τον Σύριζα;

 

Όσο ήμουν στην κοινοβουλευτική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ, από τα μέσα του 2012 έως τις αρχές του 2014, ευελπιστούσα ότι θα επικρατήσουν οι "ρεαλιστές" επί των "ιδεοληπτικών". Έκανα λάθος. Μπορεί οι "ιδεοληπτικοί" να πήραν πόδι πέρυσι το καλοκαίρι, αλλά δεν επικράτησαν οι "ρεαλιστές". Επικράτησαν οι καιροσκόποι. Επικράτησαν οι κυνικοί δίγλωσσοι -το πιο σιχαμερό είδος πολιτικών που μπορεί να σου τύχει. Αυτοί ζουν πάντοτε στην ίδια "κοσμάρα". Στην "κοσμάρα" για την πάρτη τους. Θρηνούν και υπερψηφίζουν, υπερψηφίζουν και θρηνούν -το δούλεμα πάει σύννεφο... Όσον καιρό αυτοί θα κυριαρχούν, όσον καιρό το εκλογικό σώμα δεν θα τους αποστρατεύει, δεν θα μπορούμε να είμαστε αληθινά αισιόδοξοι.

Κάποιοι μιλάνε για πικρία από τη μεριά σας, άλλοι για ναρκισσισμό και οι υποστηρικτές σας για παράπονο που δεν καταφέρατε να εισακουστείτε. Εσείς, όταν κοιτάζετε πίσω, τι συναισθήματα έχετε;

Το πρώτο πάθημα-μάθημα που πήρα από την ενεργό πολιτική ήταν πως, όποιες και αν είναι οι δικές σου προθέσεις, όσο αγαθές ή ιδιοτελείς, πάντοτε ο πολίτης θα σου αποδίδει τις προθέσεις που διαβλέπει ή διαισθάνεται ή υιοθετεί εκείνος. Ματαιοπονείς εάν ιδρώνεις με το στανιό να τον μεταπείσεις. Όπως λέω και στο βιβλίο: "Δεν κερδίζεις ποτέ κάποιον που ούτε διανοείται ότι θα χάσει". Οπότε; No bad feelings.

  Βλέπετε- μακροπρόθεσμα ή βραχυπρόθεσμα -εκλογική ήττα του Σύριζα;

Τα λάθη που παραδεχόμαστε δυσκολότερα είναι τα δικά μας. Για να χάσει ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος να παραδεχτεί ότι έκανε λάθος που τον ψήφισε. Βλέπετε, όμως, πως είναι πιο εύκολο να ισχυριστείς ότι δεν τον ψήφισες ποτέ παρά να μην τον ξαναψηφίσεις. Χρόνια τώρα ψάχνουμε τους ομαδικούς τάφους των Πασοκτζήδων. Πού εξαφανίστηκαν όλα εκείνα τα εκατομμύρια που ψήφισαν ΠΑΣΟΚ; Σε λίγο θα ψάχνουμε και τους ομαδικούς τάφους των Συριζαίων. Πέρα από την πλάκα, για να μετατραπεί η φθορά σε ήττα, χρειάζεται, εκτός από την αυτοκριτική του εκλογικού σώματος, και μια αντιπολίτευση που δεν θα ομφαλοσκοπείται και θα συσπειρωθεί στο μάξιμουμ. Ελπίζω μόνο να έχουμε ακόμη ζωτικό χρόνο ως χώρα. Μην μαζευτούμε απλώς για να κλάψουμε το μακαρίτη.

Ποιο κόμμα ή ποιος συνδυασμός κομμάτων πιστεύετε ότι μπορεί να χειριστεί καλύτερα το μέλλον της Ελλάδας;

  Ένα ευρωπαϊκό μέτωπο. Αυτής της Ευρώπης, της υπαρκτής, όχι της ιδεατής, που απέχει πολύ από την ιδανική Ευρώπη αλλά, είτε το θέλουμε είτε όχι, πικρά πλέον γνωρίζουμε όλοι ότι είναι και παρασάγγες η καλύτερη από τις υπαρκτές λύσεις. Ένα μέτωπο που θα εκτείνεται από τη φιλελεύθερη Νέα Δημοκρατία, χωρίς τα εθνολαϊκιστικά, ακροδεξιά βαρίδια (φεύγουν μόνα τους, μπράβο, να πάνε στο καλό) έως τη μεταρρυθμιστική Αριστερά στις παρυφές του ΣΥΡΙΖΑ. Ένα μέτωπο αξιοπρέπειας και κοινής λογικής, σταθερά απέναντι τόσο στον δεξιό όσο και στον αριστερό λαϊκισμό που μας έφεραν στο σημερινό χάλι.

Έπειτα από το ανά χείρας βιβλίο σας νιώθετε ότι είστε έτοιμος να γυρίσετε στη συγγραφή λογοτεχνικών βιβλίων;

 Ποτέ δεν μπέρδεψα την πολιτική με τη λογοτεχνία, ούτε θέλησα ποτέ να ανταλλάξω την όποια επίδοση στο πεδίο της μίας με αναγνώριση στο πεδίο της άλλης. Πρακτικά, ωστόσο, η ενασχόληση με την πολιτική με παρεμπόδισε στη συγγραφή. Ήδη τελειώνω το "Γκαγκάριν", το βιβλίο που είχα αρχίσει να γράφω πριν εμπλακώ στην ενεργό πολιτική. Θα είναι στα βιβλιοπωλεία το φθινόπωρο.

Τελικά, η εμπλοκή σας με την πολιτική είναι μια πληγή για εσάς που δεν θα κλείσει ποτέ;

 Αναφέρεστε στην πρώτη φράση του "Ήμουν κι εγώ εκεί", μια φράση που δανείζομαι από τον κεντρικό ήρωα μιας γαλλικής ταινίας. Ως αίσθηση ρευστότητας και ανεκπλήρωτου -ναι, πράγματι. Ως ανοιχτός λογαριασμός, όχι. Κάλλιστα μπορώ να ζήσω χωρίς την εμπλοκή στην ενεργό πολιτική, όπως έζησα τα συντριπτικά περισσότερα χρόνια της ζωής μου. Δεν την θεωρώ αυτοσκοπό. Ούτε την αποκλείω. Αν υπάρξει "λόγος σοβαρός", που λέει και το τραγούδι.

Πέτρος Τατσόπουλος,

"Ήμουν κι εγώ εκεί",εκδ.Μεταίχμιο

Πρόκειται για μια χαρισματική πρωτοπρόσωπη αφήγηση της εμπλοκής του συγγραφέα με την πολιτική, τους πολιτικούς και την άσκηση της εξουσίας. Την πολιτική εξομολόγηση του Τατσόπουλου διαδέχεται μια σειρά πολιτικών κειμένων του με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, τα οποία αφορούν την επίμαχη περίοδο της κρίσης 2012 - 2016 και διερευνούν τα αίτια αλλά και τις διεξόδους από μιαν εποχή που όλοι ευχόμαστε να αφήσουμε πίσω μας το συντομότερο…(Ξ.Μπρουντζάκης,το Ποντίκι)

Στις 420 σελίδες υπάρχουν τα πολιτικά κείμενα που έγραψε από το 2012 μέχρι το 2016 και μια εκτενής εξομολογητική αφήγηση της εμπλοκής του με την πολιτική που καταλαμβάνει περίπου το 1/4 του βιβλίου. Με αναφορές σε πρόσωπα, καταστάσεις και διαλόγους που προκαλούν και γέλιο, έστω κι αν τις περισσότερες φορές είναι πικρό.(Γ.Επτακοίλη,Καθημερινή).

Βιογραφικό

Ο Πέτρος Τατσόπουλος γεννήθηκε στο Ρέθυμνο τον Δεκέμβριο του 1959. Σπούδασε οικονομικά και πολιτικές επιστήμες. Εργάστηκε ως ασκούμενος κοινωνικός λειτουργός, συν-σεναριογράφος (Οι απέναντι[1981] του Γιώργου Πανουσόπουλου, Υπόγεια διαδρομή [1983] του Απόστολου Δοξιάδη), δημοσιογράφος, σύμβουλος εκδόσεων και παρουσιαστής πολιτιστικών εκπομπών στη δημόσια και ιδιωτική τηλεόραση: Πνεύμα αντιλογίας (ΕΤ-1, 1999-2000), Μεγάλοι Έλληνες (Ελ. Βενιζέλος, ΣΚΑΪ, 2009), 1821 (ΣΚΑΪ, 2011), Μπρα Ντε Φερ (Action24, 2014). Μαζί με τον Κώστα Μουρσελά, τον Γιώργο Σκούρτη και τον Αντώνη Σουρούνη μετείχε στο Παιχνίδι των τεσσάρων (1998). Έχει εκδώσει τα βιβλία: Οι ανήλικοι (1980), Το παυσίπονο (1982), Κινούμενα σχέδια (1984), Η καρδιά του κτήνους (1987 – μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Ρένο Χαραλαμπίδη το 2005), Η πρώτη εμφάνιση (1994), Ανάλαφρες ιστορίες (1995), Κομεντί (1999), Πιπέρι στη γλώσσα (2000), Το ραβδί και το καρότο (2004), Ο ουρανός στο κεφάλι μας (2004), Τιμής ένεκεν(2004), Πικάντικες ιστορίες (2005), Η καλοσύνη των ξένων (2006), Νεοέλληνες (2007), O Σίσυφος στο μπαλκόνι (2009 – Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών), Το βιβλίο για τα βιβλία (2010). Διηγήματα και μυθιστορήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γερμανικά, τουρκικά και τσεχικά. Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Συγγραφέων την περίοδο 2001-3, υπό την προεδρία του Βασίλη Βασιλικού. Βραχύβιος αντιπρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου το 2010. Τον Μάιο του 2012 εκλέχτηκε βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ. Εκπρόσωπος στο Συμβούλιο της Ευρώπης. Από τον Ιανουάριο του 2014 έως το τέλος της ίδιας χρονιάς ήταν ανεξάρτητος βουλευτής. Έχει δύο παιδιά, τον Γιάννη και τη Δανάη.

Δημήτρης Στεφανάκης "Έχουμε ακόμα ευκαιρία να πρυτανεύσουν λογική και ανθρωπιά. Η λογοτεχνία θα είναι πάντα εδώ για να μας βοηθήσει, αν της το ζητήσουμε."

          Δημήτρης Στεφανάκης

"Έχουμε ακόμα ευκαιρία να πρυτανεύσουν λογική και ανθρωπιά

Η λογοτεχνία θα είναι πάντα εδώ για να μας βοηθήσει αν της το ζητήσουμε."

Δύο είναι οι αφορμές της σημερινής μας συζήτησης με τον Δημήτρη Στεφανάκη:Τα δύο βιβλία του που κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις εκδ.Ψυχογιός.

"Πώς η Λογοτεχνία σου αλλάζει τη ζωή",ο τίτλος του πρώτου βιβλίου  ,μια δοκιμακή απόπειρα του συγγραφέα να μοιραστεί την εμπειρία του με τη λογοτεχνία,θέτοντας κυρίως ερωτήματα στον αναγνώστη παρά δίνοντας έτοιμες απαντήσεις.

"Λέγε με Καΐρα ",το δεύτερο βιβλίο.Πρόκειται για την πρόσφατη επανέκδοση ενός μυθιστορήματος που ξαναγράφτηκε από την αρχή,θέλοντας να αποκαταστήσει τους ήρωες του,όπως ο ίδιος ο συγγραφέας αναφέρει.

Ο συγγραφέας των βιβλίων:"Μέρες Αλεξάνδρειας", "Φιλμ Νουάρ","Άρια,ο κόσμος από την αρχή","Συλλαβίζοντας το καλοκαίρι","Ο χορός των ψευδαισθήσεων",μιλά για το πόσο παράλληλοι είναι οι δρόμοι συγγραφέα και αναγνωστών και τι σημαίνει για έναν συγγραφέα να διηγείται τις ιστορίες του.Εξηγεί τι είναι αυτό που αλλάζει την οπτική μας στα γεγονότα και τις καταστάσεις αλλά και πόσο αντί να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα περιπέσαμε στην Κρίση των τελευταίων χρόνων.

Ας αρχίσουμε με το βιβλίο σας:"Πώς η Λογοτεχνία σου αλλάζει τη ζωή”, μια προσωπική κατάθεση για τη δική σας επαφή και τη μετέπειτα πορεία στο συγγραφικό χώρο. Τι σας κινητοποίησε να το απευθύνετε στο αναγνωστικό κοινό;

 

Κάποιες φορές βγαίνει κανείς από τον κύκλο της φαντασίας και τότε θέλει να απευθυνθεί με ευθύ και άμεσο τρόπο σε όλους αυτούς που διαβάζουν όχι μόνο τα δικά του βιβλία αλλά και τα βιβλία των άλλων. Πιστέψτε με, περισσότερο προσπάθησα να θέσω ερωτήματα στους αναγνώστες παρά να δώσω έτοιμες απαντήσεις σε ό,τι αφορά την τέχνη της ανάγνωσης και τη λογοτεχνία γενικότερα. 

 

Πιστεύετε ότι οι αναγνώστες σας βρίσκουν στοιχεία της δικής τους αναγνωστικής πορείας στο βιβλίο; Είναι παράλληλοι οι δρόμοι συγγραφέα-αναγνωστών ή μήπως η σχέση αυτή έχει  και στοιχεία ταύτισης;

 

Ασφαλώς και βρίσκει κανείς κοινά στοιχεία σ’ένα παρόμοιο βιβλίο. Στο κάτω της γραφής όλοι αναγνώστες δεν είμαστε; Δεν διακατεχόμαστε από τις ίδιες αγωνίες και τα ίδια ερωτήματα για το μυστήριο της ζωής και της ανθρώπινης ψυχής;

 

"Διηγούμαι άρα υπάρχω", ο τίτλος ενός εκ των κεφαλαίων του βιβλίου. Είναι ανάγκη υπαρξιακή ή ναρκισσιστική ανάγκη των συγγραφέων;

 

Είναι ανάγκη του ανθρώπου γενικότερα, θα έλεγα. Εμείς οι συγγραφείς παίζουμε το αφηγηματικό παιχνίδι με πιο αυστηρούς κανόνες. Κι ίσως από το παιχνίδι μας αυτό βγαίνει κάπου-κάπου μια  αλήθεια που την χρειάζεται αυτός ο κόσμος. 

 

 

Έχουμε ανάγκη να γίνουμε λιγότερο μελοδραματικοί ή κραυγαλέοι, αφελείς και ευκολόπιστοι και πιο ευγενείς με τη γλώσσα,όπως αναγράφεται στο οπισθόφυλλο. Αυτό πιστεύετε ότι συνέβη και  σε εσάς με την επαφή σας με τη Λογοτεχνία;

 

Αυτός είναι ένας στόχος και όπως όλοι οι στόχοι ποτέ δεν κατακτάται απόλυτα. Αρκεί να είμαστε στο σωστό δρόμο και να βλέπουμε στο βάθος τον τελικό προορισμό έστω κι αν ποτέ δεν φθάνουμε ως εκεί. 

 

 

Και όσοι δεν διαβάζουν λογοτεχνία; Σε τι υπολείπονται;

 

Όσοι δεν διαβάζουν λογοτεχνία δεν είναι απαραίτητα οι χαμένοι της υπόθεσης, εφόσον όμως φροντίζουν να αντλήσουν από αλλού τα αντίστοιχα οφέλη. Όχι, αλήθεια, συναντώ ανθρώπους που δεν ανοίγουν ποτέ λογοτεχνικό βιβλίο, κι όμως μου φαίνονται πολύ πιο συμπαθείς και ενδιαφέροντες από μερικούς βιβλιοφάγους. 

 

 

Το βιβλίο σας "Λέγε με Καΐρα"κάνει ένα δεύτερο εκδοτικό ταξίδι, στην ουσία, όμως, το έχετε ξαναγράψει από την αρχή. Θα μας το εξηγήσετε αυτό;

 

Έχω την αίσθηση ότι δεν έδωσα στους ήρωες αυτού του βιβλίου τον απαραίτητο χρόνο για να διηγηθούν όπως θα ήθελαν αυτή την ιστορία και αποφάσισα εκ των υστέρων να αποκαταστήσω τη μυθιστορηματική αδικία. 

 

Με αφορμή την Καΐρα, κάνετε ένα οδοιπορικό στα παιδικά και εφηβικά σας χρόνια, με νοσταλγική διάθεση, χιούμορ και τρυφερότητα.Είναι μια θετική αποτίμηση των χρόνων αυτών;

 

Τα χρόνια της Καΐρας ήταν χρόνια από πέτρα για τη χώρα μας. Είχαν όμως μια παράξενη ομορφιά –ή μήπως είναι η αναπόληση της παιδικότητάς μας; – που σε κάνουν να τα σκέφτεσαι με αυτό τον τρόπο.

 

Έχει αντικαταστήσει το διαδίκτυο τον ρόλο της λογοτεχνικής ανάγνωσης σήμερα; Είναι θετικό  ή αρνητικό αυτό κατά την άποψή σας;

 

Αν όντως έχει αντικαταστήσει τον ρόλο τηςλογοτεχνικής ανάγνωσης σίγουρα δεν είναι καλό. Δεν νομίζω, ωστόσο, ότι οι πραγματικοί λάτρεις της λογοτεχνίας θα άφηναν ποτέ τα βιβλία τους, για να καθηλωθούν μπροστά στις οθόνες των ηλεκτρονικών υπολογιστών. 

 

Τι θεωρείτε ότι αλλάζει τη ματιά μας στα γεγονότα, στις καταστάσεις και στα πρόσωπα με το πέρασμα των χρόνων;

 

Η εμπειρία της ζωής –με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό: οι χαρές μας και οι λύπες, η απώλεια αγαπημένων προσώπων, τα όνειρά μας είτε εκπληρώθηκαν είτε όχι, η ανάγνωση των αγαπημένων βιβλίων μας…

 

Τι έφταιξε και δεν αλλάξαμε τον κόσμο;Τον οδηγήσαμε,πιστεύετε,

σε οικονομική και ηθική καταστροφή;

 

Δεν μου αρέσει να χρησιμοποιώ τόσο βαρύγδουπους χαρακτηρισμούς, ακόμα και αν απηχούν στην σημερινή πραγματικότητα. Είναι κάτι που μου το δίδαξε η λογοτεχνία. Ας αφήσουμε τις κορώνες εντυπωσιασμού για τους δημοσιογράφους κι ας πούμε μονάχα πως έχουμε ακόμα ευκαιρίες να πρυτανεύσει η λογική και η ανθρωπιά –το ένα οδηγεί στο άλλο όσο και αν δεν το καταλαβαίνουμε– στη ζωή τη δική μας και σ’ εκείνη των παιδιών μας. Η λογοτεχνία θα είναι πάντα εδώ για να μας βοηθήσει αν της το ζητήσουμε.

Δημήτρης Στεφανάκης

"Πώς η λογοτεχνία σου αλλάζει τη ζωή",εκδ.Ψυχογιός

Ένα δοκίμιο που διαβάζεται σαν λογοτεχνία ειλικρινής και απολαυστική.

Αυτό ειδικά το βιβλίο του Δημήτρη Στεφανάκη είναι μια αποκάλυψη για κάθε βιβλιόφιλο και παθιασμένο ή έντιμο αναγνώστη αλλά και για κάθε έναν που θα θελε να διαβάζει και ο χρόνος του να πιάνει τόπο, να διαβάζει με σύστημα, ό,τι αξίζει, ό,τι μπορεί ως και να σε αλλάξει τον ίδιο τελικά. Γιατί μπορεί η λογοτεχνία να μην μπορεί να αλλάξει ή να σώσει τον κόσμο αλλά σίγουρα μπορεί να αλλάξει τον αναγνώστη της, να του αλλάξει οπτική, να του φανερώσει τα χίλια τόσα κομματάκια της άγνωστής του ψυχής,γράφει η Ελένη Γκίκα στο Έθνος.

Γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, το βιβλίο μοιάζει να απευθύνεται στους αναγνώστες και να συνομιλεί μαζί τους περί λογοτεχνίας. Στην πραγματικότητα, ο Δημήτρης Στεφανάκης μιλά με το ίδιο το αντικείμενο της αγάπης του, τη Λογοτεχνία. Κάνει τη δική του αναφορά σε εκείνη και της απευθύνει έναν απολογισμό για όλα όσα τού πρόσφερε, για τον τρόπο με τον οποίο του άλλαξε τη ζωή, για τις οδύνες και τις ηδονές που γεύτηκε μαζί της, αλλά και για όσα εκείνος καταθέτει εδώ και χρόνια στο εγχώριο αλλά και στο διεθνές λογοτεχνικό σκηνικό ή προτίθεται να το κάνει στο μέλλον,γράφει η Τέσυ Μπάιλα στο diastixo.

Δημήτρης Στεφανάκης

"Λέγε με Καΐρα",εκδ.Ψυχογιός 

Χρόνια από πέτρα,με μια παράξενη ομορφιά

 Ποιος από εμάς δεν έχει χαραγμένες εικόνες στο μυαλό του από την παιδική του ηλικία και ποιος άραγε δεν κοιμάται αγκαλιά με τα όνειρα του μήπως και τύχει να ξαναδεί να περνά από μπροστά του σαν ταινία όλη η αθωότητα του χρόνου που πέρασε και που μεγαλώνοντας ξεθώριασε σαν μια παλιά φωτογραφία,γράφει για το βιβλίο ο Γιάννης Αντωνιάδης στο culturenow. 

"Λέγε με Καΐρα", ένα  μυθιστόρημα που αγγίζει την ιστορία και αγαπά την λογοτεχνία , γράφεται και υπογράφεται από τον συγγραφέα με αγνή διάθεση τρυφερότητας και λησμονιάς μέσα από τα μάτια, τα δικά του ίσως, ενός πιτσιρικά που ξεμυτίζει για να γνωρίσει τον κόσμο γύρω του μέσα από την γλαφυρή  αφήγηση ενός ατίθασου παππού, σαν αυτούς που κανείς συναντά στα παραμύθια . Όλο το βιβλίο είναι ποτισμένο από συναισθήματα, οσμές, συναντήσεις, περιπέτειες και αποτελεί την περιγραφή ενός ολόκληρου κόσμου πικάντικα ανθρώπινου μια ευαίσθητη ματιά στον χρόνο μιας Αθήνας που ήταν ρομαντική, φιλόξενη, απρόσβλητη από την λαίλαπα της δήθεν εξέλιξης στη νέα σελίδα της μεταπολίτευσης και η οποία μεταπολίτευση θα μεταμόρφωνε, μάλλον προς το χειρότερο, την μαγεία της πολλές φορές σκληρής πραγματικότητας της περιόδου εκείνης.Ο Στεφανάκης, με ισχυρή δόση ποιητικότητας, φιλοσοφίας για τα πεπραγμένα των ανθρώπων και πολλές φορές με μελαγχολικό τόνο για τον χαμένο χρόνο που αναζητά όπως ο Προυστ, μας μιλά διεξοδικά για αυτή την σαγηνευτικά δύσκολη εποχή με χαρακτηριστική αγάπη: "Οι δύσκολες εποχές είναι λίπασμα για τα ιδανικά. Τότε μόνο οι πράξεις μετράνε σε αντίθεση με τις ομαλές καταστάσεις, όπου τα λόγια φτάνουν και περισσεύουν...