Νάταλι Μπακόπουλος

 

"Ο ζόφος που προέρχεται από τη στέρηση ελπίδας είναι από τις χειρότερες καταστάσεις ."

 

Διάβασα το βιβλίο της Νάταλι Μπακόπουλος το καλοκαίρι,εν μέσω της ζοφερής κατάστασης που βιώναμε ως χώρα.Το ωραίο -χρονικά αλλά και αναγνωστικά-ταξίδι στην περίοδο της επταετίας μέσα από τη ζωή μιας μεσοαστικής οικογένειας της Αθήνας ήταν μία καλή αφορμή να αναζητήσω τη συγγραφέα και να συνομιλήσουμε για το βιβλίο,την περίοδο εκείνη και τις προεκτάσεις της στο σήμερα.

(Η συνομιλία μας με την Νάταλι Μπακόπουλος έγινε στην αγγλική γλώσσα και παραθέτω τη συνέντευξη σε δική μου μετάφραση.)

 

 «Το πράσινο ακρογιάλι της πατρίδας» είναι ο τίτλος του βιβλίου σας. Γιατί διαλέξατε τίτλο από στίχο του Καρυωτάκη για ένα μυθιστόρημα που ξετυλίγεται κατά την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών στην Ελλάδα;
 

Ήξερα καλά ότι ήθελα έναν τίτλο ποιητικό για τίτλο,απέφυγα,ωστόσο,εσκεμμένα την επιλογή ενός ποιήματος της ίδιας περιόδου στην οποία αναφέρεται το βιβλίο γιατί το θεώρησα κλειστοφοβικό.Με ενδιέφερε η ποιητική εκείνη φόρμα που θα άρμοζε και σε νεότερη εποχή,που θα ήταν διαχρονική.Το ποίημα του Καρυωτάκη λέει: «Θα μας δοθεί το χάρισμα και η μοίρα να πάμε να πεθάνουμε μια νύχτα στο πράσινο ακρογιάλι της πατρίδας.Είναι πάνω από όλα,ένα ποίημα για την εξορία.Σκεφτόμουν βέβαια την εξορία με την μεταφορική της σημασία:τι συμβαίνει όταν δεν αναγνωρίζεις πια την ίδια σου την πατρίδα,παρόλο που ζεις εντός των συνόρων της;Ποιον ρόλο έχει η νοσταλγία στο πώς βλέπουμε το σπίτι μας και τους εαυτούς μας;

 Προηγήθηκε εκ μέρους σας κάποια έρευνα πριν γράψετε το μυθιστόρημα; Αν ναι, ποιες ήταν οι κύριες πηγές σας;
 

Διάβαζα και διάβαζα και διάβαζα: δεν ήξερα  νέα Ελληνικά μέχρι που άρχισα να γράφω το βιβλίο,έτσι περιορίστηκα περισσότερο σε γραπτές δημοσιευμένες πηγές ή σε ό,τι είχε μεταφραστεί στα Αγγλικά.Μίλησα με ανθρώπους,φίλους και συγγενείς που είχαν μνήμες από τη συγκεκριμένη περίοδο. Η θεία μου η Ελένη,η οποία πέθανε πριν ολοκληρώσω το βιβλίο,ήταν μια υπέροχη,αυθεντική πηγή.Μου έγραφε για μεγάλο χρονικό διάστημα,εξιστορώντας μου λεπτομερώς την εμπειρία της από την εποχή εκείνη:ήταν περίπου στην ηλικία των ηρωίδων του βιβλίου,της Σοφίας και της Άννας.

 Ήμουν τελειόφοιτη όταν ξεκίνησα την έρευνα για το βιβλίο στο πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και το εκεί τμήμα Νέων Ελληνικών.Οι καθηγητές ´Αρτεμις Λεοντή και Βασίλης Λαμπρόπουλος ήταν σπουδαίοι σύμβουλοι,οι οποίοι και με βοήθησαν να εστιάσω σε σωστές κατευθύνσεις.Στην εκεί βιβλιοθήκη βρήκα το μεγαλύτερο υλικό σχετικό με τη Χούντα γραμμένο στα Αγγλικά.Η συλλογή περιείχε πολλές πηγές, όπως αποκόμματα,νομικό υλικό,δημοσιεύματα εφημερίδων,φυλλάδια ,εκθέσεις και άλλα πολλά.

 Η μυθοπλασία όμως είναι δουλειά της φαντασίας.Αυτό που η λογοτεχνία κάνει για την Ιστορία,είναι να την συμπληρώνει με όσα δεν έχουν καταγραφεί.δεν εννοώ ότι τα συνθέτει,αλλά ότι συμπληρώνει το κενό.Έχουμε τα γεγονότα που γνωρίζουμε,όμως η ιστορία είναι ανθρώπινη και κάθε ανθρώπινη εμπειρία δεν είναι τεκμηριωμένη.Η λογοτεχνία ελπίζει να εισέλθει στην χρονική περίοδο και να της δώσει ζωή, να φανταστεί ό,τι θα μπορούσε να είχε συμβεί στα κενά διαστήματα μεταξύ των γεγονότων που έχουν καταγραφεί ως αληθινά.
 

Το μυθιστόρημα μεταφράστηκε στα ελληνικά από την αμερικανική έκδοση του οίκου Simon & Schuster, με τίτλο «The Green Shore». Θέλετε να μας πείτε τι υποδοχή είχε το βιβλίο σας στο αγγλόφωνο κοινό;

Νομίζω ότι είν αι δύσκολο για κάθε συγγραφέα να αναγνωρίσει την απήχηση που έχει το βιβλίο του.Ο συγγραφέας γράφει,βάζει ό,τι είναι δυνατό να βάλει και το παραδίδει στο αναγνωστικό κοινό.Γράφει το καλύτερο που μπορεί τη δεδομένη χρονική στιγμή.Κάποιες κριτικές ήταν καλές,κάποιες άλλες σκληρές.Ένας έμπειρος,καταξιωμένος συγγραφέας με συμβούλευσε να μην διαβάζω ποτέ ,μα ποτέ τις κριτικές.εγώ,όμως,δεν ακολούθησα τη συμβουλή του.Ισως θα έπρεπε να το είχα κάνει.

Διδάσκετε λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Και αυτό είναι το μυθιστόρημα με το οποίο κάνετε ντεμπούτο στη λογοτεχνία. Πείτε μας για τους δύο ρόλους, της ακαδημαϊκού και της συγγραφέως.
 

Δεν νομίζω ότι είναι πάντα συμβατοί οι δύο ρόλοι αφού συνεχώς προσπαθεί ο καθένας προσπαθεί να αποσπάσει την προσοχή μου από τον άλλον.Το να διδάσκεις δημιουργική γραφή σημαίνει να εμπνέεις την αγάπη για τη λογοτεχνία από μια ελαφρώς διαφορετική σκοπιά:το ζητούμενο να μην είναι "τι θέλει να πει' αλλά 'πώς έγινε'.Υπάρχει η πεποίθηση ότι δεν μπορεί κανείς να διδάξει δημιουργική γραφήκαι παρόλο που υιοθετώ την εγκυρότητα αυτής της άποψης συγχρόνως τη β΄ρισκω θπερβολικά ανταγωνιστική και υπεραπλουστευμένη.Κανένας δεν μπορεί να διδάξει στον άλλον να έχει φαντασία,μπορεί όμως να του δώσει τα κατάλληλα εργαλεία για να την αξιοποιήσει.Κανένας δεν μπορεί να δώσει σε κάποιον το χάρισμα του λαμπρού μαθηματικού μυαλού ή του εξαίρετου πιανίστα μπορεί όμως να τον ενθαρρύνει και να τον καθοδηγήσει σωστά.

Αλλά η σωστή καθοδήγηση πρέπει να εστιάζει στο να μη μας απασχολεί πόσο ταλέντο έχει κάποιος αλλά πόσο καταρτισμένος είναι.Αν δεν δουλέψεις,αν δεν πιέσεις τον εαυτό σου,δεν θα δημιουργήσεις  τίποτα το σημαντικό.Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι σπουδαστές της δημιουργικής γραφής θα γίνουν λαμπροί λογοτέχνες και θα παράγουν αξιοσημείωτα κείμενα.Οι περισσότεροι δεν θα γίνουν.Μελετούσα πιάνο από τα δώδεκά μου, μόνο και μόνο για ναέχω τη χαρά να παίζω πιάνο.Δεν είχα πρόθεση να γίνω επαγγελματίας  μουσικός ,η ζωή  μου όμως ήταν δημιουργικά γεμάτη από την απασχόλησή μου με τη μουσική.
 

 Το ένα θέμα σας στο μυθιστόρημα είναι η οικογένεια, το άλλο η πολιτική και το άλλο ο έρωτας. Τελικά, εμπλέκονται τα πάντα; Θέλετε να μας μιλήσετε γι’ αυτά;

Για μένα και τα τρία αυτά είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους.Δεν νομίζω ότι μπορούμε να πούμε πως η οικογενειακή,η πολιτική και η προσωπική μας ζωή είναι διαφορετικά κομμάτια μας.Είναι αδύνατο να τεμαχίζουμε τα πάντα γιατί τελικά τα σύνορα θα αρχίσουν να αιμορραγούν.Το ενδιαφέρον μου εστιάζει όταν αυτά συγκρούονται,τι συμβαίνει όταν κάποια πράγματα πρέπει να μένουν κρυμμένα και πόσο τα συναισθήματα της θλίψης και της οργής προς όλες τις πιο πάνω έννοιες μπορούν να μας διαμορφώσουν.Ενδιαφέρομαι για τις σχέσεις που είναι σφυρηλατημένες μέσα από μια εξειδικευμένη ιστορία.Για παράδειγμα το να ερωτευτούμε σημαίνει να ανοιγόμαστε σε νέες δυνατότητες και αυτό με ενδιαφέρει ακόμα περισσότερο όταν συμβαίνει κάτω από συνθήκες  που κάτι τέτοιο φαινόταν να έχει σιγήσει.
 

Οι ήρωές σας αγαπούν την Ελλάδα. Από την άλλη, η Ελλάδα τους προδίδει. Διαπιστώνετε αναλογίες της δεκαετίας του 1960 με τη δεκαετία του 2010;

Δεν είμαι ιστορικός ούτε και θέλω να αρχίσω τους παραλληλισμούς σε τόσο μικρό χώρο.Οι χρήσιμοι παραλληλισμοί έχουν  ήδη γίνει-αν υπήρξαν.

Σκέφτομαι όμως πως το να κάνεις συγκρίσεις μπορεί  να εμπεριέχει το ρίσκο της απώλειας της απόχρωσης και της περιπλοκότητας.

Θα πω το εξής: τα συναισθήματα της εγκατάλειψης, απελπισίας,πόνου και οργής που οι Έλληνες ένιωθαν κατά τη διάρκεια της χούντας,αναβίωσαν  πάλι.

Άλλαξαν τα πρόσωπα και η αιτία.

Θα συμπληρώσω επίσης,λέγοντας το εξής:πιστεύω πως αν αγαπάς κάτι βαθιά αυξάνεις τις πιθανότητες να αισθανθείς από αυτό προδομένος  και αυτό είναι κάτι που  θα ανακαλύπτω σε καθετί που γράφω,ξανά και ξανά..
 

 Σε κάποιο σημείο ρωτάτε: «Υπάρχει τίποτα χειρότερο από τη στέρηση της ελπίδας;» Υπάρχει; Μιλήστε μας για την απώλεια της ελπίδας ―τότε αλλά και τώρα.

Οπωσδήποτε  υπάρχουν και  χειρότερα  ,όμως ο ζόφος που προέρχεται από τη στέρηση της ελπίδας είναι από τις χειρότερες καταστάσεις που μπορεί να βρεθεί ο άνθρωπος.
 

 Αν, υποθετικά μιλώντας, γράφατε μια συνέχεια με τους ίδιους ήρωες (όσους διαλέξετε να ζουν σήμερα) στην Ελλάδα της κρίσης από το 2010 μέχρι τις μέρες μας; Τι σκηνικό θα στήνατε;

Η νουβέλα που γράφω τώρα αφορά σε έναν από τους χαρακτήρες από το Πράσινο Ακρογιάλι,τη Νεφέλη ,τη νεαρή καλλιτέχνιδα που είχε φυλακιστεί στο νησί.Αναλαμβάνει έναν σαφέστερο ρόλο σήμερα,ως καλλιτέχνιδα,στα 60 της.Με ενδιαφέρει το πώς η περίοδος της Χούντας διαμόρφωσε μία γενιά καθώς και τι οδήγησε αυτή τη γενιά να μυθοποιείται και να κατακρίνεται μαζί.

Η λογοτεχνία αμβλύνει ή πυκνώνει τη μνήμη; Πρέπει να επανερχόμαστε στο παρελθόν; Και τι έγιναν οι μεγάλες προσδοκίες εκείνης της εποχής; Οι μεγάλες ιδέες;

Ο ιστορικός Μαρκ Μαζάουερ σε ένα πρόσφατο ντοκυμαντέρ του,Όπλα!,Όπλα!,Όπλα!,γραμμένο και σκηνοθετημένο από τον Σύλλα Τζουμέρκα, ορίζει την ιστορία ως ένα είδος συνομιλίας που το  παρελθόν είχε με το παρόν.Ζούμε στο παρόν σε στιγμές που συνεχώς αλλάζουν και συνεχώς ,θέτουμε ερωτηματικά για το παρελθόν,προσπαθώντας να πάρουμε κάποιες ερωτήσεις ώστε να αντιληφθούμε πού βρισκόμαστε.

Αυτά τα σκέφτομαι όχι ως ιστορικός ή λόγιος, δεν είμαι τίποτα από τα δύο,ωστόσο,στηρίζομαι στη λεπτεπίλεπτη δουλειά των  ιστορικών όταν γράφω τη νουβέλα μου.Πιστεύω όμως ,ότι υπάρχει βαθιά σχέση ανάμεσα στο  ρόλο του ιστορικού και του λογοτέχνη.Ο Mαζάουερ συνεχίζει λέγοντας: «Λοπόν όταν γράφεις ιστορία προσπαθείς να ανακαλύψεις τι πραγματικά συνέβη.Προσπαθείς να ανακαλύψεις την αιτία για  ό,τι συνέβη.Και η ερμηνεία εμπεριέχεται σε αυτό .»

Όταν γράφω,γνωρίζοντας όσα μπορούμε να γνωρίζουμε,προσπαθώ να διαπραγματευτώ αυτή τη λευκή γραμμή της μεμονωμένης εμπειρίας.

Σε μία στιγμή όπως αυτή της δικτατορίας,στα πρώτα χρόνια της οποίας συναντήσαμε ένα είδος παράλυσης ,ένα σοκ κι έναν  φόβο όταν η δημόσια διαμαρτυρία ήταν σχεδόν ανύπαρκτη,παραθέτω εδώ τα λόγια  του ιστορικού Κώστα Κορνέτη "ήταν χωρίς αντάλλαγμα";Τι συμβαίνει όταν η οργή και ο φόβος εσωτερικεύονται;Είναι αυτό μια μορφή κατάθλιψης;Είναι η οργή  ένα είδος εξωτερίκευσης,μία έκφραση της θλίψης;

 Πριν κλείσουμε, θα θέλατε να μας πείτε δυό λόγια για τα ακαδημαϊκά σας καθήκοντα και για τη σχέση σας με την Ελλάδα;

Δίδασκα Αγγλικά στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν για  μια δεκαετία.Προς το παρόν είμαι Επισκέπτρια Βοηθός Καθηγήτρια στο Wayne State University in Detroit.Το καλοκαίρι διδάσκω ταξιδιωτική γραφή στο College Year στην Αθήνα και πεζογραφία στο Writing Workshops in Greece.(Θεσσαλονίκη-Θάσος)

Νάταλι Μπακόπουλος,"Το πράσινο ακρογιάλι της πατρίδας",εκδ.Πατάκη.

Μετάφραση:Χίλντα Παπαδημητρίου

Το "Πολυτεχνείο" και η Επταετία με την οπτική της Ελληνοαμερικανίδας Ακαδημαικού.

Στο πρώτο μυθιστόρημά της που διαδραματίζεται στην Αθήνα και το Παρίσι, η Νάταλι Μπακόπουλος μας γνωρίζει δύο αδελφές, την εικοσάχρονη Σοφία και τη δεκαεξάχρονη Άννα, και μας διηγείται τις σπαρακτικές ιστορίες αγάπης και αντίστασης στις οποίες πρωταγωνιστούν, με φόντο μια τραγική στιγμή της ελληνικής ιστορίας: τη δικτατορία του 1967.

Κριτικές

"Το "Πράσινο ακρογιάλι" είναι ένα γοητευτικό μυθιστόρημα με θέμα την πολιτική καταπίεση και

τις επιπτώσεις της σε προσωπική και οικογενειακή κλίμακα. Η Μπακόπουλος χαρτογραφεί την

αδιόρατη, διαβρωτική αγωνία της ζωής υπό τη χούντα των συνταγματαρχών, τον αδιάκοπο καθημερινό εξαναγκασμό - με ακρίβεια και ειλικρινή κατανόηση. Η συγγραφέας περιγράφει με

άκρως οξυδερκή και συγχρόνως συγκινητικό τρόπο τον έρωτα υπό καθεστώς τυραννίας - διστακτικό, λαθραίο αλλά απελευθερωτικό".

(Πίτερ Χο Ντέιβις, συγγραφέας του "The Welsh Girl"

"Η Νάταλι Μπακόπουλος θίγει με οξυδέρκεια και βαθιά κατανόηση δύο θέματα: τη σταδιακή

επιβολή της πολιτικής καταπίεσης και την εισβολή της στην προσωπική ζωή. Οι ήρωές της, που

εντυπώνονται βαθιά στην ψυχή του αναγνώστη, "φλέγονται, εκρήγνυνται εσωτερικά"".

(Τσαρλς Μπάξτερ, συγγραφέας του "The Feast of Love")

"Στο επίκεντρο του συγκλονιστικού πρώτου μυθιστορήματος της Νάταλι Μπακόπουλος, η οικογένεια βρίσκεται στο σταυροδρόμι όπου το προσωπικό συναντά το πολιτικό. Δράμα που αναζητά την κάθαρση, αλλά και στοχασμός πάνω στον πόνο και την αδιάκοπη νοσταλγία για τις στιγμές και τους τόπους που έχουμε χάσει".

(Eleni Ν. Gage, συγγραφέας του "North of Ithaca)

Βιογραφικό

Η Νάταλι Μπακόπουλος (Natalie Bakopoulos) γεννήθηκε το 1972  στο Dearborn του Μίσιγκαν.  Σπούδασε λογοτεχνία και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές  στο Πανεπιστήµιο του Μίσιγκαν, στο οποίο δίδαςκε για δέκα χρόνια. Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί στα περιοδικά "Ninth Letter"  και "Tin House" και περιλήφθηκαν στην ανθολογία βραβευμένων  διηγημάτων "The PEN/ O.Henry Prize Stories", το 2010.  Το πρώτο της µυθιστόρηµα, "The Green Shore"  ("Το πράσινο ακρογιάλι της πατρίδας") τιμήθηκε κατά τη διάρκεια της συγγραφής του (ως "work in progress"), με τα βραβεία Avery & Jule  Hopwood Award και Arthur & Mary Platsis Prize,  για έργο µε θέµα την ελληνική κληρονοµιά,  μέσω του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν.  Το μυθιστόρημά της εκδόθηκε στα ελληνικά  από τις Εκδόσεις Πατάκη τον Μάιο του 2012,  ταυτόχρονα µε την πρωτότυπη αµερικανική έκδοση  από τον εκδοτικό οίκο Simon & Schuster.

Μαρία Λιάκου

 

                                Από τις μεγαλύτερες προκλήσεις

                         είναι να δημιουργούμε αφετηρίες

Η συνάντηση με την Μαρία Λιάκου έγινε με αφορμή το βιβλίο της,"Αφετηρίες",δύο νουβέλες με άξονα το νέο ξεκίνημα για δύο ανθρώπους διαφορετικού φύλου και κάτω από διαφορετικές συνθήκες ζωής.

Ποιοι παράγοντες μπορούν να κινητοποιήσουν ουσιαστικές αλλαγές στη ζωή,ιδιαίτερα στη μέση ηλικία;

Πόσο οι γύρω μας βοηθούν σ αυτες τις αλλαγές;

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του καλού γονιού και πόσο οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες οδηγούν σε κρίση αξιών και το αντίστροφο;

 

"Αφετηρίες",ο τίτλος του βιβλίου σας,με δύο νουβέλες,οι ήρωες των οποίων κάνουν νέο ξεκίνημα στη ζωή τους.Πείτε μας λίγα λόγια.

Στην πρώτη ιστορία - η Ελένη, μια γυναίκα πενήντα χρόνων βιώνει την κατάρρευση της ζωής της και την ανεργία, ψάχνει την προσωπική της αναδόμηση και μετά από παρότρυνση της αδελφής της πηγαίνει ένα ταξίδι στην Πάτμο. Εκεί γνωρίζει μια ηλικιωμένη κυρία του τόπου, την Θάλεια, που της ασκεί μια επιρροή γαλήνης. Την ίδια στιγμή ανακαλύπτει τυχαία τις σημειώσεις ενός ντόπιου ερημίτη, του Θεόφιλου, και μέσω αυτών αποφασίζει να συμμετάσχει σε μια θεατρική παράσταση που θα ανέβει στο Σπήλαιο της Αποκάλυψης. Οι ανελέητες φθορές και αλλοιώσεις σβήνουν τα ίχνη τους με αφορμή την ενασχόληση της με το θεατρικό δρώμενοκαι αναδύουν μια νέα προσωπική ταυτότητα.
Η δεύτερη ιστορία εξελίσσεται σε ένα ορεινό χωριό της Θεσσαλίας( περιοχή Καλαμπάκας Ο ήρωας -ο Ανδρέας παλεύει στο μεταίχμιο δύο εποχών να δημιουργήσει το καινούργιο, δίνοντας προοπτική ζωής στον ίδιο και στον τόπο του ώστε να μη μαραζώσει. Στην νουβέλα αυτή έχουμε μια οικογένεια της οποίας τα μέλη ταλανίζονται από τις προσδοκίες που έχουν αναπτύξει ο ένας για τον άλλον. Ο υπέργηρος πατέρας ελέγχει τον γιο του μέσω των προσδοκιών που του έχει επιβάλλει Ο ήρωας της ιστορίας μπλεγμένος στον μηχανισμό αυτό απαξιώνει τον εαυτό του , θυσιάζει την προσωπική του ταυτότητα και ζει μια ζωή εγκλωβισμού- κυρίως συναισθηματικό.

Ο πνιγμός του αδελφού και της θείας του στο ποτάμι του χωριού άφησε πολλές μαύρες τρύπες και αμυχές σε όλη την οικογένεια. Ώσπου ένας φιλοξενούμενος στο σπίτι τους, καταφέρνει να αναδείξει την εσωτερική ζωή τους, να διαλύσει τα μαύρα σύννεφά, κι έτσι, να οδηγηθούν προς την εξιλέωση.
Δύο ιστορίες που αφήνουν χώρο στον αναγνώστη για πολλαπλές ερμηνείες και τον προτρέπουν να αναζητήσει τόπους, εικόνες και πρόσωπα που θα τον λυτρώσουν. Δυο ιστορίες που μιλούν για νέες αφετηρίες, τις οποίες όλοι έχουμε κάποια στιγμή ανάγκη στη διάρκεια της ζωής μας.

 

 

Πόσο κουρασμένη και απογοητευμένη είναι η μεσήλικη

γυναίκα,αλλά και κάθε γυναίκα στη σημερινή εποχή;

Ο ρόλος της γυναίκας στην σύγχρονη οικογένεια δεν είναι ξεκομμένος από τους γενικότερους οραματισμούς και στόχους της κοινωνίας μας. Ο ρυθμός της ζωής με τις αυξανόμενες απαιτήσεις αλλά και τις δυσκολίες επιβαρύνει την θέση της και συχνά διαλύει τους οικογενειακούς δεσμούς. Η γυναίκα συνεχίζει στις μέρες μας να αποτελεί τον πυρήνα της οικογένειας.

H οικονομική κρίση επηρεάζει βαθιά τη σχέση των δύο φύλων. Παρόλο που οι γυναίκες εργαζόμενες υφίστανται σε μεγαλύτερο βαθμό τις ανισότητες στις αμοιβές ή στις ευκαιρίες απασχόλησης και σταδιοδρομίας, η οικονομική κρίση τις πλήττει περισσότερο. Γίνονται ευκολότερα θύματα είτε των απολύσεων (λόγω μητρότητας και οικογενειακών υποχρεώσεων), είτε μειωμένων αμοιβών, είτε φαινoμένων εκμετάλλευσης. Σε περιπτώσεις που σε μια οικογένεια τύχει να χάσει ο άνδρας τη δουλειά του και η γυναίκα να συνεχίζει κανονικά την εργασία της η ισορροπία ανατρέπεται, αφού εμφανίζεται σύγκρουση ανάμεσα στο παραδοσιακό στερεότυπο που θέλει τον άνδρα κοινωνικά και επαγγελματικά ισχυρό ενώ τη γυναίκα προσανατολισμένη σε ρόλους περισσότερο κοντά στο σπίτι, την οικογένεια και την ανατροφή των παιδιών . Είναι σαφές ότι στις περιπτώσεις αυτές, οι σχέσεις των δύο φύλων γίνονται περισσότερο άνισες, ανταγωνιστικές και αποξενωμένες.

Τα ζευγάρια δυσκολεύονται να διαμορφώσουν την οικογενειακή τους προοπτική με σταθερότητα και συναισθηματική ασφάλεια.

 

Κρίση αξιών και οικονομική κρίση:πόση συνάφεια έχουν;

Πίσω από κάθε είδους κρίση υπάρχει κυρίως μια κρίση αξιών.Η υλική ευημερία είχε την πρώτη θέση και περιορήστηκε στα υλικά μόνο αγαθά και τις ανέσεις. Η πνευματική ασφάλεια υποκαταστάθηκε με μια επιθυμίακοινωνικής αποδοχής και απληστίας .Καλλιεργήθηκε η αντίληψη στον σύγχρονο άνθρωπο να περάσει τη ζωη του οσο το δυνατόν πιο ικανοποιητικά αυξάνοντας συνεχώς τις ανάγκες του.

Σήμερα η οικονομική κρίση στην Ελλάδα εκλαμβάνεται και ως κρίση αξιών: διαφθορά, διαπλοκή, αναξιοκρατία κλπ. Όλοι μας έχουμε χρησιμοποιήσει τη φράση «αν δεν αλλάξουμε νοοτροπία…». Η κρίση των αξιών στην Ελλάδα είναι αποτέλεσμα των οικονομικών εξελίξεων τις τελευταίες δεκαετίας.

 

 

 

 

Η ηρωίδα σας δείχνει να έχει ανάγκη από ψυχική κυρίως ηρεμία κι ένα νέο ξεκίνημα.Τι νομίζετε ότι μας κινητοποιεί να ανοίξουμε τα φτερά μας από μία ηλικία και μετά;

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη ζωή με την ενηλικίωσή μας είναι να φιλτράρουμε την οικογενειακή μας ιστορία και να πάρουμε τις δικές μας αποφάσεις για τη ζωή μας.Να δημιουργήσουμε ΑΦΕΤΗΡΙΕΣ για τον εαυτό μας. Σωτήριες που θα μας εξελίξουν ως λειτουργικά άτομα. Φτιάχνω νέες αφετηρίες σημαίνει αλλάζω, σημαίνει αφήνω το παλιό πίσω κι επιλέγω κάτι άλλο- νέο. Τολμώ να ταράξω τα νερά μου για να μην βαλτώσω σε μια μίζερη ζωή και μπορώ να διαχειριστώ την όποια αλλαγή στη ζωή μου. Οι αφετηρίες ζωής είναι λίγες, πολλές εύκολες , δύσκολες είναι αυτές που θα μας πάνε παρακάτω. Η ίδια η ζωή μας είναι μια διαρκής αλλαγή και εκει κοντά στη μέση του βίου σου-αν δεν είσαι πλήρης-καλείσαι να μηδενίσεις το κοντέρ και να ξεκινήσεις από την αρχή το ταξίδι της ζωής σου.

 

 

Ο πατέρας του ήρωά σας, στη δεύτερη νουβέλα σας,δείχνει να μην έχει αφουγκραστεί τις επιθυμίες ούτε και να σέβεται τις επιλογές του γιου του.Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να έχει ένας καλός γονιός;

Το πιο βασικό είναι η αγάπη για τη σωστή ανάπτυξη ενός παιδιού . Αυτή που δείχνει και λέει στο παιδί «σε αγαπώ και πιστεύω σε εσένα». Η ελαστικότητα του γονιού που αναγνωρίζει τις ανάγκες του παιδιού του καθώς αυτό μεγαλώνει . Το καταλαβαίνει και είναι δίπλα του. Δεν έχει διακοσμητικό ρόλο ως γονιός αλλά συμμετέχει ενεργητικά στη ζωή του. Χρειάζεται να έχειρεαλιστικές προσδοκίες και ένα θετικό όραμα για το παιδί και την εξέλιξή του αναγνωρίζοντας ότι είναι μια άλλη προσωπικότητα που θα χαράξει τον δικό της δρόμο και δεν θα χρειάζεται να υλοποιήσει τις κρυφές επιθυμίες των γονιών του. Οι γονείς θα πρέπει να καθορίζουν κάποιες βασικές αξίες, τον σεβασμό, τη φιλικότητα, κλπ. Να είναι αποτελεσματικοί δάσκαλοι: Να διδάσκουν το παιδί όχι μόνο με λόγια, αλλά και με έργα.

Η οικογενειακή επικοινωνία είναι πολύ σημαντική Δεν είναι κάτι εύκολο αλλά είναι σημαντική Ως γονείςκαθοδηγήστε παρηγορήστε, ενθαρρύνετε , υποστηρίξτε το παιδί σας!

 

 

Και στις δύο νουβέλες πρόσωπα-κλειδιά ωθούν τους ήρωές σας για το νέο ξεκίνημα στη ζωή τους.Πρόσωπα ή καταστάσεις μας οδηγούν στις μεγάλες αλλαγές;

Κυρίως οι καταστάσεις είναι αυτές που μας καλούν στις μεγάλες αλλαγές.

Όμως και ένα χέρι βοήθειας είναι αναγκαίο συχνά σε ανθρώπους που δεν βλέπουν το έγκλημα που διαπράτουν στον εαυτό τους.

Η σιωπή και η αδιαφορία είναι συνενοχή. Χρειαζόμαστε ανθρώπους –ευκαιρίες για να περάσουμε απέναντι και να συνεχίσουμε την διαδρομή μας.

 

 

Πότε πρέπει κάποιος να ξεκινά από την αρχή;

 Μεγάλο ρόλο παίζει η αποφασιστικότητα ενός ανθρώπου να βγει από την κρίση του πατώντας στις δικές του δυνάμεις, στα προσωπικά του αποθέματα που είναι πολλά,πιστέψτε με. Πάντα είναι καλό και ευπρόσδεκτο ένα χέρι βοήθειας που απλώνεται με αγάπη και φροντίδα . Όμως αυτό από μόνο του δεν θα ήταν ποτέ αρκετό για να γίνει η επανεκκίνηση ζωής. Χρειάζεται να κοιτάξουμε μέσα μας. Να δουλέψουμε με τον εαυτό μας.

 

 Διαζύγιο και εγκατάλειψη:πόσο πιο εύκολα το διαχειρίζεται η σημερινή γυναίκα και πόσο ο κοινωνικός περίγυρος έχει αλλάξει στάση ;

Σε κάθε περίπτωση, το διαζύγιο είναι ένας αποχωρισμός που φέρνει θλίψη, αβεβαιότητα. Ο αποχωρισμός από τον σύντροφο με τον οποίο κανείς έχει τη ζωή του, έχει γίνει γονιός και έχει επενδύσει συναισθηματικά είναι δύσκολος. Η αίσθηση της απώλειας των ονείρων, του "πως είχα φανταστεί τη ζωή μου" μπορεί να οδηγήσουν στο συναίσθημα της αποτυχίας και της μοναξιάς.

Γενικότερα η διαδικασία ενός διαζυγίου είναι για όλους επώδυνη., Σημασία όμως έχει ο άνδρας και η γυναίκα να σταθούν στα πόδια τους,να κοιτάξουν το μέλλον τους με αισιοδοξία, έχοντας πάντα υπόψιν ότι η ζωή τους δεν σταματά σ’ εκείνο το γεγονός. Το στίγμα της χωρισμένης γυναίκας θέλω να πιστεύω ότι δεν υφίσταται πλέον στην ελληνική κοινωνία και ότι ο περίγυρος στέκεται υποστηρικτικά .

Λογοτεχνική παραγωγή στην περίοδο της οικονομικής κρίσης:ποια η αίσθηση-αποτίμησή σας για την τελευταία πενταετία;

Η απεικόνιση της κρίσης από τη λογοτεχνία έγινε με πολλές αναφορές όπως συμβαίνει με όλα τα μεγάλα θέματα . Ο τρόπος που επιλέγει ο κάθε συγγραφέας εξαρτάται κυρίως από την ευαισθησία και τις αγωνίες του, τα βιώματα, την γραφή του. . Η λογοτεχνία στην εποχή μας – της κρίσης –όπως την αποκαλούμε έτσι όπως την αντιλαμβάνομαι εγώ, δεν είναι κοινωνικό ή οικονομικό ρεπορτάζ, ούτε εγχειρίδιο αυτοβοήθειας. Ο συγγραφέας οφείλει να κρατήσει λεπτές ισορροπίες αλλά ταυτόχρονα να τηρήσει την απαιτούμενη απόσταση από αυτά τα γεγονότα, προκειμένου το βλέμμα του να διεισδύσει στο υπέδαφος της κρίσης.Ένα είναι βέβαιο και πολύ ελπιδοφόρο:ότι βγήκαν νέα βιβλία και πολλοί καλοί νέοι συγγραφείς. Συγγραφείς που φαίνεται ότι έχουν διαβάσει Λογοτεχνία και βρήκαν ή έφτιαξαν την δική τους σύγρονη πρωτότυπη συγγραφική φωνή και κέρδισαν αναγνώστες με την πένα τους.

Οι δικοί σας αγαπημένοι λογοτέχνες;

Παπαδιαμάντης , Καζαντζάκης. Ντοστογιέφσκι ,Ιρβιν Γιάλομ ,Γιόκο Ογκάουα, Ηλίας Παπαδημητρακόπουλος .

Οι Αφετηρίες,Μαρία Λιάκου, vakxikon.gr

Η αφηγηματικότητα που χαρακτηρίζει τις δύο νουβέλες είναι κυριολεκτικώς εκπληκτική. Και οι δύο υποθέσεις βρίσκουν έναν σωστό στόχο. Για παράδειγμα, όλα όσα συμβαίνουν μετά τη ματαίωση της πραγματικής παράστασης, μέχρι τότε που η ηρωίδα αποφασίζει να δώσει τη δική της ή όσα προηγούνται, ώστε η σκέψη του άντρα να φθάσει στο σημείο να αποφασίσει, να ξανασμίξει πατέρα και γιο, είναι υψηλότατου νοηματικού επιπέδου. Σ’ αυτό συμβάλλει αποφασιστικά τόσο η οικονομία των κειμένων όσο και η κατοχή εκ μέρους της συγγραφέως μιας γλωσσικής μεθόδου, που γνωρίζει άριστα πόσο και πώς θα αναπτυχθεί. Σε καμιά περίπτωση, εφόσον οι ιστορίες είναι, όπως είπαμε, πρωτογενείς, δεν μυρίζουμε τη συνέχεια ή και το τέλος, γιατί όχι, το σίγουρο όμως είναι πως από κάποιο μέρος του σώματος και μετά, υποψιαζόμαστε για το πού θα καταλήξει. Ενώ, παίρνοντας υπ’ όψιν μας το γεγονός ότι και οι δύο υποθέσεις διαδραματίζονται μακριά από αστικό τοπίο –η μία σε νησί, η άλλη σε ορεινό όγκο– εξάγεται αβίαστα το συμπέρασμα –το οποίο συνάδει άμεσα με το διήγημα «Άρκαλος» από τις Μικρές απώλειες– πως στη σκέψη της δημιουργού υπερτερεί η ύπαιθρος έναντι της πόλης, όλο της το είναι βρίσκεται εκεί που μπορεί να βλέπει ουρανό, θάλασσα και κήπους γεμάτους με τριαντάφυλλα.

(Χρίστος Παπαγεωργίου,diastixo)

Βιογραφικό:

Η Μαρία Λιάκου γεννήθηκε το 1960

στο Φωτεινό Τρικάλων.

Σπούδασε Βρεφοκομία και

Κοινωνική Εργασία.

Εργάστηκε ως Κοινωνική Λειτουργός

και Υπεύθυνη της

Υπηρεσίας Ηλικιωμένων -

Βοήθεια στο Σπίτι,

του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.

Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί

στον Τύπο.

Το 2014 κυκλοφόρησε η συλλογή

διηγημάτων της

Μικρές απώλειες (εκδόσεις Όστρια).

Η Μαρία Λιάκου γεννήθηκε το 1960

στο Φωτεινό Τρικάλων.

Σπούδασε Βρεφοκομία και

Κοινωνική Εργασία.

Εργάστηκε ως Κοινωνική Λειτουργός

και Υπεύθυνη της

Υπηρεσίας Ηλικιωμένων -

Βοήθεια στο Σπίτι,

του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.

Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί

στον Τύπο.

Το 2014 κυκλοφόρησε η συλλογή

διηγημάτων της

Μικρές απώλειες (εκδόσεις Όστρια).

  Μαρία Τοπάλη 

              "'Αν η Κρίση ως άνεμος μας απαλλάξει από τα ξερά φύλλα,

 τότε υπάρχει ελπίδα"

Έχω απολαύσει συχνά κείμενα και κριτικές της Μαρίας Τοπάλη στις Τέχνες της Καθημερινής κι έχω διαβάσει ποιήματά της στην Ποιητική αλλά και στις προηγούμενες συλλογές της.Το ποίημά της "οι Λέξεις μου"που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδ.Νεφέλη στάθηκε η αφορμή για τη σημερινή συζήτησή μας.

Πόσο πολιτικοποιημένη οφείλει να είναι σήμερα η ποίηση αλλά και πόσο οφείλουμε να μην χάσουμε το χιούμορ μας;

Πόσο σημαντικό είναι για έναν ποιητή να "συνομιλήσει" με τον αναγνώστη του και πόσο επίπονη είναι η πάλη με τις λέξεις;

"Οι λέξεις μου", ένα ποίημα με έντονο το στίγμα της εποχής μας, στο κέντρο της πρωτεύουσας, στην καρδιά της "πληγωμένης" Ελλάδας.. Πείτε μας  λίγα λόγια..

Εργάζομαι στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, κοντά στην Ομόνοια. Κάθε πρωί περπατώ το κέντρο για να φτάσω στη δουλειά. Παίρνω λεωφορείο, μετρό. Τα σημάδια της οικονομικής κρίσης αλλά και του διχασμού και της βίας έπληξαν έναν τόπο γεωγραφικό και ανθρώπινο, που άλλοτε τον ένιωθα να με φιλοξενεί, να με θρέφει, πραγματικά και συμβολικά. Η γραφή μου, άλλωστε, από το πρώτο μου κιόλας βιβλίο, το «Σερβίτσιο Τσαγιού», βρίσκεται σε έντονη, διαρκή αλληλεπίδραση με τόπους. Τώρα ο τόπος γύρω μου άλλαξε απότομα, εφιαλτικά. Βαδίζω καθημερινά μπροστά από πολλά ανθρώπινα και κτιριακά ερείπια. Η παλιά πραγματικότητα χάθηκε από τη μια μέρα στην άλλη, μαζί με τον Αττικόν και τη Στοά του Ορφέα. Στοίχειωσε. Στοίχειωσαν και κακοφόρμισαν και πολλές ανθρώπινες σχέσεις. Εκτός από το αυτονόητο πένθος για όλα αυτά, ένιωσα και τις μέχρι τώρα λέξεις να με εγκαταλείπουν. Να αδυνατούν να αφηγηθούν. Έκανα λοιπόν μια σχεδόν απελπισμένη προσπάθεια να δημιουργήσω κάτι «έγκυρο», να επιβεβαιώσω την αντοχή των λέξεων, δηλαδή της ποίησης, σε σχέση με ό,τι με περιβάλλει καθημερινά. 

"Ένα Ορατόριο για χορωδία και φωνές στο κέντρο της Αθήνας",είναι ο υπότιτλος-διευκρίνιση.

Το  Ορατόριο  έχει συγγένεια με την όπερα(ως προς τη δομή) ενώ διαφέρει ως προς την απουσία θεατρικής δράσης. Γιατί επιλέξατε αυτή τη μορφή;

Ένα άλλο στοιχείο που από την πρώτη στιγμή με ενδιαφέρει, όπως και οι τόποι, είναι το μουσικό θέατρο. Αγαπώ πολύ όλα τα είδη του, από την όπερα μέχρι το μιούζικαλ. Και την αρχαία τραγωδία σαν είδος μιούζικαλ τη φαντάζομαι. Είχα τη χαρά να δω τον «Χορό της Μεσαίας Τάξης», που έγραψα σαν μουσικο-θεατρικό έργο (κυκλοφόρησε το 2012 από τις εκδόσεις Οκτώ) να ανεβαίνει (εν μέρει) στη σκηνή στην παράσταση «Νέα Ελλάδα, the making off» σε μουσική Χ. Γωγιού και σκηνοθεσία Α. Ευκλείδη. Οι «Λέξεις» ανήκουν σε αυτή την προσπάθεια. Αλλά περισσότερο αποτυπώνουν περιηγητικά τις κομματιαστές φωνές του αθηναϊκού κέντρου, σαν ηχητικό ρεπορτάζ, και λιγότερο αφηγούνται μια ιστορία- εξού και το «Ορατόριο». Όμως, υπάρχουν πολλά «ξέφτια» επιμέρους ιστοριών στις φωνές του Ορατορίου μου, που νομίζω εύκολα θα αναγνωρίσει ο αναγνώστης….

Πόσο αναγκαία είναι σήμερα η πολιτικοποιημένη ποίηση;

Όσο, ακριβώς, αναγκαίοι είναι οι πολιτικοποιημένοι άνθρωποι: σήμερα ζούμε, ανάμεσα σε άλλα, και τις δραματικές συνέπειες της απο-πολιτικοποίησης των προηγούμενων δεκαετιών. Αυτό που αποκαλούμε «πολιτικοποιημένη ποίηση» είναι, στην πραγματικότητα, η ποίηση που γράφουν πολιτικοποιημένοι ποιητές. Ας σκεφθούμε, για παράδειγμα, τον Μπρεχτ, ή τον Αναγνωστάκη: Ζωές βουτηγμένες στην πολιτική, συνειδήσεις κυριευμένες από ιστορικά και κοινωνικά πάθη, δεν μπορεί να μην αποτυπωθούν ανάλογα στην ποιητική τους έκφραση. Ας δούμε όμως και την ίδια τη φόρμα της ποίησης ως μορφή πολιτικής πράξης, τη φόρμα, τον τρόπο, όχι το εν στενή εννοία «περιεχόμενο»: η επιλογή, πχ, της μοντερνιστικήςγραφής αντί ενός παραδοσιακού ποιητικού τρόπου από τον Σεφέρη είναι πράξη με σημαντικό πολιτικό και ταυτόχρονα καλλιτεχνικό βάρος. Ο τρόπος με τον οποίο τοποθετεί ο ποιητής τον εαυτό του μέσα σε μια παράδοση, έχει και πολιτικό περιεχόμενο. Η εκ μέρους του Καβάφη ποιητική πραγμάτευση της ομοφυλοφιλίας του, όπως έδειξε ο Δημήτρης Παπανικολάου στο βιβλίο του «Ο ομοφυλόφιλος Καβάφης και η ποιητική της σεξουαλικότητας» (2014) είναι μια πράξη ποιητική και ταυτόχρονα βαθιά πολιτική. 

    

Με δεδομένη την οικονομική Κρίση που  εξαπλώνει τις ρίζες της σε όλα τα επίπεδα, διακρίνετε νέα δεδομένα που να μας παρηγορούν,να δίνουν  ελπίδα και -κυρίως -προοπτική βελτίωσης;

Το καλοκαίρι που μας πέρασε ένιωσα, θα πρέπει να παραδεχτώ, για πρώτη φορά στη ζωή μου την ελπίδα να χάνεται. Εδώ όμως, ακριβώς, ζητά κανείς τη βοήθεια της ποίησης, που μας φέρνει σε επαφή με τον εαυτό (αυτόν που χάνεται και εξευτελίζεται μέσα στη συνάφεια του κόσμου) αλλά και τη βοήθεια της ιστορίας, που μας θυμίζει απείρως δεινότερες στιγμές και περιόδους από αυτή που περνάμε τώρα. Αν η κρίση λειτουργήσει ως καθρέφτης για να δούμε τις παραμορφώσεις μας και ως άνεμος που θα μας απαλλάξει από τα ξερά φύλλα, αν μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε το στοιχειώδες και το ουσιώδες, τότε υπάρχει ελπίδα. Αυτό όμως προϋποθέτει ξεβόλεμα από βεβαιότητες και βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις. Όταν βλέπω ότι η κρίση γίνεται αφορμή για αυτό-οικτιρμό ή αυτό-μαστίγωμα (δυο εξίσου νοσηρές όψεις του ίδιου φαινομένου), για κυνήγι μαγισσών –φταίει πάντα κάποιος άλλος, εμείς ποτέ- τότε η ελπίδα μου γίνεται μια πολύ, πολύ τρεμουλιαστή φλογίτσα.  

Ποίηση και διαδίκτυο: Ποια τα υπέρ και τα κατά που έχετε εντοπίσει;

Αγαπώ το διαδίκτυο, όπως αγαπώ και τα λεξικά και τις εγκυκλοπαίδειες. Απλώς πρέπει να το χρησιμοποιεί κανείς σωστά- να κάτι που θα πρέπει να μαθαίνουν στο σχολείο τα παιδιά. Αν σκεφθούμε τώρα τι δυνατότητες παρέχει σε ποιητές και αναγνώστες, θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι είναι ταυτόχρονα ένα θαυμάσιο αρχείο (σκεφθείτε, για παράδειγμα, το εξαιρετικό ψηφιοποιημένο «αρχείο Καβάφη») και μια απέραντη πλατφόρμα (διαδικτυακά περιοδικά και μπλογκς) που διασφαλίζουν δημοσίευση και συνέχεια, ακόμη και σε συνθήκες οικονομικής και, συνακόλουθα, εκδοτικής κρίσης.

Πόση συνάφεια έχουν η Κρίση αξιών και η  πολιτική Κρίση;

Ανήκω σε αυτούς που πιστεύουν ότι η οικονομική κρίση είναι σε μεγάλο βαθμό πολιτική, και η πολιτική κρίση ανάγεται με τη σειρά της στις αξίες. Οι επιστημονικές μελέτες που βλέπουν σιγά-σιγά το φως της δημοσιότητας φαίνεται να επιβεβαιώνουν αυτή την υπόθεση. Γι’ αυτό άλλωστε και θεωρώ κρίσιμη την παρέμβαση στο πεδίο των αξιών. Μπορεί να μην αποδίδει άμεσους καρπούς, αλλά είναι θεμελιώδης. 

Πόσο σημαντικό είναι το χιούμορ στη ζωή μας;Πόσο "δυνάμεθα" και πόσο  "δικαιούμαστε" να το εντάσσουμε στη ζωή μας σήμερα;

Το χιούμορ είναι το απόλυτο οξυγόνο. Τίποτε δεν είναι περισσότερο και ριζικότερα αντίθετο στους κάθε λογής ολοκληρωτισμούς από το χιούμορ. Και, επίσης: δεν υπάρχει, για μένα τουλάχιστον, ίχνος γοητείας δίχως χιούμορ. Δεν μπορώ να νιώσω την παραμικρή έλξη για ανθρώπους που το στερούνται.  

Ως μητέρα, τι λέτε στα παιδιά σας για όσα συμβαίνουν και πώς σκιαγραφείτε το μέλλον τους ;

Ας είμαστε ειλικρινείς: σημασία έχει κυρίως το πώς είμαστε και τι κάνουμε, και όχι το τι λέμε. Το είπε κι ο Σαββόπουλος, «έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα». Τα παιδιά έχουν οξύ, ευαίσθητο βλέμμα και καθαρή κρίση. Μας ζουν, μας βλέπουν, και βγάζουν τα συμπεράσματά τους. Μάλλον λοιπόν εγώ τα συμβουλεύομαι, παρά εκείνα εμένα. Αλλά όταν τα πράγματα ζορίζουν, τότε μνημονεύω J.K. Rowling: το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή είναι η φαντασία και το δικαίωμα στην αποτυχία. 

Ποιοι είναι οι δικοί σας αγαπημένοι λογοτέχνες;Ποιοι ποιητές κινητοποίησαν το δικό σας ταξίδι με τις λέξεις;

Λίστα δίχως τελειωμό: λατρεύω τις παραμυθούδες, την Πηνελόπη Δέλτα, τη Σέλμα Λάγκερλεφ. Με τον Ρίλκε συζώ εδώ και δεκαετίες. Σχέση ζωής είναι ο Στρατής Τσίρκας. Ο Σεφέρης και ο Καβάφης είναι δάσκαλοι. Αλλά φυσικά υπήρξαν χρόνια νεανικά παρέα με τους Γάλλους, Μπωντλέρ, Φλωμπέρ, Ρεμπώ. Ο Ζέμπαλντ, ο Άμος Οζ, είναι η απόδειξη ότι εξακολουθεί να γράφεται μεγάλη λογοτεχνία στις μέρες μας. Διαβάζω όμως με μεγάλη απόλαυση τους και τους σύγχρονους έλληνες και ελληνίδες ποιητές και ποιήτριες, γηραιούς αλλά και νεότατους, που επιφυλάσσουν διαρκώς ευχάριστες εκπλήξεις.   

Πόσο δύσκολο είναι να αποδοθούν με λέξεις-και μάλιστα σε ποιητική μορφή -τα συναισθήματα ή να μεταδοθεί η οπτική του ποιητή  στους "συνομιλητές"-αναγνώστες  του; Πόσο επίπονη είναι η συγγραφή ενός ποιήματος;

Γράφω δύσκολα, κρατώ για καιρό τα ποιήματα στο συρτάρι να «κρυώσουν», τα διορθώνω πολλές φορές, τα δίνω σε φίλους να τα σχολιάσουν. Διατηρώ συνήθως ένα μικρό μέρος από όσα γράφω, μεγάλο μέρος πάει στα σκουπίδια. Για να «πετύχει» το ποίημα χρειάζεται, νομίζω, άσκηση, πειθαρχία και….καλή στιγμή. Είναι σαν το αμπέλι. Να το δουλέψεις, όσο μπορείς, μα να είναι και η χρονιά καλή.

                                                Μαρία Τοπάλη,Οι λέξεις"μου(εκδ.Νεφέλη)

"Κομματιαστές φωνές στο κέντρο της πληγωμένης Ελλάδας"

Αποτυπώνοντας τις κομματιαστές φωνές στο κέντρο της πληγωμένης Αθήνας,η Μαρία Τοπάλη στις "Λέξεις" δίνει το στίγμα της εποχής μας.

Στην Ελλάδα της

οικονομικής,πολιτικής και ηθικής κρίσης,το "Ορατόριο για χορωδία και φωνές" αποδεικνύει ότι το κέντρο της Αθήνας  δεν είναι παρά ο πυρήνας αλλαγών,εξελίξεων και καταστάσεων εφάμιλλων σε όλη την Ελλάδα και δη στα αστικά κέντρα.

Με πολιτική χροιά,επιβαλλόμενη στη στην ποίηση τις μέρες που διάγουμε,ο αναγνώστης γίνεται συνομιλητής αλλά και μάρτυρας καταστάσεων που λίγο πολύ όλοι ζούμε και βλέπουμε καθημερινά .

Σε ένα εξαιρετικά καλαίσθητο βιβλίο όπου δίνεται ένα πραγματικά θεαματικό και εξίσου καλαίσθητο παιχνίδι με τις λέξεις,με αιχμηρό χιούμορ,με σαρκαστική και ενίοτε σκληρή ματιά αλλά και με έντονο το στοιχείο της μουσικότητας,

η Μαρία Τοπάλη,μέσα από την καλοδουλεμένη της ποιητική ματιά, αποδεικνύει πως η ποίηση ευαισθητοποιεί όχι αφοπλίζοντας,αλλά κινητοποιώντας μας.

Να γιατί χρειάζεται η ποίηση σε χαλεπούς καιρούς.!

Χαριτίνη Μαλισσόβα

Ι.

(διφωνία)

Αν πρόκειται στο δρόμο να τις βγάλω,

μόνο δεμένες με λουρί - αλλιώς θε ν' αποβάλω

Κάθε μια ώρα ειδικευμένα συνεργεία

σκουπίζουν με μανία σάπιες λέξεις

που σ' εμποδίζουνε να τρέξεις

(εναλλαγή φωνών)

Πάμε ξανά:

Οι λέξεις μου.

Ας πάρουμε τον διάδρομο του οίκτου. (Και πού 'σαι; Το νου σου, θέλω απ' όλα, ομοιοκαταληξίες, παρηχήσεις, τον πατέρα του και τη μάνα του)

-Εκεί να δεις!

(χορωδία)

Πάρε τη λέξη-σώμα και στηρίξου

να βαδίσεις πάνω της

στο κέντρο.

Η λέξη «κέντρο»

κυριολεκτικά

κακόφημη [...]

(Από την έκδοση)

Βιογραφικό 

Η Μαρία Τοπάλη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1964.Είναι διδάκτωρ νομικής και ποιήτρια, σπούδασε νομικά στην Αθήνα και τη Φρανκφούρτη.Υπήρξε υπότροφος του ιδρύματος Daimler-Benz, ζει στην Αθήνα και εργάζεται στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ). Το πρώτο βιβλίο της (Σερβίτσιο Τσαγιού) δημοσιεύτηκε από τη Νεφέλη το 1999, το τελευταίο, «Οι Λέξεις μου», και πάλι από τη Νεφέλη, τον Μάιο του 2015. Γράφει βιβλιοκριτικές για την «Καθημερινή της Κυριακής» και είναι μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού «Ποιητική» ενώ δημοσιεύει τακτικά στο Φάρμακο [φρμκ] και σποραδικά σε άλλα έντυπα. Είναι παντρεμένη και έχει δύο παιδιά.