Νίκος Σιδέρης

 

" Κύριο πολιτικό πρόβλημα σήμερα είναι ο ευνουχισμός της πολιτικής σκέψης και γενικότερα η εμπλοκή της ικανότητας για σκέψη."

 

 

"Η ελληνική νοοτροπία χαρακτηρίζεται από ευπιστία και από ροπή στη διχόνοια και τον φατριασμό"

 

Με αφορμή το νέο του βιβλίο "Το Κατά Διαβόλου Ευαγγέλιο" με υπότιτλο Πολιτική Ψυχολογία της Κρίσης,(εκδ.Μεταίχμιο)ο ψυχίατρος και συγγραφέας κ. Νίκος Σιδέρης  μιλά στις Διαδρομές ,ενώ αναφέρεται ιδιαίτερα στους παράγοντες που οδήγησαν στην Κρίση

 

«Κατά Διαβόλου Ευαγγέλιο»,ο τίτλος του νέου βιβλίου σας,με υπότιτλο «Πολιτική Ψυχολογία .Θέλετε ,να δώσετε ένα στίγμα στους αναγνώστες μας;

Ο κυρίαρχος πολιτικο-μιντιακός λόγος εντέλλεται «Μισείτε αλλήλους». Απέναντι σ’αυτόν τον λόγο του καθολικού μίσους –το κατά Διαβόλου ευαγγέλιο− οι πολίτες και η κοινωνία καλούνται να σκεφτούν ορθολογικά και νηφάλια. Το βιβλίο μου τους εφοδιάζει με τα διανοητικά εργαλεία που είναι απαραίτητα γι’ αυτό.

  Αν με ρωτούσαν τι λέει το βιβλίο σας, θα απαντούσα ότι “είναι η διαδρομή μέσα από τις εσωτερικές διεργασίες που μας υπέβαλαν οι πολιτικοί και τα ΜΜΕ από τη Μεταπολίτευση μέχρι σήμερα,ώστε να φτάσουμε στην Ελλάδα της Κρίσης,”.Πόσοσυμφωνείτε με αυτό;

Έτσι είναι. Επανειλημμένα δείχνω ότι η ιστορία εσωτερικεύεται ως δομή. Και το κατά Διαβόλου ευαγγέλιο είναι η σύνοψη μιας μακράς πορείας ευνουχισμού της πολιτικής σκέψης των Ελλήνων και διακυβέρνησης με τη μέθοδο του «διαίρει και βασίλευε».

Πόσο «καλλιεργήθηκε» το πρότυπο του καταναλωτικού ναρκισσισμού από πολιτικές του παρελθόντος και πόσο αυτός τελικά ευθύνεται για τη σημερινή οικονομική κατάσταση της χώρας;

Ο καταναλωτικός ναρκισσισμός –η μοιραία Μεγάλη Αυταπάτη− δεν ήταν επινόηση των φτωχών και των ιδεολογικά κυριαρχούμενων μαζών. Αλλά πολιτισμικόπρόταγμα, που το επέβαλαν οι κυρίαρχες οικονομικές, πολιτισμικές και πολιτικές δυνάμεις, μέσα από συγκεκριμένες κερδοσκοπικές, αλλοτριωτικές και κυριαρχικές λογικές και με τη χρήση ισχυρότατων μηχανισμών «διαμόρφωσης γνώμης» – όπως η αχαλίνωτη βιομηχανία του λάιφ στάιλ, «το Χρηματιστήριο στις 7 000 μονάδες», ταδιακοποδάνεια και εορτοδάνεια και άλλα πάσης φύσεως δάνεια. Το ίδιο προφανώς ισχύει και για την πελατειακή λογική, την κομματοκρατία και την εξάρτηση από τις «Μεγάλες Δυνάμεις».

 Ποια χαρακτηριστικά του λαού μας και ποιοι άλλο παράγοντες θεωρείτε ότι οδήγησαν στη Κρίση;

Η ελληνική νοοτροπία χαρακτηρίζεται από ευπιστία απέναντι στον «δικό μας» (ηγέτη ή άλλον) και από ροπή στη διχόνοια και τον φατριασμό, για λόγους που αναλύονται διεξοδικά στο βιβλίο. Σ’ αυτό το υπόστρωμα αναπτύχθηκε και κυριάρχησε μια μεθοδολογία διακυβέρνησης και στρατιές εφαρμοστών της, που καλλιεργούν τηνκομματοκρατία και τον γενικευμένο εκμαυλισμό· ένα καθολικό σύστημα συνενοχών («Άρπαζε κι άσε τους άλλους ν’ αρπάζουν») · τον καταναλωτικό ναρκισσισμό· την αποκοπή από την παραγωγική πράξη· τη διαχείριση αντί της πολιτικής· τηναπαξίωση του πολιτικού προσωπικού και συστήματος· και τη διήθηση των ψυχών από τον εγωκεντρισμό. Σ’ αυτό το έδαφος γιγαντώθηκε η Μεγάλη Αυταπάτη, που μας έριξε τελικά στην κρίση.

Στο βιβλίο εξηγείτε την εσωτερική λογική του Υπουργικού λόγου.Πόσο αυτό βοηθά όσους αγαπούν πραγματικά αυτόν τοντόπo;

Το κύριο πολιτικό πρόβλημα σήμερα είναι ο ευνουχισμός της πολιτικής σκέψης και γενικότερα η εμπλοκή της ικανότητας για σκέψη. Πολίτες που δεν δύνανται να σκεφτούν ορθολογικά και νηφάλια είναι καταδικασμένοι να μετατραπούν σε θεατές της δικής τους ζωής και της πορείας του τόπου. Η αποδόμηση του Υπουργικού Λόγου λυτρώνει τη σκέψη από την εμπλοκή. Άρα, είναι αναγκαία.

 Χρησιμοποιώντας μια δική σας ερώτηση :”Aν όλα όσα ζούσαμε ήταν μια αυταπάτη ,παρά την απτή υλικότητάτους,τότε τι μπορεί να πιστέψει κανείς και να δεχθεί ως πραγματικότητα;”θα σας ζητούσα μια προσωπική απάντηση.

Ό,τι δημιουργεί η νηφάλια και ορθολογική σκέψη και ο δημοκρατικός διάλογος. Αλλιώς, ό,τι αντέχει στην κριτική σκέψη και εμπεριέχει αγάπη γι’ αυτόν τον τόπο και τους ανθρώπους του.

 Τελειώνοντας την ανάγνωση του βιβλίου,θέλησα να μοιραστώ τις θετικές εντυπώσεις μου με τα παιδιάμου,φοιτητές στη Νομική της Αθήνας,και να τους συστήσω να το διαβάσουν μετά την εξεταστικήτους,την ίδια στιγμή μου ανακοίνωσαν ότι ενδέχεται να χάσουν και δεύτερο εξάμηνο λόγω καταλήψεων για τη στήριξη κάποιας άλλης κοινωνικής ομάδας.Γράφετεγια τις υποβολιμαίες και κατευθυνόμενες συγκρούσεις μεταξύ των κοινωνικών ομάδων(χρησιμοποιώντας κι το εξαιρετικά επιτυχημένο παράδειγμα της θερμαινόμενης πίσίνας).Τι θα λέγατε στην περίπτωση αυτή;

Θα μιλήσετε στο παιδί σας στο ακόλουθο πνεύμα: Να σκεφτεί σαν ώριμος πολίτης, επειδή πριν και πάνω από φοιτητής είναι πολίτης. Κριτήριο δεν είναι το προσωπικό του συμφέρον και μόνο. Πρόκειται για πολιτική διαμάχη, δηλαδή για αναμέτρηση δυνάμεων με αντικείμενο το κοινό αγαθό. Στην προκείμενη σύγκρουση, διακυβεύονται τουλάχιστον τρεις όψεις του κοινού αγαθού: Στελέχωση και λειτουργία του Δημόσιου Πανεπιστήμιου. Οικονομική πολιτική τηςχώρας. Σχέση εξουσίας-πολιτών. Συγκρούονται η κυβέρνηση δέσμια των μνημονιακών της υποχρεώσεων, με εργαζόμενους που χάνουν τη δουλειά τους και ίσως καταστρέφεται (λόγω κρίσης και ηλικίας) το πλαίσιο του βίου τους. Η στιγμή της σύγκρουσης επελέγη από την κυβέρνηση έτσι ώστε ναμεγιστποιηθούν οι παράπλευρες ζημίες (χαμένα μαθήματα και εξεταστική: Το ίδιο έκανε και πέρυσι με τους καθηγητές της Δευτεροβάθμιας). Τίθενταιλοιπόν τρία βασικά ερωτήματα: Η κυβέρνηση εξάντλησε τα περιθώρια ώστε η αναπόφευκτη αναμέτρηση να μην διεξαχθεί σε καιρό εξετάσεων; Με δεδομένη την κυβερνητική επιλογή ως προς τη στιγμή των απολύσεων, οι εργαζόμενοι έκαναν ό,τι μπορούσαν ώστε να περιοριστούν οι παράπλευρες ζημίες για τους φοιτητές και να εξασφαλίσουν την κατανόηση και την αλληλεγγύη των φοιτητών, των οικογενειών τους και της κοινωνίας; Και οι φοιτητές ενδιαφέρθηκαν-ονται για την τύχη του Πανεπιστημίου και όσων εργάζονται σε αυτό;

Αν το παιδί σας βοηθηθεί να σκεφτεί έτσι, θα καταλήξει στα συμπεράσματά του. Τα οποία, οπωσδήποτε, θα αποφεύγουν την παγίδα του «κοινωνικού αυτοματισμού», του «καθένας για πάρτη του, φα ’τους να μη σε φάνε» −δηλαδή, το κατά Διαβόλου ευαγγέλιο. Έτσι ώστε, αν χρειαστεί κι αυτό να παλέψει για να βρει και/ή για να μη χάσει τη δουλειά του (νεανική ανεργία=60%...), να παλέψει σε περιβάλλον νηφάλιου στοχασμού, αλληλεγγύης και δημοκρατικού ανθρωπισμού: σαν πολιτισμένος πολιτικός άνθρωπος.

 

 

 «ΥΠΛΟ-υπουργικός λόγος», «Πένθιμο μούδιασμα», «θρίαμβος του Θανάτου»,αλλά και και «αντίδοτο στην τοξίνη» είναι μερικές μόνο αλλά χαρακτηριστικές έννοιες των οποίων γίνεται κοινωνός ο αναγνώστης του βιβλίου σας,δίνοντας την αίσθηση ότι πρόκειται περί δοκιμίου ή εγχειριδίουψυχολογίας,πολιτικής αλλά και κοινωνιολογίας.Σε ποιο κοινό απευθύνεστε ,κύριε Σιδέρη;

Σε κάθε σκεπτόμενο πολίτη και σε όλους όσους αγαπούν αυτό τον τόπο και τους ανθρώπους του.

 Είναι γνωστή και δεδομένη η ευρεία χρήση του διαδικτύου στη χώρα μας ακόμα και από άτομα μεγαλύτερης ηλικίας.Θεωρείτε,ωστόσο ότι ο μιντιακόςλόγος είναι αυτός που τελικά καθορίζει και κατευθύνει την ποιότητα των αποφάσεων των πολιτών;

Ο μιντιακός λόγος δεν είναι ανίκητος. Ωστόσο, είναι εργαλείο μεγάλης εμβέλειας και ισχύος. Που αντιμετωπίζεται μόνο από πολίτες ενήμερους, που τοποθετούνται ως πολίτες –ως υποκείμενα πολιτικής πράξης, όχι ως καταναλωτές πολιτικολογίας.

Υπάρχει,τελικά τρόπος να «σκεφτούμε» και αν συμβεί αυτό υπάρχει χρόνος και πιθανότητα να σωθούμε;

Ναι, αν αξιοποιήσουμε τα κατάλληλα εργαλεία. Ναι, αν σκεφτούμε· αν σκεφτούμε· αν σκεφτούμε· και προπαντός, αν σκεφτούμε!

 

Στο « Κατά Διαβόλου Ευαγγέλιο»,με αντικείμενο της μελέτης την Πολιτική Ψυχολογία της Κρίσης,ο ψυχίατρος Νίκος Σιδέρης αναλύει κριτικά ,μέχρι τα έσχατα βάθη,το ψυχικό αντίκρισμα και τίμημα του κυρίαρχου πολιτικού λόγου,συναγάγει πρακτικά συμπεράσματα της ανάλυσης και χωρίς να καταδικάζει ή να χαράζει πολιτικές παρέχει σε κάθε πολίτη εργαλεία και χώρο για να κατανοήσει βαθύτερα τη λογική της πολιτικής μας ζωής,συνεκτιμώντας τις ψυχικές διεργασίες που μετέχον στην Κρίση.

Κεντρικό θέμα του βιβλίου οι επιπτώσεις του κυρίαρχου υπουργικού και μιντιακού λόγου στον κοινωνικό δεσμό,στην ανθρώπινη σχέση και στην υποκειμενική λειτουργία για τα νοσηρά σύνδρομα που παράγονται και για το αν τελικά υπάρχει αντίδοτο σ’ αυτή την παθολογία. Εστία ανάλυσης το προσωπικό και συλλογικό τίμημα του κυρίαρχου δημόσιου λόγου και της κυρίαρχης πολιτικής ,πέρα από οικονομικές σκοπιμότητες και ανεξάρτητα από απολογιστικά πρόσημα του Μνημονίου.

Αφιερωμένο και απευθυνόμενο σε όσους τρέφουν ισχυρά αισθήματα είτε συμπάθειας είτε όχι για την Ελλάδα και τους Έλληνες και τον Λόγο και με την προτροπή να σκεφτούμε να σκεφτούμε και κυρίως να σκεφτούμε ,ώστε να ξεφύγουμε από την παγίδα του Υπουργικού και μιντιακού λόγου,με εξαιρετικά επιτυχημένα παραδείγματα,το βιβλίο μας κάνει κοινωνούς σε έννοιες όπως «Υπουργικός λόγος», "καταναλωτικός ναρκισσισμός",

«πένθιμο μούδιασμα», «θρίαμβος του θανάτου», αλλά και «αντίδοτο στην τοξίνη».

Με δυνατό και πολύ κατατοπιστικό πρόλογο αλλά και επίμετρο,με 9 κατατοπιστκά ένθετα και χωρισμένο σε 7 κεφάλαια οι 350 σελίδες του βιβλίου προβληματίζουν χωρίς να εγκλωβίζουν τον αναγνώστη στο δίπολο αισιοδοξία-απαισιοδοξία αλλά καθιστούν σαφές ότι μόνο με ρεαλισμό και αποφασιστικότητα μπορούμε να μιλάμε για θετική ιστορική εξέλιξη.

‘Ενα εξαίρετο δοκίμιο-εγχειρίδιο ψυχολογίας,πολιτικής και κοινωνιολογίας το οποίο αξίζει να διαβαστεί από κάθε σκεπτόμενο πολίτη.

Χαριτίνη Μαλισσόβα  


Βιογραφικό

Ο Νίκος Σιδέρης , γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952 και σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για μεταπτυχιακές σπουδές (ειδικότητα Ψυχιατρικής, Ιστορία και Νευροψυχολογία-Νευρογλωσσολογία). Είναι διδάκτωρ του Τμήματος Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και διδάσκων ψυχαναλυτής, μέλος της Ψυχαναλυτικής Εταιρεία τουΣτρασβούργου (E.P.S.) και της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ψυχανάλυσης (FEDEPSY). Εργάζεται στην Αθήνα ως ψυχίατρος, ψυχαναλυτής και οικογενειακός θεραπευτής. Έχει διδάξει στο Τμήμα Ψυχιατρικής του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στο Κολλέγιο Αθηνών και στο Deree College, καθώς και στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών το μάθημα «Εικαστική Δημιουργία και Φαντασίωση του Καλλιτέχνη: Η περίπτωση του Ερωτισμού». Διδάσκει στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Π. το μάθημα «Αρχιτεκτονική και Ψυχανάλυση».

Έχει εκδώσει, στις Εκδόσεις Καστανιώτη, τις ποιητικές συλλογές Γκο (1983), Περίπλους ή Ανατροπή των ονομάτων (1990), και Τρυφερός κωπηλάτης (2000), τη μελέτη Η εσωτερική διγλωσσία (1995), το δοκίμιο Και όμως μιλάνε – Έφηβος λόγος (1999), καθώς και τα μυθιστορήματα Ερωτικό τραγούδι (1998) και Η μπαλάντα της σκόνης (2003). Στις Εκδόσεις Futura τη μελέτη Αρχιτεκτονική και Ψυχανάλυση: Φαντασίωση και Κατασκευή (2006) η οποία κυκλοφορεί επίσης στα αγγλικά Architecture and Psychoanalysis: Fantasy and Construction (Kindle Edition, 2013). Στις εκδόσεις Opportuna τη μελέτη Ο Φρόυντ κρυπτο-κόκκινος; Ιστορία, Θεωρία, Φαντασίωση και το δοκίμιο Οικογένεια και νέες μορφές γονεϊκότητας (2010). Στις Εκδόσεις Μεταίχμιο την ποιητική συλλογή Η τέχνη του κόκκου (2011), το μυθιστόρημα Ένα τραγούδι για τον Ορφέα (2011) και τα δοκίμια Όπως ειπώθηκαν εκεί και ακούστηκαν —Μυστικά και αλήθειες από το ντιβάνι του ψυχαναλυτή (2008), Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν! (2009), Δεν παίζεις μόνο εσύ. Υπάρχουν κι άλλοι! Ήθος και τέχνη της ανθρώπινης σχέσης (2010), Ο ερωτισμός στην τέχνη, εικαστικές φαντασιώσεις (2010), Μιλώ για την κρίση με το παιδί. Εμπιστευτική επιστολή σε μεγάλους που σκέφτονται (2013).

 

 

Δημήτρης Στεφανάκης

 

Τα πιο ωραία πράγματα γεννιούνται από τις αντιθέσεις

 

 

Συνέντευξη του Δημήτρη Στεφανάκη στη Χαριτίνη Μαλισσόβα για τις "Διαδρομές" της εφημ.Θεσσαλία.

Ο συγγραφέας Δημήτρης Στεφανάκης μιλά στις Διαδρομές για το δεύτερο εκδοτικό ταξίδι του βιβλίου του:"Συλλαβίζοντας το καλοκαίρι"που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Ψυχογιός..

Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΤΕΦΑΝΑΚΗΣ γεννήθηκε το 1961. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Έχει μεταφράσει έργα των Σολ Μπέλοου, Ε. Μ. Φόρστερ, Γιόζεφ Μπρόντσκι, Προσπέρ Μεριμέ κ.ά. Το βιβλίο του ΜΕΡΕΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ, εκδόθηκε πρόσφατα στα γαλλικά σημειώνοντας τόσο μεγάλη επιτυχία, ώστε τιμήθηκε με το Prix Mediterranée Étranger. Κυκλοφορεί επίσης στα ισπανικά και τα αραβικά. Τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη 2011 και ήταν υποψήφιος για το Prix du Livre Européen 2011. Από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ κυκλοφορούν επίσης τα μυθιστορήματά του ΦΙΛΜ ΝΟΥΑΡ, το οποίο πρόσφατα μεταφράστηκε στα γαλλικά, και "ΑΡΙΑ. Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ".

Σας καλωσορίζω στην εφημερίδα Θεσσαλία και στις "Διαδρομές",κύριε Στεφανάκη.

Μετά από τη συνάντησή σας με το αναγνωστικό κοινό μέσω της "Άριας" τον περασμένο χειμώνα,ένα βιβλίο με φόντο καλοκαιρινό, και μάλιστα στο νησί της Μυκόνου, και βασικό ήρωα τον αγαπημένο σας Αλμπέρ Καμύ. Ποια ήταν καταρχήν η αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου και πώς αποφασίσατε τον συνδυασμό τόπου και προσώπου;

 Αναρωτιόμουν ανέκαθεν πώς θα έβλεπαν την αντιμυθιστορηματική εποχή μας οι μείζονες μυθιστοριογράφοι του παρελθόντος. Κάποια στιγμή είχα την ιδέα να νεκραναστήσω τους αγαπημένους μου. Από την ιδέα αυτή διασώθηκε τελικώς ο Καμύ και η Μύκονος προέκυψε ως τόπος που αγάπησε και επισκέφθηκε δυο και τρεις φορές ο Γαλλοαλγερινός νομπελίστας.

Μέσα από μια ιδιόμορφη μηχανή του χρόνου, λοιπόν, ο Αλμπέρ Καμύ επιστρέφει σε ένα μέρος γεμάτο από λάμψη και φως, τη Μύκονο, το οποίο είχε επισκεφθεί όσο ήταν εν ζωή .Το Περίφημο "Καλοκαίρι " του, αναζήτηση και ύμνος στο φως και στην ευτυχία, πόσο επηρέασε τη συγγραφή του δικού σας βιβλίου;

Το «Καλοκαίρι» του Καμύ είναι ένα συναξάρι σκέψεων για τη Μεσόγειο, για το φως και τα τοπία της. Θα ήταν αδύνατο να το παρακάμψω. Από το συναξάρι αυτό δανείστηκα κυρίως την αίσθηση του μεσογειακού κόσμου αλλά και την ποιητική γλώσσα που το διατρέχει.

Αν έβαζα έναν άλλο τίτλο στο βιβλίο, αυτός θα ήταν :"ο Καμύ με τα μάτια ενός μελετητή του μέσα στο χρόνο".

Πόσο βιογραφικό είναι ,τελικά ,το βιβλίο και πόσο υπερισχύει η δική σας οπτική και άποψη για τον Καμύ;

Εδώ νομίζω πως πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάτι: Το «Συλλαβίζοντας το καλοκαίρι» δεν είναι ένα βιβλίο για τον Καμύ. Είναι ένα καθαρόαιμο μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή τον Καμύ, τη Μεσόγειο και το ελληνικό καλοκαίρι. Υπάρχει βέβαια ένα ακριβές πραγματολογικό πλαίσιο το οποίο όμως υπηρετεί την μυθοπλασία. Σκοπός μου ήταν να δημιουργήσω ένα ανάλαφρο, δροσερό μυθιστόρημα με υλικά την αγάπη μου για τον Γάλλο μυθιστοριογράφο και τη μεγάλη θάλασσα που λέγεται Μεσόγειος.

 

Στο βιβλίο σας γίνεται αναφορά και σε άλλους μεγάλους συγγραφείς εκτός από τον Καμύ όπως ο Σαρτρ ή ο Προυστ. Μέχρι ποιο βαθμό είναι υποχρεωμένος να διατηρεί ένας συγγραφέας τον μύθο αυτών των ανθρώπων και πόσο πρέπει ή όχι να απομυθοποιούνται;

Ένα μυθιστόρημα δεν υπηρετεί τον προσωπικό μύθο κανενός ούτε βέβαια στοχεύει στην απομυθοποίηση. Στο "συλλαβίζοντας το καλοκαίρι" ο Καμύ γίνεται μυθιστορηματικός ήρωας και στην αφήγηση, πρέπει να ξέρετε, όλοι είμαστε ίσοι.

Ο ημιτελής "Πρώτος άνθρωπος" του Καμύ ,για την ολοκλήρωση του οποίου -ουσιαστικά -η ηρωίδα τον επαναφέρει στο σήμερα, είναι για εσάς το σημαντικότερο έργο του;

 Αν είχε ολοκληρωθεί, ίσως να μιλούσαμε για αριστούργημα. Αλλά μήπως δεν είναι αριστούργημα ο «Ξένος» και η «Πανούκλα»;

Οι ήρωες-αρκετοί-που πλαισιώνουν τον κεντρικό ήρωα είναι τόσο διαφορετικοί ή τελικά έχουν κοινά χαρακτηριστικά με εκείνον;

Υπάρχουν πολλές αντιθέσεις αλλά και συσχετισμοί

στο βιβλίο,με κυρίαρχο το θάνατο και τη ζωή.

"Ζωή είναι το απόλυτο φως" και "θάνατος το σκοτάδι που μας λυτρώνει.";

 Ο κόσμος μας είναι πεδίο αντιθέσεων και νομίζω πως από τις αντιθέσεις γεννιούνται τα πιο ωραία πράγματα, μεταξύ των οποίων και τα καλά μυθιστορήματα.

Ο χρόνος είναι βασικός άξονας ίσως και ο πραγματικός πρωταγωνιστής αυτού του βιβλίου. Ποια είναι η σχέση σας με το χρόνο;

Πάνω από κάθε μυθιστόρημα υπάρχει πάντα ένα ρολόι, έλεγε ένας μεγάλος θεωρητικός της λογοτεχνίας, όπερ σημαίνει ότι ο χρόνος καθορίζει τόσο την αφήγηση όσο και τον ίδιο τον αφηγητή. Αν δεν κυλούσε ο χρόνος, δεν θα συνέβαινε τίποτε και συνεπώς δεν θα είχαμε τίποτε να αφηγηθούμε. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν τη σημασία του για καθέναν από μας που σκαρώνει ιστορίες.

 

Τι είναι για εσάς,(το) καλοκαίρι;"

 Μια εποχή του χρόνου κατά την οποία η ζωή θυμίζει μυθιστόρημα κι οι χαρακτήρες του είμαστε όλοι εμείς.

 

 

"Καλοκαιρινό ταξίδι στο χρόνο και στη φιλοσοφία."

(Κριτική του βιβλίου από τη Χαριτίνη Μαλισσόβα)
 

Μετά από ένα ταξίδι στο χρόνο, μέσα από την αφηγηματική δεινότητα του Δημήτρη Στεφανάκη,στο βιβλίο "Συλλαβίζοντας το καλοκαίρι"(εκδόσεις Ψυχογιός)

ο Αλμπέρ Καμύ βρίσκεται ολοζώντανος το καλοκαίρι του '98 στη

Μύκονο,40 χρόνια μετά το θάνατό του.

Σκοπός της Αριάδνης που τον επαναφέρει στο γεμάτο από φως και λάμψη νησί ,(το οποίο είχε επισκεφθεί ο ίδιος ο Καμύ μετά την απονομή του Νόμπελ λογοτεχνίας.) είναι να τελειώσει το ημιτελές του μυθιστόρημα" ο πρώτος άνθρωπος".

Ο Δημήτρης Στεφανάκης, στο βιβλίο του ,γνώστης και μελετητής του κεντρικού του ήρωα καθιστά σαφές ότι πρόκειται για ένα καθαρόαιμο μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή τον Καμύ, τη Μεσόγειο και το ελληνικό καλοκαίρι.

Με ένα άκρως ελκυστικό,

καλοκαιρινό και καλαίσθητο εξώφυλλο,στο οποίο δεσπόζει ο ανεμόμυλος,σήμα κατατεθέν των ελληνικών νησιών και του ελληνικού καλοκαιριού ,αλλά και μέσα στις 250 καλογραμμένες και με γλαφυρή ,κινηματογραφική αφήγηση

σελιδες του βιβλίου,ο αναγνώστης γίνεται κοινωνός μιας άκρως ενδιαφέρουσας περιήγησης σε φιλοσοφικές και κοινωνιολογικές αναζητήσεις υπό το άπλετο ελληνικό φως.

Άνθρωποι σύγχρονοι ,αλλά και φιλόσοφοι,σύγχρονοι του Καμύ,δίνουν δυναμική στο κείμενο,μια και ο καθένας, "ιδιοφυής με τον τρόπο του" δίνουν ώθηση στο ενδιαφέρον μας για την εξέλιξη της μυθοπλασίας.

Με αποφθεγματικό λόγο,που σε ωθεί να θες να διαβάσεις ξανά και ξανά πολλά κομμάτια του μυθιστορήματος,η γραφή του Στεφανάκη τείνει να είναι κλασική και διαχρονική,μεταφέροντας παράλληλα τον αναγνώστη σε διαστάσεις του χρόνου ο οποίος φαίνεται βασικός άξονας και πρωταγωνιστής της ιστορίας.

Ένα ενδιαφέρον βιβλίο το οποίο,προσωπικά διάβασα με μια ανάσα,και ανέτρεξα αρκετές φορές στις σελίδες του.

Μια μυθοπλασία που σε κάνει να αναρωτιέσαι αν και πότε πρέπει να δίνουμε δεύτερη ευκαιρία ατους εαυτούς μας και στους άλλους,αφού ,όπως ο συγγραφέας αναφέρει: "δεν μπορείς να μπεις για δεύτερη φορά στον ίδιο ποταμό", μπορείς όμως να βιώσεις όσα σου επιτρέψει να "συλλαβίσεις" η ροή του...

Ένα ταξίδι στις Κυκλάδες και στο φως, που συμφιλιώνει τη ζωή με τον θάνατο, ένα μυθιστόρημα για τον έρωτα και τη λογοτεχνία, για τη φιλοσοφία και τα απωθημένα της ψυχής.

Είναι ο θάνατος το αναπάντεχο τέλος που κόβει οριστικά το νήμα της ζωής και της δημιουργίας, ή υπάρχει κάποτε μια δεύτερη ευκαιρία για να ολοκληρώσει κανείς ό,τι άφησε;

Οι απαντήσεις στο βιβλίο,αλλά και εντός μας.

Το καλοκαίρι εξάλλου είναι τόσο όμορφο,ώστε επιβάλλεται να το συλλαβίζουμε για να κρατήσει,όσο είναι δυνατόν ,περισσότερο.

"Το καλοκαίρι είναι αήττητο."

 

Χαριτίνη Μαλισσόβα

3/6/14.

 

 

Τούλα Τίγκα 

Το δύσκολο σημαίνει κατάκτηση,

υπέρβαση,προσπάθεια να δοκιμάσεις και να δοκιμαστείς. 

Η συγγραφέας κυρία Τούλα Τίγκα μιλά στις Διαδρομές για το πρόσφατο βιβλίο της "Φεγγάρι στο νερό",που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός,για τη σχέση της αλλά και τη σχέση 

 των βιβλίων της με την πόλη του Βόλου, την εμπειρία της από τις επισκέψεις της στα σχολεία και την προσωπική της συγγραφική πορεία.

Γεννήθηκε στα Τρίκαλα στο τέλος του πολέμου,έζησε για λίγο  στο Βόλο και για δεκαοκτώ χρόνια στη Θεσσαλονίκη,όπου και σπούδασε αγγλική φιλολογία.Έχει γράψει δέκα βιβλία,πέντε για ενήλικες και πέντε για εφήβους.

Τα βιβλία :"Οδός Γραβιάς " και "Η εποχή των υακίνθων" βραβεύθηκαν  από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού  Βιβλίου  στον ετήσιο διαγωνισμό του Κύκλου .

Η " Βοή των υδάτων"  αναγράφηκε στον τιμητικό πίνακα της Διεθνούς Οργάνωσης  Βιβλίων για Νέους (IBBY),ενώ το βιβλίο:"Τα χρόνια τρέχοντας " βραβεύτηκε από το περιοδικό ΔΙΑΒΑΖΩ ως το καλύτερο εφηβικό μυθιστόρημα της χρονιάς 2000.

Σήμερα ζει μόνιμα  στα Τρίκαλα.

 

Με χαρά σας καλωσορίζω στις Διαδρομές κ.Τίγκα!

Μόνιμη-τα τελευταία χρόνια-κάτοικος Τρικάλων, με σχέση και σχέσεις χρόνων και στο Βόλο, ωστόσο.

Είναι και δική μου χαρά  , κυρία Μαλισσόβα ,  που  με φιλοξενείτε  σ’αυτή τη σελίδα   γιατί "είμαι" σε μια εφημερίδα  της    πόλης που αγαπώ ιδιαίτερα. Γεννήθηκα στα Τρίκαλα βέβαια και εκεί ζω αλλά με δένουν πολλά με το Βόλο  από την παιδική μου ηλικία ακόμα. Δεν είναι τυχαίο ξέρετε ,ότι ο Βόλος και  κάποιες γειτονιές του πρωταγωνιστούν σε αρκετές  σελίδες των βιβλίων μου όπως στο βιβλίο   «Τα πουλιά στο χιόνι» π.χ.  στο οποίο πρωταγωνιστεί η Νέα Ιωνία του Βόλου ή   στο βιβλίο για έφηβους « Τα χρόνια τρέχοντας» όπου η παρέα των παιδιών  που ζουν τις περιπέτειες της ενηλικίωσης ,  είναι παιδιά που ξεκίνησαν  από  τον Άναυρο .Και επειδή οι συγγραφείς έχουν ως πρώτη ύλη  για τις ιστορίες που επινοούν κάτι από αυτά που βρίσκονται  στη μνήμη τους ή στην ψυχή τους,εγώ έχω πολλά να θυμάμαι  από το Βόλο για να τον αγαπώ  .Και αυτή την αγάπη   την αξιοποιώ  επιστρέφοντας - μέσα από τη ζωή των ηρώων μου  - στις  γειτονιές της .

Το μυθιστόρημά σας, «Φεγγάρι στο νερό»,έχει πολλές περιγραφές της πόλης των Τρικάλων, αλλά  και της πόλης του Βόλου των αρχών του περασμένου αιώνα, αφού η κεντρική ηρωίδα ήταν μόνιμη κάτοικός της.Ποιο ήταν το κίνητρο για  να αφηγηθείτε μια τέτοια ιστορία;

Η  αγάπη μου  για το Βόλο  στο  μυθιστόρημα « Φεγγάρι στο νερό» συναντήθηκε με την άλλη αγάπη μου ,αυτή που έχω για την πόλη όπου γεννήθηκα,τα Τρίκαλα.Άρχισα να σχεδιάζω αυτό το βιβλίο έχοντας  δύο σκέψεις στο μυαλό μου και καμιά δεκαριά βιβλία δίπλα μου . Η πρώτη ήταν πως τίποτε δεν είναι δεδομένο στη ζωή μας και τα πάντα μπορούν να ανατραπούν από τη μια στιγμή στην άλλη . Γι αυτό και ο τίτλος «Φεγγάρι στο νερό» . Με ένα ελαφρό φυλλαράκι που θα πέσει στο νερό όπου καθρεφτίζεται το φεγγάρι , από  ολόκληρο  γίνεται κομμάτια . Η δεύτερη  αφορούσε    τη μόνιμη επιθυμία μου να γράψω ένα βιβλίο για την πόλη μου . Να ξαναζωντανέψω το απώτατο παρελθόν της , τα βάσανα και τους αγώνες της και να φανούν οι αλλαγές της μέσα  από τη ζωή των ανθρώπων της και των ανθρώπων   του κάμπου  έτσι όπως τους φαντάστηκα να αγωνίζονται  με τη γη τους , να ερωτεύονται, να πενθούν ,να γλεντούν και να διεκδικούν...Είχα διαβάσει και αρκετά βιβλία παλιότερων Τρικαλινών που  αναφέρονται  στην ιστορία  της πόλης  και με προκαλούσε η ιδέα  να αξιοποιήσω  αυτή τη  γνώση , αυτό το εξαίρετο υλικό  με κάποιο τρόπο  σε μια φανταστική ιστορία .Όπως επίσης είχα διαβάσει και  το δίτομο έργο της Βολιώτισσας  δημοσιογράφου Νίτσα Κολιού «Τυπο-φωτο- γραφικό πανόραμα του Βόλου» όπου βρήκα  πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες για το ιστορικό παρελθόν του Βόλου  και βρήκα και μια θαυμάσια ευκαιρία , να βάλω ξανά στην ιστορία μου και το Βόλο με τη ζωή μιας από τις κεντρικές ηρωίδες , όπως είπατε .

  Το βιβλίο,έκτασης 500 σελίδων,έχει πολλά ιστορικά γεγονότα, κυρίως της πόλης των Τρικάλων, που πλαισιώνουν τους πρωταγωνιστές σας. Πόσο χρόνο χρειαστήκατε για την έρευνα και  την αποπεράτωσή του;

Χρειάστηκα αρκετό χρόνο  αλλά  δεν μπορώ , ξέρετε, να  υπολογίσω πόσο ακριβώς .Διάβαζα από παλιά ό,τι  είχε σχέση με το παρελθόν των Τρικάλων ή του Βόλου  και κρατούσα σημειώσεις , ξέροντας ότι  θάθελα να γράψω μια φανταστική ιστορία  που να διαδραματίζεται σ’αυτές τις δύο πόλεις και περισσότερο στα Τρίκαλα . Είναι μια περιπέτεια , ξέρετε αυτή που ζει ο συγγραφέας γράφοντας ένα βιβλίο .  Μια περιπέτεια που αρχίζει από τη στιγμή που θα συλλάβει την ιδέα  μέχρι   τη στιγμή που θα    εξοικειωθεί  με το θέμα του , με τους χαρακτήρες  και  θα σταθεροποιήσει τη σχέση του με τους ήρωες , με τα γεγονότα ,με την εποχή πλάθοντας ανθρώπους που να μοιάζουν ζωντανοί και όχι τεχνητά κατασκευάσματα..Και  σ’αυτά αν προσθέσετε και τον αγώνα για τη γλώσσα  ώστε να μην κακοπέσει στα χέρια του συγγραφέα , τότε  είναι φανερό  ότι αυτή η περιπέτεια γίνεται πολύ πιο ενδιαφέρουσα. Όλα αυτά που διάβασα ή άκουσα, ήρθε κάποτε ο καιρός που, όπως συμβαίνει σ’αυτή την  ωραία υπόθεση η οποία λέγεται μυθοπλασία ,θέλησα να τα βάλω  σε φανταστικές   ιστορίες και αγώνες  ανθρώπων , έρωτες , ανατροπές και αδιέξοδα , πάθη και λάθη ,απώλειες ή κατακτήσεις .Αυτή είναι και η πιο ωραία περίοδος στη συγγραφή ενός έργου .

Καταγράφοντας την προσωπική μου αίσθηση, κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης ένιωσα συχνότατα να «ζω» τις εικόνες που τόσο γλαφυρά περιγράφετε και ότι σίγουρα αγαπάτε πολύ τον τόπο σας. Τι νομίζετε ότι προσφέρεται-τε  στον αναγνώστη με την  αναγνωστική του καταβύθιση στο βιβλίο σας;

Κατ'αρχήν χαίρομαι  που σας άρεσε ο τρόπος που περιγράφω . Δεν αρέσει σε πολλούς, ξέρετε . Αλλά όπως όταν διαβάζω ένα βιβλίο  μ’αρέσει να αισθάνομαι ότι συμπορεύομαι  με τους ήρωες  μέσα από τις  περιγραφές των χώρων , των συνασθημάτων  των καταστάσεων έτσι και ως συγγραφέας  θέλω να νιώσει ο αναγνώστης ότι  ζει μαζί με τους ήρωες , συμπάσχει ή χαίρεται μαζί τους.Το ίδιο προσπάθησα και σ’αυτό το βιβλίο . Δεν ξέρω αν αυτό έχει σχέση με την αγάπη που έχω για τον τόπο μου ή  με την επιθυμία μου  να παρασύρω τον αναγνώστη  στον κόσμο που δημιουργώ ώστε να νιώσει πως ζει εκεί μέσα .Όσο για το τι αποκομίζει ο αναγνώστης  από αυτή την αναγνωστική του περιπέτεια – γιατί μια περιπέτεια ζει και ο ανγνώστης  διαβάζοντας ένα βιβλίο - κι εδώ δεν μπορώ να δώσω απάντηση . Είναι απρόβλεπτος ο αναγνώστης και ο άγνωστος Χ για τον συγγραφέα . Στα βιβλία μου προσπαθώ  να  πω αυτό που θέλω  εγώ να πω και όχι αυτό που θέλει να διαβάσει ο αναγνώστης . Γιατί,για ποιον από τους αναγνώστες μιλάμε και σε ποιους απευθύνεται  τελικά ο συγγραφέας ;  Μπορεί να το ξέρει εκ των προτέρων ; Ενδέχεται  να συμπέσουν οι αναζητήσεις  του αναγνώστη  με τις επιλογές  του συγγραφέα ως προς το μύθο , τους χαρακτήρες  και  τα εκφραστικά του μέσα . Ενδέχεται όμως και να μην συμπέσουν . Εξαρτάται από το τι περιμένει και τι θέλει να βρει μέσα σ’ ένα βιβλίο  ο αναγνώστης .

   Με εντυπωσίασε ο τρόπος προσέγγισης της ηθογραφίας της εποχής εκείνης ,ο τρόπος που καταγίνεστε με τις συμπεριφορές των ηρώων σας στην προσπάθειά σας  να εξελίξετε την ιστορία. .Πόσο δύσκολο, κυρία Τίγκα, είναι για έναν συγγραφέα,με τόσα πρωταγωνιστικά πρόσωπα στην ιστορία του, να είναι «έντιμος» με όλους και να μην αδικήσει κανέναν;

Η αλήθεια  είναι ότι μ’αυτό το μυθιστόρημα  για πρώτη φορά επιχείρησα να γράψω ένα τόσο πολυπρόσωπο έργο  που μάλιστα διατρέχει  σχεδόν έναν αιώνα ζωής της πόλης   . Δεν ήταν εύκολο  αλλά δεν έμαθα να σταματώ μπροστά στα δύσκολα – τα δύσκολα γενικώς . Γιατί  τα δύσκολα είναι αυτά που ενεργοποιούν όλους αυτούς τους  θαυμαστούς μηχανισμούς  που διαθέτουμε ως έλλογα όντα  ώστε να μην πέφτουμε  στις παγίδες που στήνει μπροστά μας το  εύκολο γενικώς – εύκολος πλουτισμός, εύκολη διασκέδαση , εύκολη ζωή , εύκολοι έρωτες, εύκολες φιλίες. Το δύσκολο σημαίνει κατάκτηση ,  σημαίνει  υπέρβαση , σημαίνει έστω προσπάθεια  να δοκιμάσεις και να δοκιμαστείς  σε καινούρια πράγματα . Κι εγώ αυτό δοκίμασα μ’αυτή την ιστορία. Δεν  ξέρω ,δε,αν  αδίκησα κάποιον  από τους ήρωές μου στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα. . Προσπάθησα να έχει ο καθένας  το ρόλο του , το χώρο  που του ταιριάζει , το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί στην εξέλιξη των καταστάσεων  και το χρόνο που  του χρειάζεται για να  εξελιχθεί ως χαρακτήρας .

   Ο αναγνώστης έχει  να σημειώσει πολλά κομμάτια του βιβλίου σας, θα μείνω, ωστόσο, σ’ εκείνο που  με άγγιξε ιδιαίτερα: «Τόσοι και τόσοι καβαλάρηδες βρέθηκαν παγιδευμένοι με το άλογό τους σ’αυτές τις παγίδες της ζωής¨».Πόσο πιστεύετε ότι η μοίρα καθορίζει τη ζωή των ανθρώπων και πόσο εμείς οφείλουμε να παρεμβαίνουμε;

Κατ’ αρχήν  δεν μπορώ να δεχτώ ότι είμαστε άβουλα όντα που απλώς ακολουθούμε τις προσταγές της μοίρας μας και μια προδιαγεγραμμένη πορεία  την οποία  όρισε  το « γραφτό μας» ,η μοίρα μας .Αυτό θα μας οδηγούσε σε μία μόνιμη αδράνεια , σε μια παραίτηση περιμένοντας να μας συμβεί αυτό που κάποιος άλλος  αποφάσισε για μας .  Σίγουρα υπάρχουν παγίδες στη ζωή μας αλλά έχουμε και μυαλό είτε να προσπαθήσουμε   να τις αποφύγουμε ή αν πέσουμε μέσα να προσπαθήσουμε να ξαναβγούμε. Επίσης υπάρχουν απρόβλεπτα γεγονότα , κάποιες συμπτώσεις  που καθορίζουν τις εξελίξεις  και    μπορούν να αλλάξουν  προς στιγμή  την πορεία  της ζωής μας .Αλλά  ο άνθρωπος είναι ο υπεύθυνος ρυθμιστής της ζωής του  γιατί μπορεί να σκέφτεται  να αποφασίζει  και να πράττει .Και αν θεωρώ κάτι παντοδύναμο δεν είναι η  οι αποφάσεις  της μοίρας ώστε να καθορίζεται  η ζωή μας από κάτι άλλο – άγνωστο , Θεϊκό,  υπερφυσικό , όπως θέλετε πέστε το -  αλλά οι δικές μας αποφάσεις . Η  ελεύθερη βούληση του ανθρώπου  ο οποίος  μπορεί να σκέφτεται , να επιλέγει , να αποφασίζει   ανάλογα.  

Τα ταμπού και οι προκαταλήψεις του προηγούμενου αιώνα σε ποιο βαθμό επηρεάζουν τη σύγχρονη Ελλάδα; Πόσο έχουμε προχωρήσει και πόσο καλύτερους μάς έκανε,τελικά ,η εξέλιξή μας;

Δυστυχώς  επικρατούν ,στις παλιότερες κυρίως γενιές , και κάποιες προκαταλήψεις και κάποιες αγκυλώσεις ως προς τη συμπεριφορά  μας περισσότερο . Αλλά  στις νεότερες γενιές αυτό το φαινόμενο πάει να εκλείψει σιγά σιγά. Το θέμα είναι αφενός μεν  με τι έχουμε αντικαταστήσει όλα αυτά τα παλιά  που δεν μας κάνουν πια και δεν ταριάζουν  με τη ζωή όπως  εξελίχθηκε  ως τις μέρες μας ,  και αφετέρου  πώς αξιοποιούμε  όλα αυτά  τα προιόντα  της εξέλιξης ,όπως  η πυρηνική  ενέργεια, το αυτοκίνητο , το τηλέφωνο η τηλεόραση ,ο Η/Υ-για να αναφέρω ελάχιστα από τα επιτεύγματα της τεχνολογίας-έφεραν μια επανάσταση στη ζωή των ανθρώπων . Αλλά  η χρήση τους μπορεί να γίνει από σωτήρια  έως εφιαλτικά καταστροφική ή από εποικοδομητική έως αφόρητα ενοχλητική . Αλλά η  πρόοδος στην τεχνολογία που διευκόλυνε σήμερα τις συνθήκες διαβίωσης   αν δεν συμβαδίζει με την πρόοδο στις ιδέες ,στις Τέχνες,  στη στάση μας απέναντι  στους  ανθρώπους  όπου κι αν βρίσκονται , ό,τι κι αν είναι  δεν σημαίνει  παρά μονάχα την εξέλιξη ενός μηχανήματος . Το αν μας έκανε καλύτερους ή χειρότερους η εξέλιξη αφορά τον τρόπο που αποφασίζουμε  να την  βάλουμε στη ζωή μας . 

Έχετε γράψει άλλα τέσσερα βιβλία  για ενήλικες και άλλα πέντε για εφήβους. Πόσο διαφορετικά είναι αυτά τα δύο είδη συγγραφής και ποιο κομμάτι δικό σας συμπληρώνει το καθένα από αυτά;

Είτε γράφω για έφηβους είτε για ενήλικες , γράφω πάντα με τον ίδιο σεβασμό  στη γλώσσα ,στον  τρόπο   σκιαγράφισης   των χαρακτήρων και με τον ίδιο σεβασμό στον αναγνώστη . Αλλάζει μόνο  ο τρόπος που παρουσιάζω κάποια θέματα . Αλλιώς θα μιλήσω για τον έρωτα ή το θάνατο π.χ. σε έναν έφηβο  και αλλιώς σε έναν ενήλικα . Εγώ δε, είμαι ολόκληρη σε όλα μου τα βιβλία ! Φαίνεται πάντα η αγάπη μου  για την ποίηση, η αισιοδοξία μου που προέρχεται  από την ικανότητα του ανθρώπου να προσπαθεί για το καλύτερο  και η εμπιστοσύνη στα καλά στοιχεία που κρύβει μέσα του ο κάθε άνθρωπος .

Aπό την εμπειρία των επισκέψεών σας στα σχολεία, τι έχετε επισημάνει σχετικά με  τη φιλαναγνωσία των μαθητών στο πέρασμα των χρόνων;

 Έχω επισημάνει  τις φιλότιμες προσπάθειες κάποιων εκπαιδευτικών να φέρουν τα παιδιά  πιο  κοντά  στη Λογοτεχνία .  Η φιλαναγνωσία είναι κάτι που καλλιεργείται και επειδή στο σπίτι τους δεν έχουν όλα τα παιδιά την ευχέρεια μιας πλούσιας βιβλιοθήκης ή δεν έχουν όλα γονείς   που  αγαπούν τη Λογοτεχνία , γι'αυτό  θεωρώ ότι  ο σπουδαιότερος ρόλος είναι αυτός που παίζει ο εκπαιδευτικός μέσα στην τάξη .

Θα ήθελα να κλείσουμε  τη συνομιλία μας  καταθέτοντάς μας την άποψή σας γενικά αλλά  και μέσα από την προσωπική σας εμπειρία, πόσο  δύσκολο είναι για  μια μόνιμη κάτοικο επαρχιακής πόλης να γίνει αναγνωρίσιμο το συγγραφικό της έργο.

Συγγραφέας ή είναι κανείς ή δεν είναι . Δεν τον κάνει η μεγαλούπολη . Η μεγαλούπολη  του παρέχει βέβαια  κάποια ευχέρεια  πρόσβασης σε κύκλους που  δραστηριοποιούνται στο χώρο της Λογοτεχνίας. Αλλά με την τεχνολογία σήμερα  , ο συγγραφέας και σε ένα βουνό να βρεθεί έχει τον τρόπο να επικοινωνήσει με  άλλους συγγραφείς  , να παρακολουθήσει από μία διάλεξη  ή μία παρουσίαση  βιβλίου  μέχρι να εισχωρήσει στα άδυτα της μεγαλύτερης βιβλιοθήκης του κόσμου ή στη Μετροπόλιταν Όπερα .Όσο για την αναγνώριση του έργου ενός  συγγραφέα  που ζει στην  επαρχία , πιστεύω ότι ένα καλό βιβλίο  πάντα βρίσκει  το δρόμο του προς το αναγνωστικό κοινό   και ποτέ  δεν πάει  χαμένο το έργο άξιων συγγραφέων .

Σας ευχαριστώ θερμά!

"Ο τόπος,οι μνήμες και ο έρωτας σε ένα ταξίδι στο χρόνο"

Με τον βαθύ έρωτα ανάμεσα σε μια κοπέλα από το Βόλο και σε ένα παλικάρι από την καρδιά της Θεσσαλίας,στις αρχές του προηγούμενου αιώνα,μια δύσκολη εποχή για την Ελλάδα και τη Θεσσαλία, η Τούλα Τίγκα στο βιβλίο της "Φεγγάρι στο νερό",μας μεταφέρει τον τρόπο ζωής των κατοίκων της θεσσαλικής γης, διηγώντας μας την ιστορία μιας οικογένειας.
Τα πολλά πρόσωπα αυτού του βιβλίου η Φιλίτσα , ο Πασχάλης, ο Νικηφόρος, η Λένω, ο Αντρέας, η Διαμάντω, ο Κωνσταντής, η Ζαμπέτα , ο Λίνο , ο Αργύρης , Αγγέλα, η Ζώγια, ο Μιχέλ, η Παρασκευή, ο Προκόπης ,οι δίδυμες Αρετή και Ρασμία, η Φιλιώ, κ.ά,
αποτελούν την πρώτη ύλη για τους ήρωες και τις ηρωίδες του έργου της,με μόνιμο σκηνικό τα αγαπημένα της Τρίκαλα,με τον κάμπο και τον Ληθαίο,αλλά και τον Βόλο.
Με λόγο πυκνό και σοβαρό ,με εξαίσιες και αβρές εικόνες μέσα από περιγραφές ενός κόσμου, ο οποίος κλονίζεται αλλά ελπίζει και κυρίως προχωρά, ο αναγνώστης άλλοτε νιώθει ότι γίνεται μελετητής της τοπικής ιστορίας,άλλοτε ότι διαβάζει Φιλοσοφία και Ψυχολογία,άλλοτε είναι κοινωνός της τέχνης της Ζωγραφικής της Μουσικής και Ποίησης.
Οι συσχετισμοί παρόντος και παρελθόντος δίνονται χωρίς χρονολογίες κι άχρηστες λεπτομέρειες, και ασφαλώς χωρίς παρελθοντολογία,αλλά με το παρελθόν ως προϋπόθεση για το μέλλον.
Με μνήμες από την πόλη του Βόλου,που συχνά πρωταγωνίστησε στα βιβλία της,αλλά με δεδομένη την αγάπη της για την ιδιαίτερη πατρίδα της,η κυρία Τίγκα ξεδιπλώνει σε 500 σελίδες, που σε συνεπαίρνουν με τη δύναμή τους,μια ιστορία που είχε ως κίνητρο να ξαναζωντανέψει το απώτατο παρελθόν της,που αποπνέει αμεσότητα, τρυφερότητα και μελαγχολία, ενώ ο αναγνώστης θα αναγνωρίσει τις δικές του αγαπημένες μνήμες , οι οποίες έμειναν αναλλοίωτες στο πέρασμα του χρόνου και συνιστούν μέρος της ύπαρξής του.
Μέσα από ιστορίες και αγώνες ανθρώπων , έρωτες , ανατροπές και αδιέξοδα , πάθη και λάθη ,απώλειες ή κατακτήσεις ,αφού όπως πιστεύει και η ίδια "τίποτα δεν είναι δεδομένο στη ζωή μας και τα πάντα μπορούν να ανατραπούν από τη μια στιγμή στην άλλη"
γίνεται σαφές στον αναγνώστη ότι:
"Η ζωή δεν είναι ούτε άσπρη, ούτε μαύρη. Πότε φαντάζει λαμπερή πότε σκορπισμένη, σαν το φεγγάρι που άλλοτε καθρεφτίζεται ολόκληρο σε νερά ακύμαντα και άλλοτε σπασμένο σε νερά ταραγμένα".
Χαριτίνη Μαλισσόβα

                                                    Γιώργος Χριστοδουλίδης

                          

 

 

 

"Ήρωες και ηρωίδες υπάρχουν μόνο πέραν από τους μύθους"

 

 

Ο Κύπριος ποιητής και δημοσιογράφος Γιώργος Χριστοδουλίδης μιλά στις Διαδρομές για την τελευταία του ποιητική συλλογή,"Δρόμος μεταξύ ουρανού και γης",(εκδ.Φαρφουλάς)και απαντά σε ερωτήσεις που αφορούν την ποιητική,δημοσιογραφική και γονεική του ιδιότητα,μέσα από το πρίσμα της Κρίσης που πλήττει την Ελλάδα και την Κύπρο.
Ο Γιώργος Χριστοδουλίδης γεννήθηκε στη Μόσχα το 1968 και μεγάλωσε στη Λάρνακα. Σπούδασε δημοσιογραφία στο πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας. Για την πρώτη του ποιητική συλλογή, Ένια, (Εκδόσεις Ατέλεια, Λευκωσία 1996) τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Νέου Λογοτέχνη, ενώ για τη δεύτερη, Ονειτροτριβείο, (Γαβριηλίδης, Αθήνα 2001) με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Ακολούθησε το Εγχειρίδιο Καλλιεργητή (Γκοβόστη, Αθήνα 2004) και Το Απραγματοποίητο (Γαβριηλίδης, Αθήνα 2010).
Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, βουλγάρικα, ισπανικά, λετονικά, πορτογαλικά, λιθουανικά, κλπ.

Σας καλωσορίζω στην εφημερίδα Θεσσαλία,κύριε Χριστοδουλίδη.
"Δρόμος μεταξύ ουρανού και γης"η πρόσφατη ,πέμπτη κατά σειρά,ποιητική σας συλλογή.
Ποια η σημειολογία του τίτλου; Ευχαριστώ πολύ για τη δυνατότητα που μου δίνετε. Η σημειολογία του τίτλου έχει μάλλον να κάνει με την αναζήτηση του υπερβατικού στοιχείου στη ζωή. Μια αναζήτηση με μηδενικό χειροπιαστό αποτέλεσμα, όμως οι κραδασμοί παραμένουν και γίνονται ή προσπαθούν να γίνουν ποίηση. Το ομώνυμο ποίημα της συλλογής το οποίο αιωρείται σε αυτόν το νοητό δρόμο μεταξύ ουρανού και γης, δίνει μια πιο επαρκή απάντηση στο ερώτημά σας.
Στα ποιήματά σας διακρίνει κάποιος έντονο το στοιχείο της απαισιοδοξίας,με έντονη κοινωνιολογική κριτική και συχνά πολιτικές προεκτάσεις....

Δεν πρόκειται θέλω να πιστεύω για απαισιοδοξία, αλλά για συναίσθηση της ματαιότητας. 'Ο,τι ο πολύς κόσμος ενδεχομένως να αντιλαμβάνεται στη δύση της ζωής του, ο ποιητής το βιώνει και το μετουσιώνει σε χημικές ενώσεις λέξεων από το λυκαυγές της ποιητικής του ύπαρξης. Ακόμα κι έτσι όμως, η ποίηση είναι από μόνη της μια μικρή άρνηση της ματαιότητας. Ποιείς, άρα αφαιρείς κάτι από το θάνατο. Προσωρινά. Οσον αφορά το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, σιχαίνομαι την ομφαλοσκόπηση και την εσωστρέφεια. Την ώρα που ο ποιητής κοιτά έκθαμβος μια ξαφνική καταιγίδα με τα αστραπόβροντα της, κάποιοι πνίγονται. Δεν θα μπορούσα να το προσπεράσω αυτό. Μου δίνει άλλωστε έωλο άλλοθι και ενίοτε με πείθει ότι "κοίτα εσύ γράφεις κάποτε για τους αδικημένους και καταφρονεμένους, μην νιώθεις άσχημα". Γελοιότητες φυσικά, άσχημα δεν πρέπει να νιώθει μόνο όποιος αναλώνει το σύνολο των δυνάμεων για όσα αξίζουν, για όσους δεν μπορούν από μόνοι τους.
  Έχοντας διαβάσει και προηγούμενες ποιητικές σας συλλογές,με άγγιξαν ιδιαίτερα οι αναφορές σας στα παιδιά και τους ηλικιωμένους.Πόσο σημαντική νομίζετε ότι είναι η προστασία αυτών των δύο ηλικιών;
Υπάρχει αυτό που λέτε. Κοιτάχτε, αν η ποίηση μπορούσε να προστατεύσει τα παιδιά και τους ηλικιωμένους, ευχαρίστως να γράφω δέκα ποιήματα τη μέρα. Θα ήταν μετριότατα, αλλά θα τό ´κανα.. Με συγκλονίζει η πολύμορφή παιδική δυστυχία. Μια φορά στη Μόσχα στις μία τα ξημερώματα, τρία παιδιά σκάλιζαν ένα κάδο απορριμμάτων. Τώρα αυτή η φτώχεια ήρθε και στο σπίτι μας. Οσο για τους ηλικιωμένους, φεύγουν επειδή άλλοι πρέπει να πάρουν τη θέση τους. Γιατί λοιπόν να μην φεύγουν χορτάτοι, πλήρεις ημερών και αγάπης; Επειδή όμως αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, λέω, ας υπάρχει τουλάχιστον μια ποιητική κατάθεση. Μια ιερή κατάθεση αμφιβόλου κοινωνικής αξίας και ανύπαρκτης ανταπόδοσης. Φυσικά όλα αυτά δεν δικαιολογούν το ανάλγητο κράτος.
  Οι σπουδές σας στη Ρωσική πρωτεύουσα,πόσο επηρέασαν τη γραφή σας;
Οι σπουδές μου στη Μόσχα, όπου και γεννήθηκα, δεν επηρέασαν απλώς την ποίηση μου. Διαμόρφωσαν την ύπαρξή μου. Ταξίδεψα εκεί το 1987. Η κατάρρευση μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας, ήταν συνώνυμη για μένα με την κατάρρευση ενός απόρθητου έτσι φάνταζε) ιδεολογικού κώδικα αξιών.
Δεν ήταν μόνο αυτό. Στη Μόσχα γνώρισα τον Σαλμάν, ένα τυφλό φοιτητή της ιατρικής. Έναν σοφό άνθρωπο. Παίζαμε σκάκι και με νικούσε. Θήτευσα κοντά του. Ξέρετε πόσοι σπουδαίοι φιλόσοφοι υπάρχουν στον κόσμο που δεν θα τους μάθει κανείς; Όπου φουρτούνα λοιπόν, για να επανέλθω, και ένα έναυσμα για αναζήτηση. Οι απαντήσεις είχαν γίνει ξανά ερωτήματα και αυτή τη φορά έπρεπε να απαντηθούν όχι συνταγογραφικά. Ετσι έψαξα τη δική μου αλήθεια. Δεν βγήκα τόσο στους δρόμους, όσο είδα δρόμους μέσα μου. Τείνω να καταλήξω ότι δεν υπάρχει κατάληξη και αυτό από μόνο του είναι ένα υπέροχο τέλος. Η αλήθεια είναι πάντοτε ένας κινούμενος στόχος. Πρέπει να τρέχεις ξωπίσω της. Βρήκα επίσης στους λογαριασμούς μου με τη ζωή, ένα χρέος, μια οφειλή που ενώ ξέρεις ότι είναι αδύνατο να αποπληρωθεί, αναλώνεσαι να την αποπληρώσεις: Είναι οφειλή προς εκείνους που δεν είδαν το φως που τους έδειχνε μια έξοδο, την πόρτα πίσω από τον τοίχο. Στο τέλος, γίνεται μια οφειλή προς τον εαυτό σοu.Πιστεύω όμως ότι είμαστε στην αρχή, αρκεί να γλυτώσουμε την περιβαλλοντική καταστροφή, έναν πυρηνικό όλεθρο ή την απόλυτη ένδεια.
  Ποιοι ποιητές αποτέλεσαν γενικότερα πρότυπο για εσάς;
Σε διάφορα στάδια της ζωής μας, δεχόμαστε επηρεασμούς αναλόγως σε ποια κατάσταση είναι οι κεραίες μας να τους δεχτούν. Στα είκοσι δεν είσαι έτοιμος να δεχτείς αυτό που δέχεσαι στα 40. Δεν θα σταθώ σε ονόματα, πλην των: Μάρκες, Χριστιανόπουλου και Μπουκόβσκι. Όχι γιατί οι άλλοι που διάβασα δεν με συντάραξαν ή έθελξαν ή μάγεψαν. Αλλά αυτοί οι τρεις διείσδυσαν πολύ βαθιά μέσα μου. ´Ολα και όλοι σε καθορίζουν και με τον καιρό καταλαβαίνεις πως ένας ποιητής, ένας συγγραφέας, κρίνεται κυρίως από εκείνα που ΔΕΝ έγραψε.
 
Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας ήρωες και ηρωίδες της λογοτεχνίας;
Διαφωνώ με τον χαρακτηρισμό. Ήρωες και ηρωίδες υπάρχουν μόνο πέραν από τους μύθους. Και πόσοι από αυτούς το επιδίωξαν; Πιστεύω μάλιστα ότι οι περισσότεροι αν υπήρχε η δυνατότητα μετά θάνατον να ερωτηθούν, θα απέρριπταν τον τίτλο. Ο κάθε άνθρωπος γνωρίζει τον εαυτό του καλύτερα από τον καθένα. Αν όμως με ρωτάτε για πρόσωπα μπορώ να αναφέρω κάποιους που ενδεχομένως να μην είναι ευρέως γνωστοί όπως ο Σβιτρικάιλοφ στο Εγκλημα και Τιμωρία, ο Πιέτρο Κρέσπι στα 100 χρόνια μοναξιά, αλλά και ο Κουασιμόδος στην Παναγία των Παρισίων. Ειδικά ο Κουασιμόδος συμβολίζει τόσα πολλά. Και ,ξέρετε ,αν με ρωτούσαν ποιος είναι ο πιο όμορφος ήρωας των βιβλίων όπως τον αναφέρετε,, μάλλον αυτόν θα διάλεγα. Ολα αυτά με επιφύλαξη διότι διάβασα τα μισά βιβλία μου όντας ανώριμος και τα άλλα μισά ίσως πιο ώριμος απ' ότι έπρεπε.
 
Πόσο παρατηρητής της πραγματικότητας οφείλει να είναι ένας ποιητής,και πόσο η δημοσιογραφική σας ιδιότητα τροφοδοτεί την ποιητική γραφή σας; Δεν γνωρίζω το πόσο, αλλά από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, είχα μια τάση σε τέτοιες παρατηρήσεις, κυρίως των ανθρώπινων,όχι τόσο της φύσης. Κοιτούσα τους ανθρώπους να περπατούν, να κάθονται, να γελούν, να κλαίνε, να τσακώνονται. Αργότερα, όταν ήρθε και η δημοσιογραφική μου ιδιότητα, μου δόθηκε η δυνατότητα να κοιτώ τους ανθρώπους πιο βαθιά και διέκρινα ότι δυστυχούν. Πάντα κοιτούσα, σπανίως παρέμβαινα και αυτό είναι μια εξομολόγηση, αλλά και όπου επιχείρησα να παρέμβω, οι τοίχοι ή τα τείχη ήταν πολύ ψηλά για μένα και την μη επαρκούσα επιμονή μου. Εκλεβα λοιπόν- και τώρα κλέβω -εικόνες και σπαράγματα από το εφήμερο της δημοσιογραφίας για να τα περάσω στην "ποιητική αιωνιότητα". Κάτι σαν κλεπταποδοχή μοιάζει αλλά στον καιρό υπάρχουν τόσες κλεψιές, ας κάνω κι εγώ μίαν.
 
Κατάγεστε,ζείτε και εργάζεστε στην Κύπρο.Ως συνομήλική σας,έζησα τη φρίκη του πολέμου έμμεσα,καθώς όλοι αισθανθήκαμε ανασφάλεια και τρόμο ότι θα συνέβαινε και στην Ελλάδα.Πόσο επηρέασε τη γραφή σας η εμπειρία αυτή;
Έμεινε ως τραύμα ή έδωσε ώθηση στην πένα σας;

Θυμάμαι τον πατέρα μου την 15η Ιουλίου 1974. Είναι γιατρός ο πατέρας μου. Εκείνη την ώρα έκανε μια ενδοφλέβια ένεση σε ασθενή του,όταν ακούστηκε από το ραδιόφωνο το βδελυρό "ο Μακάριος είναι νεκρός". Τέλειωσε με την ένεση και εξαφανίστηκε. Αργότερα πολύ μάθαμε ότι οργάνωσε την αντίσταση στη Λάρνακα κατά του πραξικοπήματος, και ακολούθως ανέβηκε μαζί με άλλους στον Πενταδάκτυλο να πολεμήσει τους Τούρκους. Θυμάμαι τη γιαγιά μου να διώχνει τους πραξικοπηματίες όταν ήρθαν στο σπίτι της(εμείς κρυβόμασταν εκεί) για να συλλάβουν τον πατέρα και τον παππού μου. Τους έδιωξε κουνώντας τα χέρια και φωνάζοντας "αίσχος". Ξέρετε, η δύναμη του καλού ,στον κατάλληλο άνθρωπο, μπορεί να υπερνικήσει άοπλη το κακό. Έκτοτε δεν χρειάστηκε κανείς να μου πολλά για το τι είναι αξιοπρέπεια και θάρρος. Ηξερα. Και όταν ξεχνώ, θυμάμαι εκείνα τα γεγονότα.
 
Ως δημοσιογράφος,αλλά και ως ευρωπαίος πολίτης,πώς βλέπετε ευρύτερα την κατάσταση σε Ελλάδα και Κύπρο;Ποιο είναι το πιο έντονο συναίσθημά σας για την υπάρχουσα κατάσταση;
Υπάρχει ελπίδα ανάκαμψης;
Ελπίδα ανάκαμψης; Πάντα πρέπει να ελπίζουμε αλλά δεν βλέπω κάτι. Ελπίδα θα υπήρχε αν οι αχόρταγοι απατεώνες για κάποιο λόγο σταματούσαν να κυβερνούν τον κόσμο και να υποδουλώνουν χώρες και λαούς. Ηδη έχει υπολογιστεί ότι από τη λεγόμενη κρίση σε ευρωπαϊκό επίπεδο,αλλά και σε παγκόσμιο, οι πολυεθνικές τριπλασίασαν τα κέρδη τους ενώ οι μισθωτοί τριπλασίασαν τη φτώχεια τους. Για ποια ανάκαμψη μιλάμε συνεπώς; Βλέπω απληστία, αδικία και φόβο. Αυτά μας κυβερνούν.
  Ποια είναι η μεγαλύτερή σας ανησυχία ως γονιός;Με ποιον τρόπο μπορεί κάποιος μέσω της συγγραφικής του δουλειάς να δώσει κίνητρα και ελπίδα στα νέα παιδιά;
Τα μεγαλύτερα ατιμώρητα εγκλήματα, έγιναν στα κρυφά, πίσω από τους τέσσερις τοίχους των σπιτιών, από γονείς σε βάρος των παιδιών τους. Ένα μέρος μου θρηνεί γι' αυτά τα παιδιά. Εγκληματίες γονείς έχουν δημιουργήσει εγκληματίες ενήλικες. Ενας από τους μεγαλύτερους εκτελεστές της μαφίας στην Αμερική , ο Ρίτσαρντ Κουκλίνσκι, ήταν δημιούργημα των γονέων του ,οι οποίοι ποτέ δεν του έδωσαν αγάπη, παρά μόνο τον έσπαζαν στο ξύλο, πολλές φορές χωρίς λόγο. Πρέπει να δώσουμε επιλογή στα παιδιά να βιώσουν και την ομορφιά αλλά και να μάθουν από την ασχήμια της ζωής. Να τα απομυθοποιήσουν όλα και να τα ξαναπλάσουν με το δικό τους βλέμμα. Να τους δώσουμε την επιλογή να ανεβούν αλλά και να πέσουν. Να έχουμε τη δύναμη να το κάνουμε. Κι όλα αυτά μέσα από την ανόθευτη αγάπη μας. Τα παιδιά να ξέρουν ότι τα αγαπάμε, και επειδή τα αγαπάμε, τ' αφήνουμε όταν πρέπει και είμαστε δίπλα τους όταν το θέλουν. Μα το κυριότερο, δεν είναι τα λόγια αλλά οι πράξεις μας. Αυτές θυμούνται τα παιδιά και από αυτές θα μας κρίνουν.

Σας ευχαριστώ πολύ !

                                                "Με δυνατό λόγο και αίσθημα ευθύνης"

 Αναζητώντας τις γέφυρες που ενώνουν τον κόσμο των ανθρώπων με τον κόσμο των ψυχών καταπιάνεται στην Πέμπτη του ποιητική συλλογή ο Γιώργος Χριστοδουλίδης.
Με γλώσσα καυστική,άκρως παρακινητική προς τον αναγνώστη να γίνει θεατής της δικής του οπτικής προς τα μεγάλα κοινωνιολογικά προβλήματα του καιρού μας,με υπαρξιακές προεκτάσεις και με αμφίσημη γραφή, μετατρέπει τους στίχους σε βέλη καθιστώντας μας μάρτυρες της φθοράς και του ανέλπιδου του λόγου του.
Με έντονο το αίσθημα της ευθύνης του ανθρώπου απέναντι στον άνθρωπο,η ποίηση του Γιώργου Χριστοδουλίδη καθηλώνει και τον πιο δύσκολο και υποψιασμένο κάθε μορφής ποιητικού λόγου,αναγνώστη.
Έχοντας διαβάσει και τις προηγούμενες ποιητικές του συλλογές, συναισθάνεσαι την εξωστρέφεια του ποιητή ,ο οποίος γεννήθηκε και σπούδασε στη Μόσχα,η διαμονή του στην οποία «επηρέασε όχι μόνο τη γραφή αλλά και την ύπαρξή του»,'oπως ο ίδιος λέει.
Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του το πέρασε και το περνά στην Κύπρο,με έντονες τις μνήμες και τις προσωπικέςκαι οικογενειακές εμπειρίες από το ‘74, πιστεύει ότι «ο ποιητής ποιώντας ,αφαιρεί κάτι από το θάνατο».Με την πεποίθηση ότι ήρωες είναι πέρα από τους μύθους και με τη δημοσιογραφική του ιδιότητα να τον κάνει να κοιτά πιο βαθιά στους ανθρώπους,ανατροφοδοτώντας έτσι την πένα του , «κλέβει» εικόνες και σπαράγματα από το εφήμερο της δημοσιογραφίας για να περάσει στην ποιητική αιωνιότητα.
Θεωρεί ότι μόνο αν εξαλειφθεί η η απληστία και η αδικία που μας κυβερνούν θα επέλθει ανάκαμψη τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο και πιστεύει πως πρέπει να δώσουμε στα παιδιά την ευκαιρία και την επιλογή να τα απομυθοποιήσουν όλα και να τα ξαναπλάσουν με το δικό τους βλέμμα,όχι μόνο με λόγια αλλά και με πράξεις.
Χαριτίνη Μαλισσόβα 21/5/14

 

Σοφία Στρέζου

 

 

 

 

" Μόνο η σωστή Παιδεία μπορεί να ανυψώνει

στις κλίμακες της ψυχικής ευδαιμονίας"

Παρουσιάζοντας το 2ο τόμο με τίτλο:"Αισθητικές αναλύσεις δημιουργών",αλλά και την πρόσφατη προσωπική της ποιητική συλλογή,"της Μνήμης,... κόκκινη θάλασσα",που κυκλοφορούν από την Άνεμος εκδοτική,η ποιήτρια και συγγραφέας Σοφία Στρέζου μιλά στις Διαδρομές για την δυσκολία του εγχειρήματος της ανάλυσης του έργου άλλων δημιουργών,για το κατά πόσο το προσωπικό στοιχείο εμπεριέχεται στο έργο της,αλλά και για τη γνώμη της για το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα· «Επιδιώκω, λέει η ίδια, να φτάσω στην προσωπική ενσυναίσθηση του δημιουργού και αφού την ανακαλύψω, να την αποκαλύψω αισθητικά, στα μάτια των αναγνωστών.»

Η Σοφία Στρέζου γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης. Σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων και δημοσιογραφία. Από το 1986, ζει στην Αθήνα και στην Χαλκίδα. Δημοσιευμένα ποιήματά της υπάρχουν σε διάφορες ανθολογίες και σε λογοτεχνικά περιοδικά. Παρουσιάζει και απαγγέλλει κείμενα άλλων δημιουργών. Μια εξίσου σημαντική δραστηριότητά της, είναι η αισθητική ανάλυση στο έργο διάφορων λογοτεχνών. Άλλα έργα της είναι: «Νυχτερινό Πρελούδιο» (1987, εκδόσεις Νέα Σκέψη). «Ψυχής Αγγίγματα» (2010, ιδιωτική έκδοση). «Αισθητικές αναλύσεις δημιουργών» (2011, Άνεμος εκδοτική).

 

  

 Με χαρά σας καλωσορίζω στις Διαδρομές και στην εφημ. Θεσσαλία, κυρία Στρέζου. Παρόλο που σχετίζεστε με την Αθήνα, έχετε επιλέξει ως μόνιμο τόπο διαμονής σας την όμορφη Χαλκίδα, πόλη με πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τον Βόλο.

Σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση! Από τότε που σταμάτησα να εργάζομαι, αποφασίσαμε με την οικογένειά μου, να μετακομίσουμε στο εξοχικό μας σπίτι, που βρίσκεται σ’ ένα παραθαλάσσιο οικισμό στη Χαλκίδα και να το μετατρέψουμε σε μόνιμη κατοικία. Επιθυμία μεγάλη ήταν να αφεθούμε στους ευεργετικούς ρυθμούς της εξοχής. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, να έρθουμε πιο κοντά στη φύση, καθώς καθημερινά την απολαμβάνουμε! Είναι η ποιότητα ζωής που πάντα επιδιώκαμε να έχουμε και νομίζω πως την βρήκαμε! Πράγματι, οι δύο πόλεις έχουν κοινή συνισταμένη τη θάλασσα, που όλοι λατρεύουμε!

 "Αισθητικές αναλύσεις ποιητών", ο 2ος Τόμος, που κυκλοφορεί από την «άνεμος» εκδοτική.
Μετά από τρία χρόνια από την κυκλοφορία του πρώτου βιβλίου των «Αισθητικών αναλύσεων δημιουργών», ήρθε η στιγμή να κυκλοφορήσει ο 2ος Τόμος. Είναι μια ευτυχισμένη στιγμή, γιατί πιστεύω πως οφείλουμε να αναδεικνύουμε δημιουργούς, που το έργο τους είναι σημαντικό, αλλά δεν τυγχάνουν πάντα μεγαλύτερης αναγνώρισης. Με τούτη την προσπάθεια, θέλω να ελπίζω, πως το αναγνωστικό κοινό, θα τους ανακαλύψει στις σελίδες του και θα επιχειρήσει να μάθει περισσότερα για τους ίδιους και το έργο τους.

Με ποιο κριτήριο επιλέξατε τους ποιητές στους οποίους αναφέρεστε;
  Μοναδικό κριτήριο - είναι πάντα κατά την προσωπική μου άποψη - η ποιότητα της γραφής. Όταν ανακαλύπτω δημιουργούς που οι λέξεις τους έχουν εκείνο το ενδιαφέρον που με συγκινεί και τροφοδοτεί τις δικές μου αισθήσεις, τότε επιχειρώ μια αισθητική προσέγγιση στα λόγια τους. Και είναι αυτά τα λόγια, που επεκτείνουν την δική μου διαλεκτική, στην γεωγραφία του λόγου. Έτσι, μέσα από το έργο τους αναγεννάται ένα άλλο είδος Λόγου στην περιφέρεια της δημιουργικής έμπνευσης. Με αυτό τον τρόπο, εμβαθύνω στην ενσυναίσθηση του δημιουργού, αναγνωρίζοντας προσωπικά ή άλλα ερεθίσματα που τον οδήγησαν στην σχηματοποίηση της γραφής του

  Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για έναν ποιητή να δει με κριτική ματιά το έργο των συναδέλφων του; Και πόσο παρακινδυνευμένο είναι ταυτόχρονα;
Σίγουρα δεν είναι εύκολο! Απαιτεί γνώσεις, γιατί τις περισσότερες φορές δεν γνωρίζω προσωπικά τον δημιουργό. Τον ανακαλύπτω στις σελίδες του βιβλίου του και τον αποκαλύπτω στα μάτια των αναγνωστών. Τούτο βέβαια είναι αρκετά παρακινδυνευμένο. Ωστόσο, μετά από βαθιά μελέτη και διαβάζοντας λέξη προς λέξη το πόνημα, οδηγούμαι στα όρια της αναγνώρισης της προσωπικότητας, με κάποια ασφάλεια. Άλλωστε, αν αγαπά κανείς τους δημιουργούς, δεν έχει ανταγωνιστι
κή διάθεση. Υπάρχει η συνοδοιπορία στην ποίηση και στις διασχίσεις της.

Tι προσλαμβάνει ο αναγνώστης από το βιβλίο, αν δεν είναι ο ίδιος ποιητής, συγγραφέας ή φιλόλογος; Ποιο κίνητρο δίνετε στο μέσο αναγνώστη για να διαβάσει το βιβλίο σας;
 Δεκαεννέα δημιουργοί σε ένα μόνο βιβλίο είναι κίνητρο για όλους τους αναγνώστες! Υπάρχουν αποσπάσματα και δείγματα γραφής, που δίνουν την δυνατότητα αλλά και το εφαλτήριο, για ένα αναγνωριστικό ξεκίνημα στα ταξίδια των δημιουργών. Είμαι βέβαιη, πως μετά θα τους αναζητήσουν. Η εμπειρία από το πρώτο βιβλίο αυτό μου έδειξε. Ακόμα και σήμερα, λαμβάνω μηνύματα για δημιουργούς που δεν τους γνώριζαν, αλλά η δική μου οπτική ήταν το ερέθισμα μιας νέας αναζήτησης. Όσο για το εξειδικευμένο κοινό, σίγουρα θα βρει νέους αναγνωστικούς τόπους και τρόπους διατύπωσης της σκέψης.

Με δεδομένο ότι γνωρίζω και εκτιμώ ιδιαίτερα τη γραφή σας και δη την ποιητική, δε θα μπορούσα να μην αναφερθώ και σε αυτή. Η τελευταία σας ποιητική συλλογή με τίτλο, «Της μνήμης Κόκκινη θάλασσα» είναι για μένα ένα λυρικό και ταυτόχρονα στοχαστικό ταξίδι στα άδυτα της εσωτερικής μας θάλασσας, αν μπορώ να το θέσω υπαρξιακά. Ποια ήταν, ωστόσο, η δική σας ανάγκη, τα δικά σας ερεθίσματα, όταν γράφατε τα ποιήματά σας;

  Η ποιητική συλλογή «Της μνήμης… κόκκινη θάλασσα» είναι όλα αυτά που συνοψίζετε, αλλά και όλα εκείνα που οι αναγνώστες εντοπίζουν. Έχω διαπιστώσει πως εμείς - οι άνθρωποι - διαθέτουμε παράλληλες βιωματικές. Έτσι, ο καθένας βρίσκει να ακουμπήσει εκεί που ακουμπά το προσωπικό του συναίσθημα. Η αφηγηματική ίσως είναι διαφορετική. Επί της ουσίας, όλοι ταλαντευόμαστε ανάμεσα στο συναίσθημα και στην κατανόησή του. Γι’ αυτό και είναι δύσκολο για έναν ποιητή να μη γράψει ό,τι τον βασανίζει. Μόνον έτσι η γραφή λειτουργεί λυτρωτικά και ενίοτε θεραπευτικά.

Eίναι, τελικά, πάντοτε αυτοβιογραφική η ποίηση και η δική σας, ειδικότερα;
Τα ερεθίσματα μπορεί κάποιες φορές να είναι προσωπικά και άλλες φορές να προέρχονται από βιωματικές τρίτων, από αναγνώσεις, από μουσικές και ό,τι άλλο μου προκαλεί ένα συγκινησιακό ενδιαφέρον ικανό να αποτυπωθεί στο χαρτί με λέξεις. Άλλωστε, όπως γνωρίζετε η αυτοβιογραφική έμπνευση δεν είναι μια ανεξάντλητη ύλη. Την μόνη ανεξάντλητη ύλη που αναγνωρίζω είναι η διαρκής μελέτη όσων έχουν ειπωθεί. Γι’ αυτό και τα διαβάσματα άλλων δημιουργών είναι για μένα πηγή έμπνευσης και δημιουργίας. Προχωράς πιο πέρα και εξελίσσεσαι…

Από την αναγνωστική μου εμπειρία στο έργο σας επισημαίνω τη χρήση της δύναμης της ελληνικής γλώσσας και τον πλούτο της σε βαθμό που πάντα να ανακαλύπτω καινούργια εκφραστικά μέσα. Πόσο αυθόρμητα βγαίνει αυτό και πόση τεχνική χρειάζεται; H ποίηση είναι θέμα ταλέντου, μόνιμης αναζήτησης ή και εξάσκησης;
Η ποίηση όπως και κάθε γραφή βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση νέων εκφραστικών μέσων. Όποιος επαναπαυτεί στην δική του βιωματική, κάποια στιγμή θα εξαντληθεί η αποτύπωση της προσωπικής εκφραστικής. Το ταλέντο σε συνδυασμό - επιμένω -με το διάβασμα και την εξάσκηση θα φέρει το καλό αποτέλεσμα. Γιατί ο ποιητής, μόνον γράφοντας, σβήνοντας και απορρίπτοντας - κάποιες φορές - την ακαριαία έμπνευση, αφού προηγουμένως την τιθασεύσει και την χαλιναγωγήσει μπορεί να φέρει το ζητούμενο αισθητικό αποτέλεσμα στην ισορροπία του Λόγου.

Είναι δεδομένη η ευκολία που παρέχει το διαδίκτυο - κυρίως - ώστε να χρήζονται συγγραφείς και ποιητές όλοι όσοι γράφουν. Πόσο αφελές ή και επικίνδυνο είναι κατά τη γνώμη σας αυτό, κυρία Στρέζου;
Ειλικρινά δεν με ενοχλεί να γράφουν όλοι, γιατί όλοι έχουν το δικαίωμα στην αποτύπωση προσωπικών συναισθημάτων. Με ενοχλεί αφόρητα η έπαρση όσων νομίζουν πως έχουν ήδη γίνει ποιητές. Στο διαδίκτυο αναπτύσσονται προσωπικές σχέσεις και βλέπουμε να χειροκροτούνται άτομα που καμία σχέση δεν έχουν με την ποίηση και τον ποιητικό τρόπο ζωής. Η Ποίηση είναι προπάντων άσκηση! Ο χρόνος είναι εκείνος που χρήζει τους ποιητές, γιατί οι ποιητές γράφουν για το μέλλον. Εάν καταφέρουμε να ανέβουμε το πρώτο σκαλί της ποίησης… ίσως το κοινό και ο χρόνος δείξουν μια κάποια γενναιοδωρία στους ασκητές της γραφής.

Κλείνοντας και αφού σας ευχαριστήσω θερμά για τη συνομιλία μας, θα ήθελα να σας ρωτήσω γιατί οι νέοι δεν καταπιάνονται με την ανάγνωση της ποίησης αλλά και της λογοτεχνίας και ποιος θα ήταν κατά τη γνώμη σας ένας καλός τρόπος να μπουν από νωρίς σε ανάλογου επιπέδου αναγνώσματα;
Για μένα το πρόβλημα ξεκινάει από το σχολείο. Ίσως αναρωτηθείτε και δικαίως, τι ρόλο παίζει η οικογένεια σε αυτό τον τομέα. Προσωπικά, μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον που καμία σχέση δεν είχε με το βιβλίο. Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές μου ήταν εκείνοι που φώτισαν πρώτοι το δρόμο, για να ακολουθήσω και να βαδίσω, στα δικά τους πατήματα. Είστε εκπαιδευτικός και γνωρίζετε πολύ καλά πως οι ψυχές των παιδιών επηρεάζονται από φωτισμένους δασκάλους. Γιατί, όπως είπε και ο Μέγας Αλέξανδρος για τον δάσκαλό του τον Αριστοτέλη «Στους γονείς μου οφείλω το ζην και στον δάσκαλό μου το εύ ζην». Μόνον η σωστή παιδεία μπορεί να ανυψώνει τον άνθρωπο στις κλίμακες της ψυχικής ευδαιμονίας. Σήμερα, με την ευκολία που παρέχει το διαδίκτυο και τη σωστή χρήση του, δεν υπάρχει δικαιολογία στη μη απόκτηση της γνώσης. Όλοι μπορούμε, αρκεί φυσικά να το θέλουμε. Όσο για τους νέους είμαι αισιόδοξη… θα βρουν σιγά-σιγά το δρόμο τους. Δυστυχώς, η γενιά μου και η αμέσως προηγούμενη από μένα τους κληροδότησε μια εποχή κρίσης σε όλα τα επίπεδα. Θέλω να πιστεύω πως θα διεκδικήσουν το μερίδιο στην ευτυχία που τους αναλογεί.

Σας ευχαριστώ πολύ!!!

Η σελίδα της εφημ.Θεσσαλία,της 18ης Μαίου.

 

 

Καταβύθιση στο έργο των ποιητών,αλλά και προσωπικό ποιητικό ταξίδι.
Τρία χρόνια μετά την έκδοση του πρώτου τόμου και μετά από γραφή που εξελίχθηκε σταδιακά ,κυκλοφορεί από την Άνεμος εκδοτική ,ο δεύτερος τόμος των Αισθητικών αναλύσεων του έργου 19 σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Είναι μιά συλλεκτική έκδοση όχι μόνο για τους λάτρεις της ποίησης και το εξειδικευμένο αναγνωστικό κοινό που αρέσκεται σε εντρυφήσεις αναλυτικής σκέψης( ο πρώτος τόμος θεωρήθηκε ιδανικό βοήθημα για φιλολόγους και μαθητές)αλλά και για κάθε αναγνώστη που θέλει να ανακαλύψει ταυτόχρονα πολλούς δημιουργούς και να αναζητήσει εκείνους, που μιλούν κατευθείαν στο δικό του συναίσθημα. Διαβάζοντας το βιβλίο,ο αναγνώστης αποκαλύπτει τα σημεία που τον ενώνουν με κάθε έναν από τους δημιουργούς, μια και υπάρχει πνευματική συγγένεια μεταξύ δημιουργών και αναγνωστικού κοινού. Το βιβλίο αποτελεί πρωτίστως μια προσωπική (της συγγραφέα) καταβύθιση στις λέξεις του έργου κάθε δημιουργού,την παρουσίαση και επέκτασή τους μέσα από δικές της λέξεις, έπειτα από βαθιά μελέτη των πονημάτων τους,αποκαλύπτοντας την προσωπική τους ενσυναίσθηση και την αισθητική τους στα μάτια των αναγνωστών. Είτε γνωρίζει κάποιος το έργο τους,είτε όχι,το βέβαιο είναι ότι μετά την ανάγνωση του βιβλίου, επιθυμεί να ασχοληθεί με τον καθέναν ξεχωριστά. Αναγνωρίζοντας ότι είναι πέρα από δύσκολο και παρακινδυνευμένο ένα τέτοιο εγχείρημα,αλλά με γνώμονα την εκτίμηση της ίδιας της ποιότητας της γραφής τους,η Σοφία Στρέζου καταφέρνει,τελικά, να οδηγείται με ασφάλεια και επιτυχία και να να αναδεικνύει δημιουργούς με σημαντικό έργο,συστήνοντάς τους σε εμας, μέσα από τις "εκλεκτικές συγγένειες»,για να μπορεί,όπως λέει η ίδια , «ο στοχασμός ,προοδευτικά και αθόρυβα, να ακολουθεί το συμπαντικό υπαινισσόμενο πεδίο της γνώσης.»


Διαβάζοντας την προσωπική Ποιητική συλλογή της Σοφίας Στρέζου,”Tης μνήμης…. κόκκινη θάλασσα:,υπάρχει έντονο το στοιχείο της έλλειψης,της απώλειας,της ματαίωσης,της απουσίας,συναισθήματα που εμπνέουν την ποιήσή της, η οποία έρχεται ως λυτρωτική εκδήλωση,που προσπαθεί να καλύψει το κενό,ώστε; “να ξεκινήσει άλλο ένα ταξίδι στην άκρη των στίχων”. Πρόκειται για έναν συνδυασμό ρεαλισμού και και λυρικής έξαρσης,με ξεχωριστή ποιότητα,με γλωσσική επάρκεια,με γλώσσα που απεικονίζει βαθυστόχαστες εικόνες,εναλλασσόμενες με τις έννοιες των λέξεων,ελκύοντας τη συναισθηματική μας ευαισθησία ,αλλά και κεντρίζοντας τη σκέψη μας. Με ρέοντα ποιητικό λόγο,με υπέρβαση στη δομική κατασκευή των στίχων,καταφέρνει να δώσει διάσταση στην αοριστία του χρόνου,μπροστά σε μια κόκκινη θάλασσα.
«μυρίζεις το ανύποπτο άρωμα μιας σκοτεινής θάλασσας, ξοδεύοντας τις ώρες για να σώσεις και να σωθείς, από τη μνήμη ....»
Χαριτίνη Μαλισσόβα