Ασημίνα Ξηρογιάννη

 

                  "Σε δύσκολους καιρούς απαιτείται μια ποίηση λειτουργική

                       που να αφορά και να αγγίζει τον σύγχρονο άνθρωπο"

Η Ασημίνα Ξηρογιάννη μιλά στις Διαδρομές για την ποιητική της συλλογή,"Εποχή μου είναι η ποίηση",ένα έργο που μετουσιώνει σε στίχους την εποχή της Κρίσης.

Πόσο αφορά η ποίηση τους δύσκολους καιρούς που διανύουμε;Πόσο η ίδια αυτοβιογραφείται μέσω αυτής και ποιοι λογοτέχνες επηρέασαν τη γραφή της;

Απασχολούμενη εδώ και αρκετά χρόνια ως καθηγήτρια Θεατρικής Αγωγής,μιλά για τις ελλείψεις του ελληνικού δημόσιου σχολείου και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στο να στηρίζει σωστά την ειδικότητά της.Τέλος,αναφέρεται στο ιστολόγιό της,το "varelaki",μέσω του οποίου από το 2009 προωθεί με συνέπεια και συνέχεια τις Τέχνες και τα Γράμματα.

 

 

 

"Εποχή μου είναι η ποίηση". Αυτή είναι η πρόσφατη ποιητική σας συλλογή, με έντονο το χρώμα της Κρίσης. Θα μας μιλήσετε γι' αυτήν;
Το βιβλίο έχει γραφεί μέσα στην Κρίση .Στο άτιτλο της σελίδας 40 υπάρχουν οι στίχοι "'Aνθρωποι μένουν μόνοι/και συ γράφεις βιβλία./Παιδιά πεινάνε εν έτει 2012/και συ ψάχνεις εκδότη/Ζητιάνοι παντού και συ παρουσιάζεις στον κόσμο ματαιόδοξα πονήματα.''.Δίνεται και εδώ και σε όλα σχεδόν τα υπόλοιπα ποιήματα το στίγμα μιας εποχής.Η εποχή και ό,τι συνέβη στην Ελλάδα από το 2009 και μετά αποτέλεσαν το αρχικό μου ερέθισμα για να γράψω.'Ενιωσα επιτακτική την ανάγκη να κάνω έναν ουσιαστικό και έντιμο διάλογο με την σύγχρονή μου κοινωνική πραγματικότητα. Αλλά και την ανάγκη μου να θέσω μερικά ερωτήματα στον εαυτό μου ως δημιουργός,
και να διερευνήσω τη σχέση ποίησης και εποχής.Η κοινωνία της Κρίσης, η εποχή του Μνημονίου, η Ελλάδα, οι νέοι...τα παντός είδουςπροβλήματα που υπονομεύουν τη ζωή μας.Ποιός ο ρόλος της τέχνης σε χαλεπούς καιρούς;Ποιός ο ρόλος του ποιητή;Kαι ο έρωτας;Ποιά η θέση του αλήθεια μέσα σε όλα αυτά;O ποιητής ζει μέσα στον κόσμο και όχι σε γυάλινο πύργο.Συνεπώς,δέχεται χιλιάδες ερεθίσματα και πληροφορίες,είναι άνθρωπος που βιώνει καταστάσεις,αδιέξοδα ,χαρές και λύπες.Είναι ενδιαφέρον να εξετάζουμε κάθε φορά πώς φιλτράρει όλα αυτά και πώς τα μετουσιώνει σε στίχους ,που όμως να αποπνέουν μιαν αλήθεια που να αφορά και τον πιο απαιτητικό αναγνώστη.Το βιβλίο πάντως κλείνει με ένα ποίημα που υπερασπίζεται την ποίηση .Παραθέτω τους δύο τελευταίους στίχους :''Mα εγώ θα γράψω μόνο για την ποίηση/Που με βοηθάει να τα αντέχω όλα αυτά .''(Αντίδραση).Διότι η ποίηση ,και η τέχνη γενικά έχουν τη δύναμη να μας ευεργετούν παντοιοτρόπως ,νοηματοδοτώντας τη ζωή μας έτσι ώστε να αντέχουμε τη σκληρή ,πεζή ή μίζερη συχνά καθημερινότητα .



  "Σε δύσκολους καιρούς δεν αναζητούμε τη μεγάλη ποίηση, αλλά την επείγουσα",γράφετε. Τι είναι επείγον για την ποίηση σήμερα;
Σε δύσκολους καιρούς απαιτείται μια ποίηση λειτουργική που να αφορά και να αγγίζει τον σύγχρονο άνθρωπο.Να έχει κάτι να του πει.Να τον κινητοποιεί με κάποιον τρόπο.Το άτιτλο ποίημα της σελίδας 28 τελειώνει ως εξής:[...]''Σε τέτοιους καιρούς /αναζητάς μια άλλη ποίηση/πιο δυνατή/που να μπήγει το μαχαίρι σε σκληρές καρδιές/που να γίνεται η ίδια μαχαίρι/και να κόβει κομματάκια τη διαφθορά.'' Ακόμα ,νομίζω ότι περισσότερο από κάθε άλλη φορά έχουμε ανάγκη την διαύγεια και την καθαρότητα που θα νικήσουν το χάος και τον άσκοπο βερμπαλισμό.

Στα περισσότερα ποιήματά σας,εκτός από προβληματισμό, είναι διάχυτο το αίσθημα της θλίψης. Αντικατοπτρίζει τη διάθεσή σας;
Μα πώς να μην είναι κανείς θλιμμένος με όλα τούτα;''Εχω πει πολλές φορές πώς γράφτηκε η Παθολογία και Το Χειμωνιάτικο βράδυ στην Αθηνάς.Το βίωμα ήταν ισχυρό.Προβληματισμός και συναισθήματα.Δεν μπορεί μόνο να στοχάζεται κανείς,αλλά και να νιώθει.Το θέμα είναι να βάζεις τις σωστές αναλογίες από αυτά τα συστατικά μέσα στο ποίημα,ώστε να είναι λειτουργικό.


Πρώτα ζούμε,μετά γράφουμε. Ισχύει αυτό στην λογοτεχνία; Είναι, ας πούμε, κανόνας;
Οχι,δεν είναι κανόνας!Αν πάρουμε από τους κλασικούς μας ποιητές.Ο Καββαδίας ,ας πούμε,ζούσε πρώτα.Ο Παλαμάς όμως,που ήταν και πολυγραφότατος, όχι.Τα βιώματα μπορούν να αποτελέσουν ισχυρά ερεθίσματα και είναι απολύτως φυσικό.Συχνά οι ποιητές τα χρησιμοποιούν και αυτά αποτελούν την πρώτη ύλη για τη δουλειά τους.'Ομως εκείνο που αξίζει κάθε φορά να εξετάζουμε είναι ο τρόπος επεξεργασίας των βιωμάτων.Και αν αυτά τελικά μετουσιώνονται σε τέχνη του λόγου.


Είναι αυτο-βιογραφική η γραφή σας;
Στην Προφητεία του Ανέμου ,που δεν κυκλοφορεί πια στα βιβλιοπωλεία ,αλλά και στις Πληγές,το δεύτερο ποιητικό μου βιβλίο,θα έλεγα περισσότερο.Από προσωπικά βιώματα αντλώ και σε αρκετά ποιήματα που υπάρχουν και στην ψηφιακή έκδοση έκδοση νέων ποιημάτων μου.Για παράδειγμα,ένα ποίημα για την κόρη μου,την Αριάδνη ,που του έδωσα και το όνομά της.Οι Ανοιχτοί Λογαριασμοί με αφορμή τη ζωή μου με τα παιδιά.Αλλά και ποιήματα για την αδελφή μου:H προφητεία του Ανέμου,Μοίρα και το πιο πρόσφατο Παραμυθία.Δεν μπορείς να αποφύγεις την ίδια σου τη ζωή.Ποιός καλλιτέχνης το έκανε εν τέλει.Σημασία έχει αυτό που σας είπα στην ακριβώς προηγούμενη ερώτηση .Ακόμα δεν ξεχνώ την άποψη του Τζόναθαν Φράνζεν ότι η πιο γνήσια αυτοβιογραφική λογοτεχνία απαιτεί γνήσια εφεύρεση.



Σύγχρονοι Έλληνες λογοτέχνες που ξεχωρίζετε;
Πολλούς ξεχωρίζω !Και αρκετούς νέους μάλιστα!
Μελετώ όμως συστηματικά και γράφω για το έργο της Κατερίνας Αγγελάκη Ρούκ,το έργο του Δημήτρη Χαρίτου ,που με τη σύνθεσή του Άφαντοι μου αποκαλύφθηκε,όμως κυρίως για το έργο του Χάρη Βλαβιανού.Από πεζογράφους,βρίσκω ιδιαίτερα ενδιαφέρον το έργο του Χρήστου Χρυσόπουλου.


 Ποιοι ποιητές-πεζογράφοι επηρέασαν τη γραφή σας;
Στο αφιέρωμα για τον Λειβαδίτη,στους τόμους με του έλληνες ποιητές ,έγραψαν ότι έχω επηρεστεί από αυτόν στην γραφή μου.Και έχουν δίκαιο.Μάλιστα ,υπάρχει και το γνωστό ποίημα για τον Λειβαδίτη στο βιβλίο ''Εποχή μου είναι η Ποίηση'' και κάποια δοκίμια που εγραψα για αυτόν.Το ένα περιέχεται στον πρώτο τόμο του βιβλίου ''Ποιητές στη Σκιά'',σε επιμέλεια Γιώργου Μπλάνα.Γενικά ,διαβάζω πολύ και γράφω.Είναι σε μένα δύο διαδικασίες που η μία εμπεριέχει και προυποθέτει την άλλη.
Αν αναλογιστούμε αυτό που μας έλεγε στο Πανεπιστήμιο ο Μπαμπινιώτης ,ότι είμαστε τα διαβάσματά μας,τότε αναλογιζόμαστε και πόσες ζυμώσεις γίνονται μέσα μας όταν μελετάμε τους συγγραφείς που μας αγγίζουν και πως αυτοί μαγικά πολλές φορές ''εισχωρούν '' μέσα στο έργο μας.

 Διδάσκετε το μάθημα της θεατρικής Αγωγής στην Α/βάθμια Εκπ/ση. Είναι έτοιμο το σχολείο να πλαισιώσει και να στηρίξει την ειδικότητά σας;
Τις φιλολογικές μου σπουδές ,ακολούθησαν σπουδές θεατρολογίας ,καθώς και υποκριτικής.Δώδεκα χρόνια διδάσκω το μάθημα της θεατρικής αγωγής στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.Πολλές παραστάσεις με τα παιδιά,σημαντική δουλειά με τις ομάδες εφήβων που διηύθυνα κατά καιρούς.Παρατήρηση:'Oχι,το σχολείο δεν είναι απολύτως έτοιμο!Προσπαθεί όμως!Στην αρχή οι δάσκαλοι μας έβλεπαν καχύποπτα ως ειδικότητα!Τώρα συνεργαζόμαστε πιο καλά άπ 'ότι παλιότερα!Από άποψη υποδομής,συχνά παρατηρούμε το εξής φαινόμενο :ένα σχολείο να έχει το μάθημα της θεατρικής αγωγής ,χωρίς όμως να διαθέτει αίθουσα θεάτρου ή αμφιθέατρο.



Το Varelaki(blog), το ιστολόγιό σας, αγαπημένη δική μου ιστοσελίδα. Θα μας μιλήσετε γι΄αυτό;
To Varelaki,σελίδες Τέχνης και Πολιτισμού, μπήκε σε λειτουργία το 2009.
Είναι βιβλιοφιλικό,αγαπά τις τέχνες ,τα γράμματα,τους συγγραφείς και όλα τα όμορφα πράγματα.Φιλοξενεί πεζογραφία,θέατρο,ενδιαφέρουσες λογοτεχνικές ειδήσεις,κριτικές,αλλά έχει ιδιαίτερη αδυναμία στην ποίηση .
Για αρκετό διάστημα ,από επιλογή δεν ανέβαζε καθόλου εικόνες ή φωτογραφίες.Ομως ,λόγω του ένθετου μικρού ηλεκτρονικού λογοτεχνικού περιοδικού notationes (=σημειώσεις) άλλαξε τακτική και δεν το μετανοιώνει.Πιστεύει ότι χρειάζονται πια για να καλύπτουν τις νέες ανάγκες.Το notationes είναι στην ουσία πολλές μαζεμένες αναρτήσεις κάθε φορά που συνιστούν ένα μικρό ένθετο που λειτουργεί αυτόνομα,έχει τη δική του ζωή.Αρχικά έβγαινε κάθε μήνα,τώρα βγαίνει κάθε δύο μήνες και δέχεται ή προτείνει συνεργασίες.

Η ανάδειξη ανθρώπων και πραγμάτων που μιλάνε μέσα μας και που θεωρούμε ότι έχουν κάτι ουσιαστικό να μας πουν.Μέσα στον συρφετό και τη βουή υπάρχει ομορφιά αρκεί να την ανακαλύπτεις.Το varelaki είναι συλλέκτης όμορφων πραγμάτων.Φιλοξενεί πρωτότυπο υλικό ,αλλά κάνει και αναδημοσιεύσεις κειμένων που θεωρεί ότι αξίζει να διαβαστούν από περισσότερο κόσμο.Παράλληλα ρίχνει διακριτικά το βλέμμα του πάνω στον κόσμο μας.Ερευνά,σχολιάζει,ανθολογεί,προτείνει,ανακοινώνει,συνδιαλέγεται ,έχοντας πάντα κατά νου ότι η αλήθεια είναι πολλαπλή.(Τα τεύχη του μπορείτε να τα διαβάσετε στο link: http://varelaki.blogspot.gr/p/blog-page_10.html )

Ποιο θα θέλατε να είναι το στίγμα σας 10-20 χρόνια μετά;
Δεν το έχω σκεφτεί.Με ενδιαφέρει να συνεχίσω αυτό που κάνω τώρα:Mε αφοσίωση να υπηρετώ με όλες μου τις δυνάμεις αυτό που έχω επιλέξει και που αγαπώ.

 

 

 

 

Βιβλία της Ασημίνας Ξηρογιάννη:

2013) Εποχή μου είναι η ποίηση,

(Ποιητική Συλλογή) Γαβριηλίδης

 

 

Η Ασημίνα Ξηρογιάννη, στην τρίτη της ποιητική συλλογή, αναλαμβάνει να υπερασπιστεί την ποίηση "στους χαλεπούς καιρούς". Με ασπίδα τη δύναμη των λέξεων και με δόρυ τα εκφραστικά μέσα της εποχής και τον εσωτερικό κόσμο που αναταράσσεται από την αντιποιητικότητα, η ποιήτρια αντιστέκεται διατηρώντας πάντοτε την απορία του ποιητή, την αμφιβολία που ολοένα και γεννάται από τον ρευστό κόσμο. Ποιος θα νικήσει στο τέλος;(από την έκδοση)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(2011) Πληγές,(Ποιητική Συλλογή) Γαβριηλίδης

Οφείλουμε να δούμε όλη αυτή τη διαδρομή από την πρώτη σελίδα έως την τελευταία ως μια διαδρομή εν συνόλω. Μια πορεία της γυναίκειας φιγούρας προς τον μη επαρκή διάλογο, να σκύψουμε πάνω σε αυτή την υπόγεια νύξη προς τον άλλον που λείπει, που ενίοτε εμφανίζεται ως μια δυσώδης σκιά για να εξαφανιστεί εκ νέου.

Η ρίζα των «Πληγών» είναι ένα κέλυφος ματαίωσης, χαμού, σαν ένας μυς που έχει ατροφήσει από την απουσία. Ο μυς της ζωής μιας γυναίκας. Γράφει γυναίκα, αλλά πάνω από όλα ομιλεί μια γυναίκα και η φωνή της είναι ένα συρτό κράμα προσδοκίας και απογοήτευσης. Το φάσμα αυτής της φωνής δεν είναι ευδιάκριτο μέσα στην έντασή του, αλλά στο βάθος του. Την εις βάθος ενατένιση αυτής της αποδοκιμαστικής γεύσης που προσδίδει η ίδια η ζωή.(Δ.Μαρίνος,fractal)

 

(2010) Το σώμα του έγινε σκιά, (Νουβέλα)Ανατολικός

Η νουβέλα «Το σώμα του έγινε σκιά» είναι ένα ιδιαίτερο έργο που σπάει τις καθιερωμένες φόρμες και δείχνει τις θεατρικές καταβολές της συγγραφέως, αφού εκτός από συγγραφέας και φιλόλογος είναι θεατρολόγος και ηθοποιός. Είναι αλήθεια πως η συγκεκριμένη νουβέλα μπορεί να σκηνοθετηθεί και να παιχτεί επί σκηνής και ως δυο παράλληλοι μονόλογοι.

(2009) Η προφητεία του ανέμου,(Δύο ποητικές συλλογές) Δωδώνη Εκδοτική ΕΠΕ

 

 

Η ποιητική συλλογή της Ασημίνας Ξηρογιάννη "Η προφητεία του ανέμου "χωρίζεται σε δύο μέρη:
Το πρώτο μέρος φέρει τον τίτλο "Η σκέψη μου βυθίστηκε στα χέρια σου."Εδώ συναντάμε ποιήματα κυρίως ερωτικά, όπου η Ασημίνα Ξηρογιάννη με την λακωνικότητα, που διακρίνει τους στίχους της, καταφέρνει να μας πει πολλά και ουσιαστικά με λίγα λόγια: «Έχασα εσένα μα κέρδισα την Ποίηση.» Και αλλού: «Με τα μάτια βυθισμένα στ’ όνειρο / παρατηρώ τη ζωή του φεγγαριού. / Μόνο για χάρη σου καταδέχτηκα να το κοιτάξω / σκέψου πως σπαταλούσα το βλέμμα μου πριν σε γνωρίσω.»

Το δεύτερο μέρος φέρει τον τίτλο Τα ωραιότερα ταξίδια είναι του μυαλού. Εδώ συναντάμε ποιήματα, επίσης, ολιγόστιχα και κάποιες φορές, επιγραμματικά. Ποίηση λιτή χωρίς στολίδια και φιοριτούρες. Όμως, εδώ η Ασημίνα Ξηρογιάννη μας ταξιδεύει σε άλλα μονοπάτια. Η ποίησή της γίνεται υπαρξιακή. Το ερωτικό στοιχείο υπάρχει μόνο σε δυο – τρία ποιήματα σαν μια ροζ πινελιά στην υπαρξιακή αγωνία της ποιήτριας.(vakxikon.gr)

 

Βιογραφικό
Η Ασημίνα Ξηρογιάννη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα.Αγαπημένος της τόπος η Αίγινα,όπου έγραψε και τα πρώτα της ποιήματα.Σπούδασε κλασική φιλολογία και θεατρολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και υποκριτική στο "Θέατρο-Εργαστήριο".Διδάσκει θεατρική αγωγή στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και εργάζεται ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού.Παράλληλα παραδίδει μαθήματα γλώσσας και λογοτεχνίας καθώς και θεωρίας και ιστορίας θεάτρου.Είναι ενεργό μέλος του Πανελληνίου Επιστημονικού Συλλόγου Θεατρολόγων.'Εχει παρακολουθήσει διάφορα θεατρικά σεμινάρια ,όπως με τον Δ.Καταλειφό και την Α.Μακράκη(υποκριτική),τον D.Glass και τη Lilo Baouer(θεατρικό παιχνίδι),τον Θωμά Μοσχόπουλο(σκηνοθεσία).'Εχει σκηνοθετήσει και "ανεβάσει" με τους μαθητές της αρκετά έργα,κάποια από τα οποία έχει διασκευάσει(π.χ.,"Ειρήνη" και "Πλούτο" του Αριστοφάνη)και κάποια άλλα τα οποία έχει γράψει η ίδια.Το 2009 δημιούργησε το ιστολόγιο varelaki σελίδες Τέχνης και Πολιτισμού.((http://varelaki.blogspot.com).

Αχιλλέας Κυριακίδης

Όλους μας απασχολεί ο χρόνος.

Το θέμα είναι να βρούμε έναν τρόπο να  τον απασχολήσουμε κι εμείς για να μην περνάει. 

Με αφορμή την ανθολόγηση του συγγραφικού έργου του από το 1973 ως το 1995 με τίτλο "Μουσική και άλλα πεζά",που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη,ο συγγραφέας,μεταφραστής και κινηματογραφιστής Αχιλλέας Κυριακίδης μιλά στις Διαδρομές για τη νοσταλγία και τη συγκίνηση που νιώθει βλέποντας τη συγκεντρωτική έκδοση του πρώτου και μεταγενέστερου έργου του.

Αναφέρεται στον Μπόρχες αλλά και στον Νομπελίστα Πατρίκ Μοντιανό(έργα των οποίων έχει μεταφράσει),στη σχέση του με τον Θ.Αγγελόπουλο αλλά και στην πορεία του ως σκηνοθέτης και κινηματογραφιστής.

Αποκαλύπτει τα μελλοντικά του βιβλία,τη σχέση του με το χρόνο και τη σημασία της οικογένειας στη ζωή του,ενώ με γενναιοδωρία απαριθμεί τα νέα πρόσωπα που πιστεύει ότι θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ελληνική λογοτεχνία.

Το βιβλίο σας «Μουσική και άλλα πεζά», είναι μια αναδρομή στην πεζογραφία σας από το 1973 έως το 1995, μια γνωριμία με τα πρώτα σας βήματα, μια ανθολόγηση του έργου σας. Θέλετε να μας μιλήσετε γι’ αυτό;

Δεν είναι μόνο τα πρώτα βήματα, αλλά και πολλά μεταγενέστερα, αφού περιλαμβάνονται –και δη αυτούσια– τα βιβλία Ο πληθυντικός μονόλογος του 1984, Διεστραμμένες ιστορίες του 1988 και Μουσική του 1995, τα οποία, βέβαια, πλαισιώνονται και με διηγήματα (από 5) των πρώτων συλλογών, Διαφάνεια του 1973 και Στοιχεία ταυτότητος του 1977.

Ποια είναι τα συναισθήματα που προκαλούνται από την ανθολόγηση του έργου σας, σαράντα χρόνια μετά;
Από τα δύο πρώτα βιβλία, μια νοσταλγία της αθωότητας· από τα επόμενα, μια συγκίνηση που έχει να κάνει με τον αγώνα και την επιτυχή του έκβαση για την κατάκτηση ενός προσωπικού ύφους το οποίο έμελλε να παγιωθεί με τις δύο μεταγενέστερες συλλογές διηγημάτων (Τεχνητές αναπνοές του 2003 και Ο καθρέφτης του τυφλού του 2005) και, κυρίως, τις δύο τελευταίες νουβέλες: Κωμωδία του 2010 και 360 του 2013. Για να προλάβω τυχόν κακεντρέχειες, σας παρακαλώ να προσέξετε ότι το επίθετο «επιτυχής» φορέθηκε στην «κατάκτηση» και όχι στο «ύφος».

Τελειώνοντας την ανάγνωση του βιβλίου, νομίζω πως θα μπορούσα άνετα να έχω διαβάσει πρώτα το επίγραμμα. Επιπλέον, η ανθολόγηση ξεκινά από το πιο πρόσφατο προς το πιο παλιό βιβλίο. Υπάρχει λόγος που έγινε αυτό;
Μα αυτή δεν είναι η λογική της αναδρομής; Aφήστε που θα μου ήταν αδύνατον να μην προτάξω, σε οποιαδήποτε ανθολογία, τη Μουσική. “De la musique avant toute chose” («Προ παντός η μουσική») είπε ο Βερλέν.

Μπορεί ο δημιουργός να δει αποστασιοποιημένα -και μέχρι ποιο βαθμό- το έργο του;
Ο δημιουργός οφείλει να μπορεί να δει το έργο του αποστασιοποιημένα. Δίκην τρέιλερ, ιδού δύο σχετικοί αφορισμοί μου από υπό έκδοσιν βιβλίο μου: «Δεν μπορούμε να μιλάμε για έτοιμο έργο, πριν ο συγγραφέας αισθανθεί λαθραναγνώστης του» και: «Όταν το έργο κρύβεται απ’ τον δημιουργό του, τότε έχει κλείσει άλλος ένας προπατορικός κύκλος».

Δεν θα μπορούσα να μην σας ρωτήσω για την επιρροή των βιβλίων που έχετε μεταφράσει και,κυρίως, για τα Πεζά του Μπόρχες.
Δεδομένου ότι δεν μπορώ να ορίσω καλύτερα έναν μεταφραστή παρά ως «δημιουργικό αναγνώστη», τολμώ να πω ότι η σχέση (και η εξ αυτής επιρροή) του μεταφραστή με τον συγγραφέα τον οποίο μεταφράζει, δεν διαφέρει σε τίποτα από την αντίστοιχη του αναγνώστη με τον συγγραφέα τον οποίο διαβάζει. Όσο για τον Μπόρχες, πραγματικά δεν ξέρω πώς να διατυπώσω τον τρόπο με τον οποίο άλλαξαν όχι μόνο η σκέψη μου και το συγγραφικό μου ύφος αλλά και η ζωή μου μετά από τη γνωριμία μου με το έργο του, εκείνη τη μετωπική σύγκρουση που κονιορτοποίησε όλες μου τις αυτάρεσκες βεβαιότητες, ούτε μπορώ να εξηγήσω τι είναι αυτό τελοσπάντων που ακόμα με κρατάει, εκόντα, δεσμώτη του, να γυροφέρνω στο λαβύρινθό του σαν μακάριος Μινώταυρος.

Πατρίκ Μοντιανό, νομπελίστας λογοτεχνίας για το 2014, βιβλία του οποίου έχετε επίσης μεταφράσει κι έχετε βραβευτεί γι’ αυτό. Θέλετε να μας μιλήσετε για το έργο του;

Κάθε σχόλιο για τον Πατρίκ Μοντιανό οφείλει να είναι ολιγόλογο, σεμνό, σχεδόν ψιθυριστό, όπως η ζωή του, το έργο του και ο κόσμος του, ένας κόσμος σπαραγμένος και σπαραχτικός, γεμάτος αλλοιωμένες μνήμες και επώδυνες ανασκαφές στην παιδική ηλικία εξ ης τα πάντα εκπορεύονται. Η βράβευσή του ήταν βράβευση του μέτρου και της ταπεινότητας.

Συχνή είναι η αναφορά σας στην Ιωάννα, τη σύζυγό σας, αλλά και στην οικογένεια γενικότερα. Πόσο δύσκολο είναι για έναν άνθρωπο της διανόησης να κρατήσει την οικογένεια; Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της γυναίκας, γενικότερα, στη διατήρηση της οικογενειακής ισορροπίας;
Η απάντηση στη δεύτερη ερώτηση είναι τόσο αυτονόητη, ώστε να μετατρέπει την ερώτηση σε ρητορική, ενώ η απάντηση στην πρώτη θα μπορούσε ν’ απαντηθεί με αντιστροφή της ερώτησης. Όσο για τη σύζυγό μου, είναι το ego μου χωρίς το alter.

Έχετε εκδώσει βιβλία που αφορούν τον κινηματογράφο,έχετε σκηνοθετήσει ταινίες μικρού μήκους σε δικά σας σενάρια.Επίσης οι νουβέλες σας "Κωμωδία " και "360» έχουν έντονη χροιά σεναρίου ανάλογης ταινίας.Θέλετε να μας μιλήσετε για τη σχέση σας με τον κινηματογράφο;
Έχω εκδώσει ένα βιβλίο με αμιγώς κινηματογραφικά κείμενα (Η συνέχεια επί της οθόνης, 1984) και δύο συλλογές δοκιμίων (Ψευδομαρτυρίες, 1998, και Μικρή περιοχή, 2007), μεγάλο μέρος των οποίων καλύπτουν δοκιμές για συγκεκριμένους (αγαπημένους) σκηνοθέτες ή/και συγκεκριμένες (αγαπημένες) ταινίες. Όμως, δεν είμαι μόνο... παθητικός κινηματογραφόφιλος: έχω γυρίσει 11 ταινίες μικρού μήκους και 2 τηλεταινίες, όλες σε δικά μου σενάρια. Λατρεύω τον κινηματογράφο, κι ο κινηματογράφος μού το ανταπέδωσε επηρεάζοντας βαθιά τη γραφή μου. Όπως σωστά διαγνώσατε, οι δύο τελευταίες μου νουβέλες (Κωμωδία και 360) δείχνουν εμφανή σημάδια αυτής της επιρροής, κυρίως σε ό,τι αφορά τη διαχείριση του αφηγηματικού χρόνου. Βλέπετε, ως παραβάτης και, ταυτόχρονα, θύμα τού «ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν», όταν γράφω σκέφτομαι με εικόνες, κι όταν σκηνοθετώ, με λέξεις.

Ποιος ο απόηχος της συναναστροφής σας με τον άνθρωπο και δημιουργό Θ. Αγγελόπουλο;

Είχα την ευλογία να συμμετάσχω στο γύρισμα μιας σκηνής της τελευταίας του (δυστυχώς, ο όρος και με τις δύο έννοιες) ταινίας, τρεις μέρες πριν τον βρει αυτός ο παράλογος τροχαίος θάνατος. «Έπαιξα» έναν παλιό συμφοιτητή του κεντρικού ήρωα, που τον συναντά τυχαία σε μια Τράπεζα. Όταν τελειώσαμε το γύρισμα, του είπα: «Πολύ μου άρεσε! Δε γράφεις καμιά άλλη σκηνή με τον συμφοιτητή;». Βγήκα στο δρόμο ανάλαφρος, παίρνοντας μαζί μου το γέλιο του. Δεν τον είχα ξαναδεί πιο ήρεμο, πιο ευτυχισμένο.

Τον Αγγελόπουλο, λ.χ., τον απασχολούσε ο χρόνος. Τι σημαίνει ο χρόνος για εσάς; Τι νιώθετε πως αλλάζει με την πάροδο των χρόνων;
Όλους μάς απασχολεί ο χρόνος. Το θέμα είναι να βρούμε έναν τρόπο να τον απασχολήσουμε κι εμείς, για να μην περνάει.

Πώς βλέπετε το μέλλον στο χώρο της ελληνικής λογοτεχνίας; Ποιους νέους Έλληνες συγγραφείς ξεχωρίζετε;
Φοβάμαι ότι η εξαντλητική απαρίθμηση των νέων Ελλήνων συγγραφέων που έχω ξεχωρίσει θα οδηγούσε τη συνέντευξή μας στο δικό της μέλλον, να συνεχιστεί δηλαδή στο επόμενο φύλλο. Από την άλλη, όσο ενδεικτικός και αν είναι, ένας τέτοιος κατάλογος δεν μπορεί να μην περιέχει τους πεζογράφους Ιάκωβο Ανυφαντάκη, Τζούλια Γκανάσου, Βασίλειο Δρόλια, Κατερίνα Έσσλιν, Λευτέρη Καλοσπύρο, Χρίστο Κυθρεώτη, Γιώργο Λαμπράκο, Διονύση Μαρίνο, Ευγενία Μπογιάνου, Νίκο Ξένιο, Δημοσθένη Παπαμάρκο, Άκη Παπαντώνη, Βασιλική Πέτσα, Θεόδωρο Ρακόπουλο, Γιάννη Τσίρμπα, Μάκη Τσίτα, Ελισάβετ Χρονοπούλου, και τους ποιητές Δημήτρη Αθηνάκη, Βασίλη Αμανατίδη, Ευαγγελία Ανδριτσάνου, Χαράλαμπο Γιαννακόπουλο, Γιάννη Δούκα, Παναγιώτη Ιωαννίδη, Όλγα Παπακώστα, Δημήτρη Πέτρου, Κυριάκο Συλφιτζόγλου.

Τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια-βήματα;
Γράφω (αυτός κι αν είναι ενεστώς διαρκείας…) μια νουβέλα με τον τίτλο Σώμα (Πατάκης), ενώ στα πρόθυρα του τυπογραφείου βρίσκεται ένα απάνθισμα αφορισμών μου με τον τίτλο Σημειώσεις για μια ιδιωτική θεωρία της λογοτεχνίας (Κίχλη).

ΜΟΥΣΙΚΗ

και άλλα πεζά,

[1973-1995]

Αχιλλέας Κυριακίδης,εκδ.Πατάκης

Η πορεία του συγγραφικού έργου του Αχιλλέα Κυριακίδη μετά μουσικής...

Σε έναν τόμο 400 σελίδων κυκλοφόρησε η ανθολόγηση του συγγραφικού έργου,από το 1973 ως το 1995,του Αχιλλέα Κυριακίδη.

Στο βιβλίο με το καλαίσθητο εξώφυλλο,βασισμένο σε εγκατάσταση του Andre Slominski(2010) -σίγουρα τραβά την προσοχή το πιάνο δίπλα στον μισογκρεμισμένο τοίχο-

περιλαμβάνονται –και δη αυτούσια– τα βιβλία :"Ο πληθυντικός μονόλογος" του 1984, "Διεστραμμένες ιστορίες" του 1988 και "Μουσική"του 1995, τα οποία πλαισιώνονται και με διηγήματα (από 5) των πρώτων συλλογών," Διαφάνεια" του 1973 και "Στοιχεία ταυτότητος" του 1977.

Εντυπωσιακό είναι ότι άνετα μπορεί να διαβαστεί από το επίμετρο και αντίστροφα, αφού προτάσσονται τα μεταγενέστερα βιβλία, με πρώτο από όλα τη Μουσική ,γιατί,όπως ο ίδιος εξηγεί,"αυτή είναι η λογική της αναδρομής αλλά και θα ήταν αδύνατον να μην προτάξει, σε οποιαδήποτε ανθολογία, τη Μουσική."

“De la musique avant toute chose”

Το βιβλίο μας συστήνει με το πρώτο και μεταγενέστερο συγγραφικό έργο του Αχ. Κυριακίδη αλλά και με τον αγώνα και την επιτυχή του έκβαση για την κατάκτηση ενός προσωπικού ύφους το οποίο έμελλε να παγιωθεί με τις δύο μεταγενέστερες συλλογές διηγημάτων ("Τεχνητές αναπνοές"του 2003 και "Ο καθρέφτης του τυφλού" του 2005) και, κυρίως, τις δύο τελευταίες νουβέλες:" Κωμωδία"του 2010 και "360" του 2013,μέσω των οποίων ο αναγνώστης απολαμβάνει τη εξαιρετική γραφή του.

Το επίμετρο του Αρ.Σαίνη,εξαιρετικά κατατοπιστικό,διευκολύνει στη μύηση στο έργο του "εραστή της απόλυτης αφαίρεσης,του ακριβολόγου,μινιμαλιστή και διάφανου πεζογράφου" (όπως τον αποκαλεί) ,του "Μαιτρ" (κατά τον Γ.Ι Μπαμπασάκη),Αχιλλέα Κυριακίδη.

Χαριτίνη Μαλισσόβα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Ο Αχιλλέας Κυριακίδης γεννήθηκε το 1946 στο Κάιρο. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Έχει εκδώσει εννέα βιβλία με διηγήματα, μικρά πεζά και δοκίμια (κινηματογραφικά και φιλολογικά), έχει γράψει τρία σενάρια που γυρίστηκαν σε ισάριθμες κινηματογραφικές ταινίες μεγάλου μήκους, και έχει σκηνοθετήσει έντεκα ταινίες μικρού μήκους σε δικά του σενάρια. Κυκλοφορούν πάνω από σαράντα πέντε μεταφράσεις του έργων συγγραφέων όπως ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο Ζορζ Περέκ, ο Ρεϊμόν Κενό, ο Λουίς Σεπούλβεδα, ο Αλφρέντ Ζαρί, ο Ρολάν Τοπόρ, ο Άντριου Κρούμι, ο Ζαν Εσενόζ, ο Κάρλο Φραμπέτι κ.ά. Το 2004 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για τις "Τεχνητές αναπνοές", το 2006 με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης, για τη μετάφραση των πεζογραφικών "Απάντων" του Χόρχε Λουίς Μπόρχες (στην οριστική έκδοση των "Ελληνικών Γραμμάτων" -η απονομή έγινε το 2007), την επόμενη χρονιά με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη Μετάφρασης, στο πλαίσιο των Καβαφείων 2007, και το 2009 με το Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης Γαλλόφωνης Λογοτεχνίας του ΕΚΕΜΕΛ, για τη μετάφραση του μυθιστορήματος "Στο cafe της χαμένης νιότης" του Πατρίκ Μοντιανό.

                                                                    Δώρα Κασκάλη





 

Από τη μαζικοποίηση του έρωτα έχει χαθεί

η σαγήνη,η διαδικασία ανακάλυψης του μυστικού.

Φεβρουάριος,ο μήνας του Έρωτα,κατά πολλούς.

Φιλοξενούμενη στις σημερινές Διαδρομές η Δώρα Κασκάλη,ποιήτρια και συγγραφέας,με αφορμή την πρώτη της ποιητική συλλογή,με τίτλο:"Ανταλλακτήριο Ηδονών",(εκδόσεις Σαιξπηρικόν).

Η συζήτησή μας επεκτείνεται στη δομή και έκφραση του Έρωτα την εποχή της κοινωνικής δικτύωσης αλλά και της Κρίσης,στη δομή του ποιητικού της βιβλίου,ενώ αναφέρεται και ενδιαφέρουσα συγγραφική πορεία της,αφού έχει δοκιμαστεί στην πεζογραφία αλλά και στο παιδικό βιβλίο. 

 

 «Ανταλλακτήριο Ηδονών» είναι ο τίτλος της ποιητικής σας συλλογής. Μια σπουδή στον έρωτα. Πόσο δύσκολα εκφέρεται ο έρωτας στον ποιητικό λόγο;

Η πρώτη μου ποιητική συλλογή είναι αμιγώς ερωτική και ένα προσωπικό στοίχημα σε εκφραστικό και δημιουργικό επίπεδο. Ο έρωτας είναι από τα πιο βασικά θέματα διαχρονικά στην ποίηση που σαν δίπολο μαζί με το θάνατο, αναπροσδιορίζεται ανά εποχή, τραγουδιέται αλλά και πάντα μοιάζει ανεξάντλητος, όσο και η ανθρώπινη εμπειρία. Υπάρχει κίνδυνος όταν έχεις ένα τέτοιο ρευστό και ζέον υλικό να καταφύγεις στην αισθηματολογία, στην πορνογραφία ή στο αυτονόητο. Είχα όλους αυτούς τους κινδύνους κατά νου, όταν ξεκίνησα να γράφω, αλλά τελικά η λέξη, το κείμενο, ο εσωτερικός παλμός που διατρέχει τους στίχους αποφάσισαν για τη μορφή του υλικού μου.

 
 

Η ποίησή σας σ’ αυτή τη συλλογή χαρακτηρίζεται από εγκράτεια αλλά και αυστηρή αρχιτεκτονική. Ως αναγνώστρια δηλώνω ότι με άγγιξε ιδιαίτερα η ματιά σας στην αυθεντική ερωτική ποίηση, αφού το πάθος και η λυρισμός, ο πόθος και ο πόνος, η σωματική και η ψυχική έξαψη και η αγωνία της ύπαρξης και της μοναξιάς ισορροπούν ιδανικά στο «Ανταλλακτήριο ηδονών». Θέλετε να σχολιάσετε;

Ο ποιητής, Γιώργος Κ. Ψάλτης, σε μία συνέντευξή του ανέφερε πολύ εύστοχα ότι όταν γράφουμε, είμαστε οι αναγνώστες των ποιημάτων μας. Όταν τα παραδίδουμε στον εκδότη και κατά συνέπεια και στο αναγνωστικό κοινό δεν μπορούμε πια να καθορίσουμε τη μοίρα τους, το πώς θα διαβαστούν και θα δεξιωθούν από τον εκάστοτε αναγνώστη τους. Αν θέλετε να σας μιλήσω για τη συλλογή μου, θα το κάνω πλέον κι εγώ σαν αναγνώστριά της. Όποιο κι αν ήταν το αρχικό έναυσμα που γέννησε το εκάστοτε ποίημα, μετά από καιρό, μπορώ να διαβάσω εντός του πράγματα αποκαλυπτικά για μένα την ίδια ως δημιουργό και άνθρωπο. Η συγκεκριμένη επιλογή κάθε λέξης μού λέει πολλά για τον ασύνειδο εαυτό που γράφει όσο εγώ, δηλαδή η Δώρα Κασκάλη, προσπαθώ να χωρέσω σε στίχους ένα συγκεκριμένο αίσθημα, σκέψη ή έννοια.

 Πόσο σημαντικός είναι ο έρωτας ως βίωμα; Τι να προσδοκάμε από τις ενσαρκώσεις και τις μορφές του έρωτα, από την ερωτική ανταλλαγή;
Ο έρωτας είναι μια θεμελιακή ανάγκη του ανθρώπου. Η ερωτική πράξη εξασφαλίζει τη βιωσιμότητα και την αθανασία του μέσω των απογόνων, αλλά και την απόλαυση, την ικανοποίηση μιας αδήριτης ανάγκης. Ωστόσο, στην πιο πλήρη του μορφή ο Έρωτας είναι η συναίρεση σώματος και αισθήματος, το μοίρασμα μιας συγκίνησης που ξεπερνά τον σπασμό. Στην ιδεώδη μορφή του ο Έρωτας είναι ενιαίος κι ατελεύτητος, πηγή δημιουργίας κι έμπνευσης. Γράφει ο Ρολάν Μπαρτ: «Το σ' αγαπώ δεν είναι φράση: δε μεταβιβάζει ένα νόημα, αλλά αγκιστρώνεται σε μια οριακή κατάσταση: "αυτήν όπου το υποκείμενο αιωρείται σε μια σχέση αντικατοπτρισμού με τον άλλο". Είναι μια ολόφραση.»

Πολλοί αμφισβητούν την έννοια του έρωτα, μιας και σήμερα σπανίζουν οι εξιδανικεύσεις του, χάνεται η ουσία του, ακόμα και στις πιο ανθεκτικές σχέσεις. Είναι έτσι;

 Σπανίζουν θα έλεγα και οι αναπαραστάσεις του έρωτα. Στην τέχνη, στη λογοτεχνία, όταν δεν ξεπέφτουν στην πορνογραφία. Ο έρωτας στην μετανεωτερική εποχή ορίζεται κυρίως μέσα από την απώλειά του. Δεν έχει εμπορευματοποιηθεί μόνο το σώμα ως πεδίο δράσης των διαφημιστών, αλλά έχει αποστραγγισθεί από τους χυμούς του, από την ίδια την ανθρώπινη ουσία του, η οποία παραμένει στο ασφαλές πεδίο της ατομικότητας και δεν κινδυνεύει να αναμειχθεί με την ατομικότητα του άλλου για να γίνει η ομογενοποίηση, η αλλοίωση, η ταύτιση.

 Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου η ηρωίδα «συνομιλεί» με μορφή ανεπίδοτων επιστολών με τον εραστή της σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο. Τι διευκολύνει η επιστολική μορφή γραφής;

 Τα πεζοποιήματα του δεύτερου μέρους φιλοξενούνται κάτω από τον τίτλο silentium amoris, δανεισμένο από ποίημα του Oscar Wilde. Και πράγματι, τις σιωπές του έρωτα αφηγείται το ποιητικό υποκείμενο με δέκα ανεπίδοτες επιστολές σε έναν ή ισάριθμους δυνητικούς παραλήπτες. Έχουν μια δραματικότητα αυτά τα μικρά επιστολικά πεζοποιήματα, πρόκειται για μικρούς θεατρικούς μονολόγους στην ουσία εις εαυτόν και αναγνώστη.

Έρωτας στην εποχή της κοινωνικής δικτύωσης… Τι έχετε να πείτε;
Περιπλανιέμαι στα διαδικτυκά σοκάκια από το 1999. Από τα chat rooms στο facebook, η ερωτική προσέγγιση μέσω μιας οθόνης είναι πλέον καθεστώς, ειδικά στους νέους ανθρώπους. Η αίσθηση της εγγύτητας, τόσο πλασματική, και της προσβασιμότητας, η διαμέλιση του προσώπου και η δημιουργία ενός προσωπείου, όλα «φαίνεται» μόνο να υποβοηθούν τον έρωτα. Στην πραγματικότητα χωρίς την ζεστασιά της παρουσίας, την αμεσότητα του βλέμματος, ο διαδικτυακός έρωτας είναι μια κακή ρέπλικα που υπενθυμίζει πόσο μόνοι και αποξενωμένοι είμαστε, πόσο αδύναμοι να ζήσουμε αυθεντικά χωρίς υποκαταστάσεις.

 
 

Έρωτας στην εποχή της Κρίσης (και δεν εννοώ μόνο την οικονομική). Θέλετε να σχολιάσετε;

Εδώ και χρόνια έχω την αίσθηση ότι έχει χαθεί η σαγήνη, η διαδικασία της ανακάλυψης του μυστικού που είναι ο κάθε άνθρωπος. Η μαζικοποίηση του έρωτα, η πορνογραφική διαχείριση του ανθρώπινου σώματος έχουν συντελέσει σ’ αυτό. Οι άνθρωποι απομαγεύονται νωρίς, υπάρχει παντού μια διάχυτη αίσθηση του ανταλλακτικού σώματος, εφόσον λείπει η επένδυση στο ένα και λατρεύεται περιστασιακά το όποιο διαθέσιμο σώμα.

 Ποιοι είναι οι δικοί σας αγαπημένοι ποιητές;

 Είμαστε τα διαβάσματά μας. Από τους μέγιστους ποιητές που αγάπησα στο πανεπιστήμιο έως τους συγκαιρινούς, υπάρχει ένας διαρκής διάλογος με τα κείμενά τους. Επιστρέφω στα βιβλία τους για αισθητική απόλαυση, για αποκούμπι ψυχής, για μαθητεία. Καβάφης, αλλά και Σεφέρης, Εγγονόπουλος, Σαραντάρης, Καρούζος, Σαχτούρης, Ελύτης και Ρίτσος, Πολυδούρη και Καρέλλη, Πλαθ, Σέξτον και Κάρσον, Μαρκ Στραντ και Μαγιακόφσκι, Χιόνης, Αλεξάνδρου, Παυλόπουλος, Πορφύρης, Ριζάκης και Δημήτρης Δημητριάδης. Είναι πολλοί και η χαρά μου είναι να ανακαλύπτω περισσότερους, άλλες φωνές, διαφορετικά βλέμματα.

 Έχετε γράψει μυθιστορήματα, καθώς κι ένα εξαιρετικό παιδικό βιβλίο. Για ποιο νιώθετε περισσότερο υπερήφανη;

 Έχω γράψει μία συλλογή διηγημάτων («Στο τρένο», Γαβριηλίδης 2010), ένα μυθιστόρημα («Κάτω», Γαβριηλίδης 2011), μια νουβέλα ελεύθερα διαθέσιμη στο διαδίκτυο («Πέντε ζωές κι ένα μυθιστόρημα», OPENBOOK ANOIKTH ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ), το «Ανταλλακτήριο ηδονών» (Σαιξπηρικόν 2014) και μια παιδική νουβέλα («Ο γατούλης στον κόσμο», Διόπτρα 2014). Αγαπώ όλα τα βιβλία μου το ίδιο. Οι ήρωές τους ενοικούν με κάποιο τρόπο μέσα μου και η μεγαλύτερη χαρά είναι όταν διαβάζονται και αγαπιούνται και από τους αναγνώστες. Διακονώ ως επί το πλείστον τη σύντομη φόρμα και σύντομα θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Οκτώ η δεύτερη συλλογή διηγημάτων μου, φαίνεται δε τα τελευταία χρόνια εξίσου να με κερδίζει και η ποίηση. Το παιδικό βιβλίο είναι ένα δύσκολο στοίχημα, τα παιδιά είναι απαιτητικό κοινό, αλλά αν τους δώσεις καλά βιβλία μπορείς να ελπίζεις ότι μεγαλώνοντας θα συνεχίσουν να αγαπούν το διάβασμα.

 

Με ποιο ποίημα της συλλογής σας θα θέλατε να κλείσετε τη συνέντευξή μας, και γιατί με αυτό;

Είναι δύσκολο να αποσπάσω από το σώμα της συλλογής ένα μόνο. Σας αντιγράφω, ωστόσο, την «Αναγνώριση» γιατί μιλά για τον μεταμοντέρνο έρωτα και όλες τις παθογένειές του: για τη δυσκολία προσέγγισης, την αδυναμία να ορίσουμε τον εαυτό σε ένα θολό και δύσκολο ιστορικό τοπίο, το αμήχανο λεκτικό παιχνίδι της γητείας, την αποδοχή του φθαρτού σώματος που δεν έχει καμία σχέση με το πλαστικό σώμα της τηλεόρασης και των διαφημίσεων, την αναγνώριση τέλος των πληγών του παρελθόντος και την ειρήνη που θα πρέπει να κάνουμε μαζί τους προκειμένου να καταφέρουμε να προσεγγίσουμε τον αιώνια άγνωστο Άλλο και να ζήσουμε ένα αυθεντικό ερωτικό πάθος.

Αναγνώριση

Βραδυπορούμε
απέναντι ο ένας απ' τον άλλο.
Βγαίνουμε απ' το αβέβαιο σχήμα του πρωινού,
το θάμπος πίσω μας, η οδύνη, η συνήθεια,
κι εμείς πασχίζουμε σώμα να κερδίσουμε,
να ορίσουμε το βλέμμα,
να φτιάξουμε το νέο εαυτό.
Πάνω στις λέξεις παίζουμε κουτσό
και στα διάκενα
τον πόθο παραχώνουμε,
σαν τα παιχνίδια μέσα στην κρυψώνα -κάποτε-
των δέκα θαλερών μας χρόνων.

Να μείνουμε έτσι ηττημένοι, αναλωμένοι,
με μία θλίψη στη φλέβα του λαιμού,
χαρακωμένοι απ’ της λαγνείας την αγχόνη,
εξαίσια συμβιβασμένοι.
Και όταν αγγίξουμε εκείνα τα σημάδια
της αναγνώρισης το γόρδιο δεσμό,
να μην τρομάξουμε:
είμαστε αυτοί και όχι άλλοι
κι έτσι αυθεντικοί
του πάθους τη γυμνότητα να ενδυθούμε.

 

Δώρα Κασκάλη,

"Ανταλλακτήριο Ηδονών",εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

ΥΠΑΡΞΙΑΚΗ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΜΕ ΥΨΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΙΗΣΗ

Την πρώτη της,αμιγώς ερωτική ποιητική συλλογή,σε μια καλαίσθητη και προσεγμένη έκδοση από το "Σαιξπηρικόν", παρουσιάζει η Δώρα Κασκάλη.Με ποίηση που χαρακτηρίζεται από εγκράτεια αλλά και αυστηρή αρχιτεκτονική,η Κασκάλη παραδίδει στους λάτρεις της ποίησης μια συλλογή με ποιήματα που όχι μόνο δεν καταφεύγουν στην αισθηματολογία, στην πορνογραφία ή στο αυτονόητο,αλλά με τη λέξη, το κείμενο,τον εσωτερικό παλμό που διατρέχει τους στίχους να δίνουν την τελική,άκρως ενδιαφέρουσα και καλοδουλεμένη μορφή του υλικού της.

Το πάθος και η λυρισμός, ο πόθος και ο πόνος, η σωματική και η ψυχική έξαψη και η αγωνία της ύπαρξης και της μοναξιάς ισορροπούν ιδανικά στο «Ανταλλακτήριο Ηδονών".

Το βιβλίο είναι διαρθρωμένο σε τρία μέρη, με δέκα ποιήματα στο κάθε μέρος.Στο πρώτο μέρος που δανείζεται το καρουζικό «Ο έρως έχει ύπαρξη», με όρους εγκεφαλικούς-ρητορικούς.Με ένα υστερόγραφο στο δεύτερο ,με πεζοποιήματα που φιλοξενούνται κάτω από τον τίτλο silentium amoris, (δανεισμένο από ποίημα του Oscar Wilde ) στις οποίες το ποιητικό υποκείμενο με δέκα ανεπίδοτες επιστολές σε έναν ή ισάριθμους δυνητικούς παραλήπτες αφηγείται τις σιωπές του έρωτα.Πρόκειται για μικρούς θεατρικούς μονολόγους στην ουσία εις εαυτόν και αναγνώστη,όπως διευκρινίζει η ίδια.Με όρους περισσότερο ηδονικούς στο τρίτο και τελευταίο, λιβιδικό μέρος,χωρίς ωστόσο να περιορίζεται μόνο στο σαρκικό κομμάτι της ένωσης. Στα ποιήματά της εξερευνά τις διαφορετικές εκδοχές της ηδονής, αλλά με όρους πιο σύνθετους.

O τίτλος("Ανταλλακτήριον Ηδονών") είναι ίσωςπαραπλανητικός , ενδεχομένως και ειρωνικός, αλλά και πραγματιστικός, με την έννοια ότι σε κάθε σχέση υπάρχει πάντα μια ανταλλαγή, από την πιο ιδεατή μορφή της έως την πλέον χειροπιαστή.

"Η ηδονή είναι το πρώτο σκαλί στην ωριμότητα. Το αέναα ζητούμενο είναι η αγάπη."

Αίσθησή μου είναι ότι διαπραγματεύεται και υπαρξιακά τον έρωτα,αφήνοντας στον αναγνώστη να ψάξει και να απολαύσει "ποίηση υψηλής ποιότητας."

ΧΑΡΙΤΙΝΗ ΜΑΛΙΣΣΟΒΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Η Δώρα Κασκάλη ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε ελληνική φιλολογία στο Α.Π.Θ. και στο μεταπτυχιακό της ασχολήθηκε με τη φιλολογική έκδοση των ποιημάτων του Γιώργου Θεοτοκά. Το 2010 κυκλοφόρησε η συλλογή διηγημάτων της "Στο τρένο" από τις εκδόσεις Γαβριηλίδης (στη βραχεία λίστα των βραβείων του περιοδικού Διαβάζω στην κατηγορία του πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα). Το Νοέμβριο του 2011 κυκλοφόρησε από τις ίδιες εκδόσεις το μυθιστόρημά της "Κάτω". Τον Οκτώβριο του 2012 κυκλοφόρησε ελεύθερα στο διαδίκτυο σε ψηφιακή μορφή η νουβέλα της "Πέντε ζωές κι ένα μυθιστόρημα - Σπουδή ενός δόκιμου γραφιά" από την Ανοικτή Βιβλιοθήκη OPENBOOK.

Το "Ανταλλακτήριο Ηδονών" είναι η πρώτη της ποιητική συλλογή.

 

 

                                                            Νίκος Κυριαζής

 

                                                Η καλή λειτουργία της δημοκρατίας

                                                σχετίζεται με εύρωστη οικονομία

Ο πρόεδρος του οικονομικού τμήματος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,καθηγητής κ.Νίκος Κυριαζής μιλά στις Διαδρομές για το βιβλίο του" Δημοκρατία και Πόλεμος"

Μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση με προεκτάσεις στο πρόσωπο της δημοκρατίας στην Ελλάδα της Κρίσης, το Ελληνικό Πανεπιστήμιο,αλλά και  την σημερινή,κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση.

«Δημοκρατία και Πόλεμος» είναι ο τίτλος του βιβλίου σας. Θα θέλατε να μας εξηγήσετε πώς σχετίζονται δύο τόσο φαινομενικά αντίθετες έννοιες μεταξύ τους; 

Δεν είναι και τόσο αντίθετες. Η ιστορία παλιά και πρόσφατη, μας διδάσκει πως οι δημοκρατίες σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως της αρχαίας Αθήνας, είναι επεκτατικές και επιθετικές και σχεδόν πάντα, σε συνδυασμό με το πλαίσιο κινήτρων που δίνουν στους πολίτες-στρατιώτες τους, είναι ανώτερες στρατιωτικά από αυταρχικά καθεστώτα. Τέτοια κίνητρα είναι η προστασία περιουσιακών δικαιωμάτων ( που στη σύγχρονη εποχή είναι και ατομικά) και η συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων , μέσω της εκκλησίας του δήμου στην άμεση δημοκρατία, όπως στην αρχαία Αθήνα κλπ. Τέτοια παραδείγματα εξετάζω στο βιβλίο, όπως πχ τον Ναυτικό Νόμο του Θεμιστοκλή, που οδήγησε στην ναυπήγηση του αθηναϊκού στόλου. Χωρίς αυτόν, η νίκη στην Σαλαμίνα θα ήταν αδύνατη. Αλλά και η Θήβα στην ακμή της ( που εξετάζω σε άλλο κεφάλαιο) ήταν δημοκρατία, με τον Επαμεινώνδα και τον Πελοπίδα δημοκρατικά εκλεγμένους στρατηγούς.

Τέλος το γνωστό « σύνθημα» των Ελλήνων στην διάρκεια των περσικών πολέμων « υπέρ βωμών και εστιών» σημαίνει υπέρ της πόλης-κράτους (βωμών) και προσωπικής περιουσίας (εστιών, δηλαδή των σπιτιών τους). Ένα τέτοιο σύνθημα έχει νόημα μόνο όταν υπάρχουν δικαιώματα ιδιοκτησίας και περιουσίας, που στις ασιατικές αυτοκρατορίες ήταν ανύπαρκτα. 

Τα κεφάλαια του βιβλίου σας απαρτίζονται από πρωτότυπες  ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις, οι οποίες, ωστόσο, διαβάζονται από τον αναγνώστη που θέλει να έχει μια πληρέστερη εικόνα της αρχαίας ιστορίας. Πόσο αναγκαίος είναι αυτός ο εξοπλισμός ως απάντηση στα σημερινά προβλήματα της κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης μιας σύγχρονης κοινωνίας; 

Το βιβλίο απευθύνεται στο ευρύ κοινό. Η μελέτη όμως της αρχαίας ιστορίας, κυρίως ως προς την λειτουργία της άμεσης δημοκρατίας, δίνει απαντήσεις για το τι πρέπει να μπορούμε να κάνουμε σήμερα εν όψει μάλιστα συνταγματικής αναθεώρησης, ορισμένα κεφάλαια του βιβλίου απαντούν στο ερώτημα: Ποια ζητήματα μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα η άμεση (σε σύγκριση με τη σημερινή ελληνική αντιπροσωπευτική δημοκρατία; 
Αυτή τη συζήτηση κάναμε με το κοινό στις 8 Ιανουαρίου στην Πινακοθήκη Κουβουτσάκη στη Κηφισιά. Κράτησε σχεδόν τρεις ώρες λόγω του έντονου ενδιαφέροντος των παρευρισκομένων. Μια ανάλογη συζήτηση θα οργανώσουμε σύντομα στον Βόλο.

Πιστεύετε ότι, τελικά, όλη αυτή η αρχαιοελληνική παράδοση με τη λαμπρότητά αλλά και τα εγνωσμένα λάθη της, έχει γίνει κοινό κτήμα των νεοελλήνων; 

Δυστυχώς, πολύ λίγο. Εδώ παρατηρώ μια παράξενη συμπεριφορά των περισσοτέρων. Είμαστε πολύ περήφανοι ως λαός για την ιστορία μας, δικαιολογημένα, που όμως γενικά την γνωρίζουμε ελάχιστα. Ρώτησα πρόσφατα τους φοιτητές μου, ποιος ήταν ο ηγέτης της Αθήνας στην Σαλαμίνα και μετά από αρκετή σιωπή και σκέψη, η μοναδική απάντηση που πήρα ήταν « ο Περικλής». Η ελλιπής γνώση οφείλεται νομίζω στην πολύ κακή μέθοδο διδασκαλίας της ιστορίας στα σχολεία, με «αποστήθιση» αντί για κριτική σκέψη κλπ. Άρα δεν έχει γίνει κοινό κτήμα της πλειοψηφίας των Ελλήνων.

 Στα περισσότερα κείμενά σας, αλλού περισσότερο έντονα, αλλού λιγότερο, τίθεται το θέμα της γένεσης, της εμβάθυνσης και της λειτουργίας της δημοκρατίας. Πιστεύετε ότι και σήμερα χρειάζεται βοήθεια η δημοκρατία και με ποιους όρους; 

Ακούω συχνά πολιτικούς να λένε « η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα» που δείχνει παντελή άγνοια της ιστορίας. Η δημοκρατία είναι ένα εύθραυστο πολίτευμα με εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς που συχνά καταρρέει, όπως στην Αθήνα το 411, 403 και 322πΧ και στην σύγχρονη εποχή στην Ιταλία το 1922 με την άνοδο του Μουσολίνι και το 1933 με την πτώση της Βαϊμάρης και την άνοδο του Χίτλερ, ας μην το ξεχνάμε, μετά την νίκη του σε εκλογές. Η καλή λειτουργία της δημοκρατίας σχετίζεται με εύρωστη οικονομία. Οικονομία και δημοκρατία είναι αλληλένδετες.

Ναι, τίθεται θέμα εμβάθυνσης της ελληνικής δημοκρατίας. Η πρόταση μου και όλο και περισσότερων επιστημόνων και πολιτών είναι πως πρέπει να γίνει με υιοθέτηση στοιχείων άμεσης δημοκρατίας. Η άμεση δημοκρατία λύνει καλύτερα δυο προβλήματα: τις προτιμήσεις των πολιτών και τον « εντολέα-εντολοδόχο». Στις σύγχρονες δημοκρατίες όταν ψηφίζουμε, επιλέγουμε ένα από τα προτεινόμενα κομματικά προγράμματα συνολικά. Δεν μπορούμε πχ να ψηφίσουμε την πρόταση του Α κόμματος για την παιδεία, του Β για την άμυνα, του Γ για την οικονομική πολιτική. Άρα, δεν έχουμε δυνατότητα να εκφράσουμε προτιμήσεις για κάθε θέμα ξεχωριστά.

Στις δημοκρατίες, εντολέας είναι οι πολίτες και εντολοδόχος τα κόμματα που πλειοψηφούν και οι κυβερνήσεις τους. Θεωρητικά λοιπόν η κυβέρνηση πρέπει να εξυπηρετεί το συμφέρον των πολιτών. Πολύ συχνά όμως υπουργοί και λοιποί εξυπηρετούν δικά τους προσωπικά συμφέροντα( πχ φαινόμενα διαφθοράς) ή στενών ομάδων (πελατεία). Η άμεση δημοκρατία όπου οι ίδιοι οι πολίτες αποφασίζουν και νομοθετούν, αντιμετωπίζει καλύτερα και τα δυο προβλήματα.

Το 482πΧ ο Θεμιστοκλής έθεσε πολύ απλά το ερώτημα στους Αθηναίους: προτιμάτε να χρησιμοποιούμε τα χρήματα από το ασήμι του Λαυρίου για άμυνα (ναυπήγηση τριηρών) ή για ατομική κατανάλωση : (10 δραχμές για κάθε πολίτη, περίπου μισός μηνιαίος μισθός). Η επιλογή ήταν σαφής: οι Αθηναίοι προτίμησαν το δημόσιο αγαθό άμυνα.

Όταν ψηφίζουν και νομοθετούν οι ίδιοι οι πολίτες τα περιθώρια απόκλισης του εντολοδόχου από τις εντολές του επίσης στενεύουν με αποτέλεσμα λιγότερες σπατάλες, διαφθορά κλπ Δεν είναι λοιπόν περίεργο που η εμπειρία των ελβετικών καντονιών που εφαρμόζουν πολύ την άμεση δημοκρατία, είναι ιδιαίτερα θετική: υψηλότερη οικονομική ανάπτυξη, λιγότερη σπατάλη, ελάχιστη διαφθορά.

Η άμεση δημοκρατία σήμερα έχει την μορφή πρωτοβουλιών πολιτών, με συγκέντρωση ελαχίστου αριθμού υπογραφών,( συνήθως 8-10% όσων ψηφίσαν στις προηγούμενες εκλογές) που οδηγούν σε υποχρεωτικά δημοψηφίσματα με δεσμευτικό αποτέλεσα, δηλαδή δημοψηφίσματα « από κάτω». Όλο και περισσότερες χώρες (ΗΠΑ, Ελβετία, Γερμανία, Ν.Ζηλανδία, Ουρουγουάη κλπ) έχουν υιοθετήσει τις πρωτοβουλίες πολιτών. Η Ελλάδα, πατρίδα της άμεσης δημοκρατίας, όχι! Θεωρώ, πως αυτή η συνταγματική αλλαγή στην αναθεώρηση του συντάγματος είναι η πιο θεμελιώδης.    

Πόσο κρίσιμη θεωρείτε πως είναι η κατανόηση, σήμερα, του παραδείγματος του αρχαίου πολίτη ο οποίος ήταν ταυτόχρονα και οπλίτης, υπερασπιστής της δημοκρατίας του και του κοινού καλού; 

Θεμελιακή. Το μεγαλύτερο πρόβλημα κατά τη γνώμη μου, είναι η κακή λειτουργία της δημοκρατίας στην Ελλάδα. Είμαστε η μοναδική χώρα που  έχει καταργήσει μέσω του συντάγματος της! την ισονομία των πολιτών, με το διαβόητο άρθρο περί ευθύνης υπουργών. Και τέτοια παραδείγματα υπάρχουν πολλά. Πρόσφατα, ο κος Στουρνάρας, ως διοικητής της ΤτΕ ζήτησε να απαλλαγεί η Τράπεζα από την πληρωμή του ΕΝΦΙΑ, τον οποίο ο ίδιος καθιέρωσε, επικαλούμενος τον ιδρυτικό νόμο της, του 1927! Προφανώς εδώ ισχύει η ρήση του Orwell» Είμαστε όλοι ίσοι αλλά μερικοί πιο ίσοι από τους άλλους». Ως προς τους φόρους, ο κος Στουρνάρας θεωρεί τους μετόχους της ΤτΕ πιο « ίσους
«  από τους άλλους Έλληνες πολίτες.

Η Ελλάδα, η χώρα που δημιούργησε την δημοκρατία και τις πρώτες δημοκρατικές ομοσπονδίες, ήταν έμπνευση για όλους τους δημοκράτες στην ιστορία: ο George Grote πχ επικαλούταν την αρχαία δημοκρατία για να υποστηρίξει την παραχώρηση δικαιώματος ψήφου στην Μ.Βρετανία του 19^ου σε όλο και μεγαλύτερα στρώματα του πληθυσμού. Οι Αμερικανοί « Πατέρες του Συντάγματος»  εμπνεύστηκαν από την Αχαϊκή και Αιτωλική ομοσπονδία. 

Η σημερινή Ελλάδα όμως κατατάσσεται ως η λιγότερο δημοκρατική χώρα της ΟΝΕ από όλα τα διεθνή ινστιτούτα. Αυτό πρέπει να αλλάξει και γι’ αυτό πρέπει να εισάγουμε και εμείς τις πρωτοβουλίες πολιτών, ως έκφραση της άμεσης δημοκρατίας. Τότε οι πολίτες μπορούν να γίνουν κύριοι της τύχης τους και υπερασπιστές της δημοκρατίας και ελευθερίας. Εδώ ταιριάζουν τα λόγια του Αμερικανού Ομοσπονδιακού δικαστή (Ινδιάνου) Learned Hand « Η ελευθερία υπάρχει στις καρδιές ανδρών και γυναικών.  Αν πεθάνει εκεί, κανένας νόμος και κανένα σύνταγμα δεν μπορούν να την διασώσουν».

Από την πλευρά της ιστορίας, μπορούμε να δικαιολογήσουμε βιαιότητες ή και πολέμους στο όνομα της δημοκρατίας, όταν στο τέλος ελλοχεύει ο κίνδυνος να μην δίνεται η ευκαιρία ούτε στην ελευθερίας ούτε στην κατάκτηση της δημοκρατίας; 

Δύσκολο ερώτημα αλλά τι θα έπρεπε να κάνουμε όταν αντιμετωπίζουμε ακραίους φονταμενταλιστές τρομοκράτες τύπου Ταλιμπάν ή αλ Κάιντα που απειλούν, όπως έδειξαν και οι πρόσφατες επιθέσεις στο Παρίσι, τις ίδιες τις αρχές της δημοκρατίας;

 Η ιστορία μάς έχει δείξει ότι επαναλαμβάνεται σαν φάρσα ή σαν τραγωδία. Ποια χαρακτηριστικά της Αρχαίας εποχής που διαπραγματεύεστε στο βιβλίο σας διακρίνετε στη σημερινή Ελλάδα της κρίσης; 

Ίσως η κρίση της αθηναϊκής δημοκρατίας στο τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Αλλά οι Αθηναίοι διδάχτηκαν από τα λάθη τους και η δημοκρατία του 4^ου αιώνα ήταν σταθερότερη από του 5^ου.

Τελικά, θεωρείτε εφικτή την επικράτηση της άμεσης δημοκρατίας και με ποιες μορφές τη βλέπετε να μπορεί να εκφραστεί; 

Χρησιμοποιείται από όλο και περισσότερες χώρες παγκοσμίως με επιτυχία. Όπως είπα και πριν με τη μορφή πρωτοβουλιών πολιτών  

Εκμεταλλευόμενη την ακαδημαϊκή ιδιότητά σας, του καθηγητή στο Οικονομικό Τμήμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, θα ήθελα να σας ρωτήσω ευθέως αν η ύπαρξη τόσο μεγάλης ανεργίας αποτελεί πλήγμα για την ίδια τη δημοκρατία. Τι πήγε στραβά με τα προγράμματα «διάσωσης» της Ελλάδας; 

Οικονομική δυσπραγία και ανεργία δημιουργούν τριγμούς στη δημοκρατία, παντού και πάντα. Αλλά το θέμα του τι πήγε «στραβά» είναι πολύ ευρύ και θα πρέπει να το συζητήσουμε χωριστά

Ελληνικό Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα της κρίσης… Υπάρχουν προοπτικές; Είστε αισιόδοξος; 

Αυτό που χρειάζεται, είναι να δοθεί μεγαλύτερη ευελιξία στα πανεπιστήμια και να πάψει η ασφυκτική παρεμβολή του κράτους. Να αποφασίζουν πχ τα πανεπιστήμια και οι Σχολές τους πόσους φοιτητές θέλουν να εισάγουν και με ποια κριτήρια και να έχουν μεγαλύτερη ευελιξία να προσελκύουν και να διαχειρίζονται μη κρατικούς πόρους, όπως κάνουν τα κρατικά πανεπιστήμια πχ της Μεγάλης Βρετανίας. Με το σημερινό πλαίσιο λειτουργίας τους, τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν μπορούν να είναι ανταγωνιστικά.

Θα τα καταφέρει η Ελλάδα; Τι διακυβεύεται σήμερα –ημέρα μιας πολύ καθοριστικής εκλογικής αναμέτρησης για τη χώρα μας; Ποια ευχή θα δίνατε;

Τα πλαίσια διαπραγμάτευσης με την ΕΕ είναι δεδομένα. Υπάρχει δυνατότητα βελτίωσης πχ σταθερά επιτόκια της τάξης του 2% για όλη την περίοδο αποπληρωμής τους χρέους και επιμήκυνση του. Κούρεμα του επίσημου χρέους θεωρώ πως είναι απίθανο να συμφωνηθεί. Και οι πολιτικοί αρχηγοί πρέπει να σταματήσουν να δίνουν υποσχέσεις που δεν μπορούν να τηρηθούν, του τύπου « Λεφτά υπάρχουν»,  «Θα σχίσω τα μνημόνια», « Οι αγορές θα χορεύουν στον δικό μας σκοπό». Και οι πολίτες θα πρέπει να μάθουν πια, όσοι δεν το έχουν μάθει ακόμα, να μην παρασύρονται από τέτοια συνθήματα. Η άμεση δημοκρατία, όπου οι πολίτες αναλαμβάνουν οι ίδιοι το όφελος και το κόστος των αποφάσεων τους, είναι και ένας τρόπος δημοκρατικής διαπαιδαγώγησης.

 Νίκοσ Κυριαζής,Δημοκρατία και πόλεμος(εκδόσεις Ευρασία)

 

Το βιβλίο καλύπτει ορισμένα από τα πλέον αποφασιστικά γεγονότα της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, ξεκινώντας από τους Περσικούς Πολέμους και καταλήγοντας στους "μικρούς πολέμους" του Αλεξάνδρου στο σημερινό Αφγανιστάν και στην επανάσταση στη Σπάρτη του τρίτου αιώνα από τον βασιλιά Κλεομένη Γ'. Ωστόσο, ακόμα κι όταν παρουσιάζονται γεγονότα όπως η μάχη του Μαραθώνα ή η Σαλαμίνα, δίνεται έμφαση σε λιγότερο γνωστές πτυχές τους, π.χ. ο διαφορετικός οπλισμός και πώς αυτός επηρέασε την τακτική των αντίπαλων στρατοπέδων στον Μαραθώνα ή η οικονομική ανάλυση των επιπτώσεων του Ναυτικού Νόμου του Θεμιστοκλή πριν από τη Σαλαμίνα. Αλλού πιο έντονα, αλλά παντού ως υπόβαθρο, υπάρχει η δημιουργία, εμβάθυνση και λειτουργία της δημοκρατίας. Μερικά κεφάλαια είναι περισσότερο περιγραφικά, ενώ άλλα πιο αναλυτικά, π.χ. η εφαρμογή ενός πρακτικού κοινωνικού συμβολαίου από τον Λυκούργο στην Αθήνα του 4ου αιώνα π.Χ. Πολλά από τα κεφάλαια βασίζονται σε πρωτότυπες ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις του συγγραφέα και παρουσιάζονται εδώ για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό με έναν κατανοητό και γλαφυρό τρόπο γραφής που ρέει αβίαστα και συναρπάζει.