Λίνα Φυτιλή "Η τέχνη μπορεί να δίνει μορφή στην εμπειρία." "Η ανάγνωση είναι μια σπουδαία τέχνη. Πολλοί το αγνοούν αυτό."

                 Λίνα Φυτιλή 

"Η τέχνη μπορεί να δίνει μορφή στην εμπειρία."

"Η ανάγνωση είναι μια σπουδαία τέχνη. Πολλοί το αγνοούν αυτό."

Με αφορμή τη συλλογή διηγημάτων της με τίτλο Παράξενο καλοκαίρι, που πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις της Εστίας,και παρουσιάζεται σήμερα στον τόπο διαμονής της,στον Αλμυρό, η σημερινή συζήτηση με την 

εκπαιδευτικό και συγγραφέα Λίνα Φυτιλή.

Η συγγραφέας μιλά για τη δομή του βιβλίου της,για την ποιητική ματιά του λόγου της και  για τα μέσα με τα οποία η ίδια καλλιεργεί τη φιλαναγνωσία στους μαθητές της.

"Παράξενο καλοκαίρι", ο τίτλος της συλλογής διηγημάτων σας.Πείτε μας λίγα λόγια.

Πρόκειται για δώδεκα ιστορίες, θραύσματα αφηγήσεων, με σιωπές,  αλληγορίες, μικρέςεκρήξεις σε μια εποχή σπαρακτικά ευμετάβλητη. Πίσω από το φόντο των ιστοριώναυτών, όλες του χρόνου, οι εποχές περνούν σεμια αέναη συνέχεια.

 

Πόσο αυτοαναφορικά είναι τα διηγήματά σας;

Ελάχιστα. Εννοώ ότι είναι σχεδόν όλα αποτέλεσμα μυθοπλασίας. Αν κάποια προσωπικά στοιχεία περνούν στο κείμενο, αυτόγίνεται ασυναίσθητα. Πάντα μεταφέρεις κάτιαπό σένα στο κείμενό σου. Αλλά ως εκεί. Η μόνη ιστορία που έχει ψήγματα αλήθειας, είναι ο Αράπης, που μου την αφηγήθηκε πριν απόχρόνια η νονά μου. Φυσικά την μεταμόρφωσα, την έγραψα με τον δικό μου τρόπο. Κράτησα όμως, τον βασικό σκελετό της αφήγησης.

 

Πόσο απέχουν χρονικά το πρώτο από το τελευταίο διήγημα;

Περίπου δύο με δυόμισι χρόνια. Είχα γράψει κι άλλα διηγήματα αλλά επέλεξα τα έντεκα. Την τελευταία στιγμή, πριν στείλω το γραπτό μου, προέκυψε το Σπίτι. Γράφτηκε μέσα σε ένα με δύο εικοσιτετράωρα. Από το πρωί μέχρι τοβράδυ. Εκείνες τις μέρες ένιωθα λες και θα τελείωνε ο κόσμος αν δε γραφόταν αυτή η ιστορία.

 

Με δεδομένη την ποιητική ματιά που διατρέχει τη γραφή σας, καθώς και την πρόσφατη ποιητική σας συλλογή με τίτλο Mυθική μέρα,πόσο η ποίηση "υποβάλλει" την συγγραφή σας σε πεζό λόγο;

Η ποίηση πάντα με επηρέαζε. Ακόμη κι οι "νύχτες της άχρωμης κιμωλίας", που πλέονέχουν εξαντληθεί κι είναι γραμμένες πριν από αρκετά χρόνια, βρίθουν από στοιχεία ποίησης.Ο επιμελητής που είχα τότε, ο ΔημήτρηςΘάνας, μου έλεγε ότι ήταν τόσο σφιχτό το κείμενο σαν να διάβαζε ένα μεγάλο ποίημα. Με τον καιρό η ποίηση με έμαθε να συμπυκνώνω νοήματα, να αφαιρώ, να γίνομαι πιο λιτή κι ελλειπτική στην έκφραση. Είναι ένα προνόμιο.

 

 

Το πρώτο σας βιβλίο εκδόθηκε σχεδόν είκοσι χρόνια πριν.Από πότε καταπιάνεστε με τη συγγραφή;

Ξεκίνησα γράφοντας ποιήματα στα δεκάξι. Στα είκοσι δύο, όντας φοιτήτρια έστειλα το πρώτο μου βιβλίο στις εκδόσεις Καστανιώτη, χωρίς να γνωρίζω κανέναν στο χώρο. Εννιά μήνες αργότερα, ενώ το είχα σχεδόν ξεχάσει, μου τηλεφώνησαν. Έτσι ξεκίνησε αυτή η περιπέτεια. Από παιδί διάβαζα πολύ, ο κόσμος των βιβλίων ήταν και παραμένει για μένα ένας τόπος ανεξάντλητης ομορφιάς, ένας κόσμος φωτερής σαγήνης.

 

Τι κινητοποίησε την πένα μιας δασκάλας να ανοιχτεί στην περιπέτεια της γραφής;

Υπήρχε ένας πυρήνας πραγμάτων που με απασχολούσαν κρυφά, πράγματα που ντρεπόμουν να πω από τη μία μεριά αλλά που ήθελα από την άλλη, να μοιραστώ με τους ανθρώπους. Βρήκα τελικά τον τρόπο και το κουράγιο. Η τέχνη μπορεί να δίνει μορφή στην εμπειρία.  

 

Πόσο το διαδίκτυο βοηθά στην γνωριμία της δουλειάς σας με το αναγνωστικό κοινό; (Ζείτεκαι εργάζεστε στον Αλμυρό Μαγνησίας)

Βοηθάει αρκετά δεδομένου ότι γνωρίζειςκόσμο, ανταλλάσσεις πληροφορίες, ενημερώνεσαι. Άλλωστε όταν ζεις στην επαρχία, αυτή η ανάγκη είναι πιο επιτακτική.

 

Ακούγεται συχνά ότι στην Ελλάδα οι συγγραφείς τείνουν να γίνουν περισσότεροι από τους αναγνώστες. Τι έχετε να πείτε σχετικά;

Ισχύει. Ο Κούντερα είχε πει κάποτε ότι η γραφομανία είναι φαινόμενο της εποχής,εξαιτίας της ευμάρειας στην οποία ζούμε.Πάντως η γραφή προυποθέτει να είσαι κι ο ίδιος πολύ καλός αναγνώστης. Η ανάγνωση είναι μια σπουδαία τέχνη. Πολλοί το αγνοούν αυτό. 

 

Ποιοι είναι οι δικοί σας αγαπημένοι λογοτέχνες;

Ο κατάλογος είναι πολύ μακρύς και θα αδικήσω πολλούς. Επιγραμματικά θα αναφέρω τονΒαλτινό, τον Πετσετίδη, τον Γ. Χειμωνά, τον Κ. Ακρίβο, τον Δ. Σωτηρίου, την ΈρσηΣωτηροπούλου. Τον Ταμπούκι, τον Τσέχωφ, τον Καλβίνο…

 

Ασκείτε το λειτούργημα της δασκάλας.Πόσο πιστεύετε 

ότι ευθύνεται το σχολείο για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας; Εσείς, ως συγγραφέας,δίνετε ερεθίσματα στα παιδιά;

Προσπαθώ. Συνήθως εκπονώ προγράμματα φιλαναγνωσίας με τους μαθητές μου στο μάθημα της ευέλικτης ζώνης. Επίσης τους προτρέπω να δανείζονται βιβλία από τη δανειστική βιβλιοθήκη του σχολείου. Το σχολείο έχει το μερίδιο της ευθύνης του, όπως η οικογένεια κι η πολιτεία. Αν σε μια οικογένεια δεν μπαίνουν δέκα - είκοσι βιβλία,ας πούμε το χρόνο, πώς ένα παιδί θα γίνει μελλοντικά καλός αναγνώστης; Ή αν δεν βλέπει κανέναν στο σπίτι να διαβάζει; Η αναγνωστική συνήθεια πρέπει να ξεκινάει από νωρίς.

Λίνα Φυτιλή,Παράξενο καλοκαίρι,Βιβλιοπωλείον της Εστίας 

 

Κουνάω το κεφάλι και σκέφτομαι, ότι μπορεί αυτές οι ιστορίες να είναι γέννημα - θρέμμα της φαντασίας της, ότι τις κατεβάζει από το μυαλό της, μόνο και μόνο για να μ’ εντυπωσιάσει. Αλλά δεν είμαι σίγουρη. Έτσι δε λέω τίποτα, ρίχνω μια ματιά στον σκοτεινό δρόμο, στην πινακίδα απέναντι, που με το ζόρι ξεχωρίζει πια, στις φιγούρες μας που αχνοφέγγουν στο τζάμι και στις ξεχειλωμένες σκιές μας, που απλώνονται στο δωμάτιο. Για μια στιγμή νομίζω ότι είναι οι πλασματικές μορφές άλλων ανθρώπων, προγόνων από το παρελθόν, που μας επισκέφτηκαν απόψε, έτσι για να πάρουν μια ιδέα από το σύγχρονο κόσμο και ν’ ακούσουν τις κουβέντες μας, να δουν αν σκεφτόμαστε καθόλου τα περασμένα ή τα ’χουμε ξεχάσει.

Δώδεκα ιστορίες για τις ανθρώπινες σχέσεις και τα κενά που αφήνουν, για τη συγκυρία που θολώνει τη σκέψη, για όνειρα που ξαναγεννιούνται μέσα από τις στάχτες τους. Παρόν και παρελθόν βαδίζουν χέρι χέρι πάνω σε ένα τεντωμένο σκοινί. Άνθρωποι καθημερινοί αναζητούν τρόπους πίσω από σημαντικά ή ασήμαντα γεγονότα, για ν’ ανατρέψουν την πορεία της  ζωής τους. Ψάχνουν τις αντιστάσεις τους σε έναν κόσμο όπου όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. 

Η Λίνα Φυτιλή γεννήθηκε στη Λάρισα το 1974. Ζει στον Αλμυρό Μαγνησίας και εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Το 1997 δημοσιεύτηκε η νουβέλα της, Οι νύχτες της άχρωμης κιμωλίας, Καστανιώτης. Το 2011 εκδόθηκε το  μυθιστόρημα , Τώρα είναι αργά, Απόπειρα. To 2014 ακολούθησε η ποιητική  συλλογή , Μυθική Μέρα, Ενδυμίων.

 

 

Πρόσκληση

 

ΟΙ Εκδόσεις της Εστίας και το Περιφεριακό τμήμα χορού Αλμυρού Λυκείου των Ελληνίδων Βόλου, σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου της Λίνας Φυτιλή, την Κυριακή 10 Απριλίου 2016 και ώρα 11:30’ π.μ. στην Αίθουσα Εκδηλώσεων του Ειδικού Σχολείου Αλμυρού.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν:

Η κ. Χρυσούλα Κοντογεωργάκη - Τσαμανή, πρόεδρος της Φιλαρχαίου Εταιρείας Αλμυρού- Εκπαιδευτικός, η Αγγελική Μπαρμπερίου, φιλόλογος και η συγγραφέας.

Ελένη Αναστασοπούλου "Όσο ανεβαίνουμε βαθμίδα, δυστυχώς, τόσο κατεβαίνουμε σε δράσεις φιλαναγνωσίας."

         Ελένη Αναστασοπούλου

"Όσο ανεβαίνουμε βαθμίδα, δυστυχώς, τόσο κατεβαίνουμε σε δράσεις φιλαναγνωσίας."

Η Διευθύντρια Εκπαίδευσης Περιφέρειας Θεσσαλίας ,κ.Ελένη Αναστασοπούλου,μιλά για την εμπειρία της ως εκπαιδευτικός αλλά και από τη διοικητική της θέση σχετικά με τις δράσεις φιλαναγνωσίας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

 Η κυρία Αναστασοπούλου,συγγραφέας και η ίδια,μιλά για το νέο της παραμύθι,με τίτλο: Ο Μπαμπαγιούμ και οι καραμέλες,που κυκλοφορεί από τις εκδ. Διάπλους.

Πείτε μας λίγα λόγια για την αξία της φιλαναγνωσίας στο σχολείο.

Το παιδί και το βιβλίο. Ακούγεται σαν τίτλος παραμυθιού είναι όμως δύο μέλη μιας σχέσης την οποία οφείλουμε να στεριώσουμε και να ενισχύσουμε. Οι εκπαιδευτικοί  εμψυχώνουμε τους μαθητές μας, γινόμαστε διαμεσολαβητές μεταξύ των μαθητών μας και των βιβλίων και ταυτόχρονα είμαστε συναναγνώστες σε μια κοινότητα αναγνωστών αυτή που θέλουμε να δημιουργήσουμε με τους μαθητές μας. Αυτός θα έλεγα ότι είναι ο πρώτος στόχος των δράσεων φιλαναγνωσίας στο σχολείο. 

 Τι προσδίδει στο παιδί η διαδικασία αυτή;

Μέσα απ’ αυτή τη διαδικασία θα προκύψει η ανάδυση ενός αναγνώστη λειτουργικού και δημιουργικού ο οποίος μέσα από τη σχέση του με το βιβλίο θα ανοίξει ένα παράθυρο,vice versa, προς δύο κατευθύνσεις: προς τον έξω κόσμο και προς τον εσωτερικό δικό του κόσμο.

Επιπλέον, όταν το παιδί αγαπήσει κι εξοικειωθεί με το βιβλίο,διότι θα έχει ανακαλύψει ότι πάντα υπάρχει ένα βιβλίο που αγγίζει τους προβληματισμούς του και τις αναζητήσεις του, τότε θα δοθεί η δυνατότητα στον εκπαιδευτικό ν’ αναπτύξει  αναγνωστικές δράσεις μέσω των οποίων θα προσεγγίσει μαθητές/τριες που ίσως θεωρούνται ή καλύτερα φαίνονται αδιάφοροι. 

Πότε η ανάγνωση ενός βιβλίου στο σχολικό περιβάλλον έχει αξία και ουσία;

Αν η ώρα της φιλαναγνωσίας δεν υποπέσει σε μια συμβατική διδακτική ώρα αλλά αντίθετα γίνει μια νησίδα αποσυμπίεσης και ευχαρίστησης τότε οι μαθητές/τριες θα νιώθουν δημιουργικοί/ες κι ελεύθεροι/ες να εκφράσουν τις ιδιαίτερεςσκέψεις, επιθυμίες και αντιλήψεις τους, δηλαδή  αυτές που τις/τους χαρακτηρίζουν ως προσωπικότητες και τους/τις κάνουν να ξεχωρίζουν.

Ποιοι είναι οι "κανόνες"-τα δικαιώματα του μικρού αναγνώστη;

Επειδή το διάβασμα είναι μια επίκτητη κι όχι εγγενής λειτουργία, ας μάθουμε  στα παιδιά,με το δικό μας παράδειγμα, ν’ αγαπούν το βιβλίο. Να μην ξεχνούμε όμως τα δικαιώματα του μικρού αναγνώστη όπως: το να ξεφυλλίζει απλώς ένα βιβλίο, να το αφήνει στη μέση, να διαβάζει όσες φορές θέλει το ίδιο βιβλίο και να νοιώθει ο ήρωας του,  να διαβάζει ό,τι του αρέσει και οπουδήποτε του αρέσει, να διαβάζει δυνατά ή να απαιτεί ησυχία, να μην απολογείται για τις αναγνωστικές του προτιμήσεις διότι το διάβασμα πάνω απ’ όλα είναι ευχαρίστηση.

Τι διαπιστώνετε για τη διάδοση ή την εφαρμογή  της φιλαναγνωσίας 

από τη θέση της διευθύντριας Α/βάθμιας & Β/βάθμιας εκπαίδευσης για τα σχολεία της Θεσσαλίας;

 

Ας ξεκινήσουμε από τη βεβαιότητα ότι  το σχολείο,  είναι ο ιδανικός χώρος για να πραγματοποιηθούν δραστηριότητες πουέχουν κέντρο και αναφορά το βιβλίο. Το βιβλίο ως αγωγή της ψυχής, το βιβλίο ως το μέσο που θα εισαγάγει τον μαθητή και τη μαθήτρια στον γοητευτικό κόσμο της λογοτεχνίας, που θα τον/την μυήσει  στον μαγευτικό κόσμο της τέχνης, του πολιτισμού και της γνώσης. Απ’ την άλλη υπάρχει το βιβλίο  που αντιπροσωπεύει το εργαλείο δια μέσου του οποίου, ο μαθητής/τρια θα περάσει ή όχι την τάξη,  θα εισαχτεί ή όχι στο πανεπιστήμιο, θα πάρει καλούς ή κακούς βαθμούς. Αυτό το βιβλίο- εργαλείο, στο τέλος της προσπάθειας θα αποσυρθεί στα αζήτητα διότι δεν θα έχει πια καμιά χρησιμότητα. Ξεκινώντας από αυτές τις δύο παραδοχές κι από μια ακόμη, αυτή της γνωσιοκεντρικής, βαθμοθηρικής δόμησης κι επιλεκτικής λειτουργίας του σχολείου της δευτεροβάθμιας, κυρίως, βαθμίδας απαντώ εμμέσως πλην σαφώς στην ερώτησή σας. 

Ποια είναι η εκτίμησή σας ανά βαθμίδα;

Όσο ανεβαίνουμε βαθμίδα, δυστυχώς, τόσο κατεβαίνουμε σε δράσεις φιλαναγνωσίας.

 

Έχετε ασχοληθεί με τη συγγραφή παιδικών βιβλίων. Θέλετε να μας μιλήσετε για το πρόσφατο βιβλίο σας;

Το τελευταίο μου βιβλίο για παιδιά -κι όχι μόνο- έχει τίτλο «Ο Μπαμπαγιούμ και οι καραμέλες» και είναι μια ιστορία μικρής φόρμας , δηλαδή είναι μια σύντομη διήγηση που μοιάζει με παραμύθι και δίνει μια εικόνα από τον κόσμο των παιδιών της Αφρικής.  

Στο Κιπέρα- πραγματικό χωριό της Τανζανίας- κει πέρα μακριά στην Αφρική ζούσαν «εβδομήντα εφτά παιδιά κι ενενήντα τρεις μεγάλοι, δεκατρείς μαϊμούδες και σαράντα δύο παπαγάλοι… η Μπίμπι, ο μικρός Αζίζ κι ένας τεράστιος, ο Μπαμπαγιούμ, που αγαπούσε πολύ τις καραμέλες και καθόλου μα καθόλου τα παιδιά».

Έτσι αρχίζει η ιστορία, η οποία στηρίζεται σε πραγματικά περιστατικά όπως τα έζησα στην Αφρική και στο Κιπέρα. Είναι μία πόρτα στον κόσμο μέσα από την καθημερινότητα του μικρού Αζίζ και της παρέας του. Δίνει πληροφορίες γι'αυτό τον άλλο κόσμο με ρεαλιστική ματιά αλλά με λόγο προσιτό κι ευχάριστο ανάλογο της 

αντιληπτικής ικανότητας του παιδιού

. 

Ημέρα παιδικής λογοτεχνίας..Συγγραφείς μιλούν για το παιδικό βιβλίο...

10 συγγραφείς παιδικών βιβλίων μιλούν με αφορμή την ημέρα παιδικής λογοτεχνίας"

Η δεύτερη μέρα του Απριλίου,ημέρα γέννησης του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν,έχει καθιερωθεί ως "ημέρα παιδικής λογοτεχνίας".

"Η παιδική λογοτεχνία είναι το σύνολο των αισθητικά δικαιωμένων κειμένων που είναι σε θέση να συμβάλλουν στη ψυχαγωγία των παιδιών και στην πνευματική τους καλλιέργεια, δηλαδή στην ανάπτυξη της ικανότητας για αντίληψη της ομορφιάς, στην ωρίμαση της προσωπικότητας και στη διαμόρφωση ελεύθερης συνείδησης.Η παιδική λογοτεχνία περιλαμβάνει κείμενα πρωτότυπης παραγωγής,κριτικά κείμενα, τα οποία εντάσσονται στον ευρύτερο χώρο της Θεωρίας της Λογοτεχνίας και της Κριτικής καθώς και εργασίες, οι οποίες προσεγγίζουν την πρωτότυπη παραγωγή της παιδικής λογοτεχνίας κατά τρόπο ερμηνευτικό και διδακτικό."

Υπάρχει πληθώρα βιβλίων και παραμυθιών που αφορούν στο παιδικό αναγνωστικό κοινό.

Έλληνες και ξένοι συγγραφείς δίνουν το στίγμα τους στην παγκόσμια βιβλιογραφία με αξιόλογα βιβλία που στις μέρες μας έχει έναν σημαντικό αντίπαλο:το διαδίκτυο.

Τα βιβλία για παιδιά πουλάνε περισσότερο από κάθε άλλο είδος βιβλίου και η αγορά έχει κατακλυστεί από ανάλογους τίτλους.

Σίγουρα αγοράζονται τα βιβλία:είτε ως δώρο από γονείς ή φίλους είτε επιλέγοντας τα ίδια τα παιδιά..

Το θέμα είναι κατά πόσο διαβάζονται ή αν απλά κοσμούν τα ράφια των παιδικών δωματίων.

Η αγάπη για την ανάγνωση των βιβλίων δεν είναι κάτι που γίνεται εξ ανάγκης·αν το παιδί το δει ως αγγαρεία δεν θα τα αγαπήσει ποτέ.

Σχολείο,γονείς και φορείς εμπλέκονται άμεσα και οφείλουν -ο καθένας από το ρόλο του-να δώσουν τα απαραίτητα εφόδια ώστε το παιδί όχι μόνο να αγαπήσει την ανάγνωση αλλά να μάθει να κρίνει ορθά και να επιλέγει τα βιβλία εκείνα που το αφορούν και του αρέσουν.

Έχοντας γράψει τέσσερα παραμύθια για τους μαθητές μου,θεατρικά που ανεβάσαμε στις σχολικές γιορτές και κυρίως,φέρνοντας τα παιδιά σε επαφή με τα βιβλία,έχω την εμπειρία της πληρότητας που παρέχει στο παιδί η ανάγνωση ενός καλού βιβλίου και της χαράς που παρέχει η διαδραστική δυνατότητα.

Οι σημερινοί καλεσμένοι της στήλης, αγαπημένοι συγγραφείς,με μεγάλη ή μικρότερη συγγραφική δράση,έγκριτοι και καταξιωμένοι στη συνείδηση παιδιών και εφήβων-πρωτίστως-μιλάνε για τη δική τους εμπειρία στο μαγικό ταξίδι στον κόσμο της παιδικής ψυχής,δίνοντας ο καθένας το δικό του,ξεχωριστό στίγμα στην γιορτή του παιδικού βιβλίου.

Χαριτίνη Μαλισσόβα

Λότυ Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου

" Είναι γενικά παραδεκτό από παιδαγωγούς και ψυχολόγους ανά τον κόσμο ότι η παιδική λογοτεχνία συμβάλλει στην αισθητική διαπαιδαγώγηση του παιδιού, στον πλουτισμό του λεξιλογίου του, στην ανάπτυξη της φαντασίας και της κρίσης του, στην κατανόηση του εαυτού του και των άλλων, στην απόκτηση ενσυναίσθησης, αλλά και στο ξύπνημά του ως προς τις μελλοντικές του ευθύνες, παράλληλα με τα δικαιώματά του. Συντάσσομαι λοιπόν με τους ειδικούς που υποστηρίζουν ότι πρέπει να δίνουμε στα παιδιά μια μεγάλη ποικιλία από βιβλία, πέρα από τα σχολικά, ώστε να διευρύνουμε τους ορίζοντές τους, να προαγάγουμε τις πνευματικές τους ικανότητες και να βοηθήσουμε στην ωρίμαση της προσωπικότητάς τους. Η επαφή με τα βιβλία έχει τεράστια σημασία και πρέπει  ν’ αρχίζει από πολύ νωρίς. Στην εποχή μας υπάρχουν ευτυχώς πολλά και καλά βιβλία για όλες τις ηλικίες, γραμμένα από άξιους συγγραφείς με συναίσθηση της ευθύνης  που συνεπάγεται η συγγραφή παιδικών βιβλίων. Άρα η επαφή αυτή είναι δυνατή σε ικανοποιητικό βαθμό, αρκεί να τη θεωρήσουμε πρώτης ανάγκης".

Μάνος Κοντολέων

Έχω ακόμα στη βιβλιοθήκη μου τα βιβλία που διάβαζα όταν ήμουνα παιδί. Στα περισσότερα από αυτά υπάρχουν χειρόγραφες αφιερώσεις από τη μητέρσ μου, τον πατέρα μου, σε δυο και από τη δασκάλα μου της βˊ δημοτικού. Κι όπως τώρα ξεφυλλίζω αυτά τα βιβλία συνειδητοποιώ πως ίσως αυτές οι όλο αγάπη αφιερώσεις στάθηκαν η αφορμή όχι μόνο να γίνω ένας φανατικός αναγνώστης αλλά και συγγραφέας. Μέσα στα βιβλία έβλεπα να συνυπάρχουν η απόλαυση και η αγάπη. Η απόλαυση του να αφήνεις την φαντασία σου να σε ταξιδεύει σε άλλους κόσμους και η αγάπη έτσι όπως ήταν πρόσωπα πολύτιμα που μου χαρίζαν τα βιβλία που με ταξιδεύαν.

Βαγγέλης Ηλιόπουλος

Έχουν περάσει 20 χρόνια από την κυκλοφορία του πρώτου βιβλίου μου και τώρα είμαι ακόμη πιο σίγουρος ότι αξίζει να γράφει κανείς μόνο για ότι καίει την ψυχή του. Τότε είναι που  πργαματικά ο συγγραφέας θέλει να εκφραστεί και να επικοινωνήσει με το παιδί αναγνώστη με τον μοναδικό τρόπο που ξέρει, μέσα από το παραμύθι. Η ημέρα που γιορτάζει το παιδικό βιβλίο είναι η ημέρα των γενεθλίων του Άντερσεν. Ο μεγάλος παραμυθάς του 19ου αιώνα μας δείχνει τον τρόπο να γράφουμε βιβλία γεμάτα αλήθεια, κάνοντας τραγικές στιγμές της ζωής του αριστουργηματικά παραμύθια. Το ίδιο και ο Εξυπερί, που ο έρωτάς του για την Κονσουέλο και οι καυγάδες τους, τον έκαναν να γράψει ένα από τα σημαντικότερα βιβλία ου 20ου αιώνα τον Μικρό Πρίγκιπα. Κι όταν το παραμύθι έχει αλήθεια μιλά κατευθείαν στην ψυχή του παιδιού και το βοηθά να ανακαλύψει τις μεγάλες αξίες της ζωής. Δεν είναι κατασκευή, είναι δημιουργία. Οι ήρωες ζωντανεύουν από τα βιβλία και παίρνουν από το χέρι τον μικρό αναγνώστη βοηθώντας τον στην πορεία προς την ενηλικίωση. Τον ταξιδεύουν στη χώρα της φαντασίας ώστε να αντέξει την πραγματικότητα και να ονειρευτεί ένα καλύτερο αύριο. Έτσι από τον πλανήτη του Μικρού Πρίγκιπα βρίσκεται στη χώρα του Ποτέ Ποτέ με τον Πήτερ Παν και από εκεί βουτάει  στα βάθη των θαλασσών με το Ναυτίλο και τον Κάπτεν Νέμο.  Ας γιορτάζουμε λοιπόν κάθε μέρα την ημέρα βιβλίου και ας απολαύσουμε την ανάγνωση υπέροχων βιβλίων, δημιουργώντας κοινές αναγνωστικές εμπειρίες με τα παιδιά μας. Όσο για εμάς τους συγγραφείς πρέπει να αποκαλύψω ένα μυστικό δεν προσφέρει μόνο η ανάγνωση απόλαυση αλλά και η γραφή. Κι εμένα τα βιβλία που γράφω μου έχουν χαρίσει είκοσι συναρπαστικά χρόνια κι εύχομαι και πολλά πολλά ακόμη.  

Λίνα Μουσιώνη

Η σχέση μου με την παιδική λογοτεχνία  είναι κομμάτι μιας φυσικής πορείας που ξεκίνησε από την επαγγελματική μου ταυτότητα ως αρχαιολόγου, επιμελήτριας μουσείου. Ήθελα να μάθω τη γλώσσα των παιδιών για να μπορώ να μοιράζομαι μαζί τους το επιστημονικό ενδιαφέρον  μου για την τέχνη και τον πολιτισμό. Τα εκπαιδευτικά προγράμματατου μουσείου ήταν η πρώτα «αφηγήματά» μου για παιδιά. Η αλήθεια είναι πως ακόμη και στην ενήλικη ζωή μου δεν σταμάτησα να διαβάζω παραμύθια και βιβλία για παιδιά. Με διαφορετική οπτική, βέβαια, από τη εποχή που βυθιζόμουν στην Ελληνική Μυθολογία, στις περιπέτειες του Βερν, στον Όλιβερ Τουίστ και τον Τομ Σώγιερ. Μεγαλώνοντας και μεγαλώνοντας τα δικά μου παιδιά είμαι πια σίγουρη πως ηλογοτεχνία προσφέρει στα παιδιά το αντικλείδι για την πραγματική ζωή. Ταυτίζουν, απορρίπτουν, προβάλλουν και δημιουργούν το δικό τους απόθεμα αναγνωστικώνεμπειριών, πολύτιμων για την ολοκλήρωση της προσωπικότητά τους. Στον ίδια θέση τοποθετώ και  τα παραμύθια καθώς προσφέρουν τόσο φυσικά ένα σπουδαίοεργαλείο κατανόησης της αλήθειας της ζωής: για να γίνεις ευτυχισμένος άνθρωπος πρέπει να περάσεις δοκιμασίες, να αγωνιστείς και να πιστέψεις πως το καλό νικά. Αν υπάρχει ένα μυστικό για να αγαπήσουν τα παιδιά τη λογοτεχνία καιβιβλίο, αυτό είναι να «σκοντάφτουν» πάνω του καθημερινά.Υπάρχουν  τρόποι.

Τούλα Τίγκα

Στην  αρχή ήταν τα παραμύθια , μάγισσες και πεντάμορφες λύκοι και αλεπούδες . Η ηλικία της αθωότητας  ! Το παραμύθι,  ο προθάλαμος ενός  κόσμου  που καταλάβαινα  πως απλωνόταν πολύ πιο μακριά από κει όπου ζούσαν  τα βασιλόπουλα και τα ζώα με την ανθρώπινη μιλιά.  Μεγαλώνοντας , άρχισα να τον αναζητώ    στα μυθιστορήματα αγαπημένων συγγραφέων – αλλιώτικοι παραμυθάδες αυτοί !  Διάβαζα  πολύ και  έγραφα ακόμα  περισσότερο . Για τον εαυτό μου κυρίως. Για  το παιδί  μέσα μου που ήθελε συντροφιά και παιχνίδια με τη φαντασία  και τις λέξεις .Από μακριά μ’ έβλεπαν οι έφηβοι ήρωες της   Πηνελόπης Δέλτα από την τουρκοκρατούμενη Μακεδονία ή  το ταραγμένο Βυζάντιο και του  Άρτσιμπαλ Τζόζεφ Κρόνιν από τις γειτονιές του Δουβλίνου και κουνούσαν  επιτιμητικά το κεφάλι. « Προσπάθησε  κι άλλο , γράφε και δοκίμαζε ξανά και ξανά…» Και έγραφα. Έγραφα , διάβαζα και δοκίμαζα. Στίχοι και μικρά πεζά κείμενα οι πρώτες προσπάθειες . Ήρωες - παιδιά της γειτονιάς μου και οι πρώτοι αγαπημένοι– με τραβούσαν  σε άγνωστα κατατόπια της ψυχής και του κόσμου γύρω μου . Τα βράδια ,Έλληνες, Γάλλοι , Ρώσοι  και Άγγλοι συγγραφείς   κοιμόταν μαζί μου και ξημερώναμε συζητώντας.  Κάποια ευλογημένη στιγμή μου έμαθαν  πώς να βγω  στην  «Οδό Γραβιάς». Το πρώτο μου βιβλίο,  το πρώτο μου βραβείο .     Δεν σταμάτησα από τότε ούτε να γράφω ούτε να  διαβάζω –ανάγκη, παραμυθία, διδαχή ! Μαθαίνω ακόμα και χαίρομαι με τα βιβλία , είτε γράφω είτε διαβάζω.

Διονύσης Λειμονής

Η ενασχόληση με τη συγγραφή μοιάζει, θαρρώ, με ένα ονειρικό ταξίδι, όταν όμως γράφεις για παιδιά, το ταξίδι γίνεται πιο παραμυθένιο, το καράβι σου από πραγματικό μπορεί να γίνει ακόμα και χάρτινο, η σημαία που υψώνεις σε πάει  τελικά σε άλλες χώρες μυθικές όπου η παιδικότητα λειαίνει ακόμα και τις πιο κακοτράχαλες ακτές. Η λογοτεχνία νομίζω είναι ανάγκη να ενταχθεί στην καθημερινότητα των παιδιών είτε μέσα από την προφορική αφήγηση είτε από αναγνώσεις που ανοίγουν τον νου, φτερώνουν τη φαντασία, κινητοποιούν τη δημιουργικότητά τους. Και η πιο καθαρή πηγή λογοτεχνίας στην οποία οφείλουμε όλοι να σκύψουμε με σεβασμό λαχταρώντας ναξεδιψάσουμε από το νεράκι της είναι το παραμύθι, η ιστορία εκείνη που παρότι απέχει πολύ από την πραγματικότητα  κινούμενη στη σφαίρα του φανταστικού, οδηγεί σε συνειρμούς από τη σύγχρονη ζωή, παιδαγωγεί, ψυχαγωγεί και αρέσει ικανοποιώντας ποικιλοτρόπως την ανάγκη μικρών και μεγάλων για φυγή από ό,τι μας αγχώνει, από ότι μας ενοχλεί χωρίς όμως να «παραμυθιάζει» αν και μας εντάσσει σε μια παραμυθιακή κατάσταση. Ενδεικτικά αναφέρω τα δικά μου ακούσματα και διαβάσματα, που ακόμα κουβαλώ μέσα μου και είναι βέβαιο ότι διαμόρφωσαν τη γραφή μου, δηλαδή τους μύθους του Αισώπου, τα παραμύθια του ΄Αντερσεν   και των αδερφών Γκριμ. 

 

Αργυρώ Μουντάκη

Ήταν αυτό που λένε παιδικό όνειρο… ανάμεσα σε άλλα όνειρα… από πολύ μικρή, ίσως από τη μεγάλη αγάπη στη λογοτεχνία, από τη μεγάλη ικανοποίηση που μου έδινε η αναγνωστική διαδικασία, στο πνεύμα, στη σκέψη αλλά και στην ψυχή. Ήμουν πολύ τυχερή σε αυτό το όνειρο, υλοποιήθηκε όταν ήμουν σε πολύ μικρή -δεδομένου του κλάδου- ηλικία. Ήδη στα 25 μου με είχε χαρακτηρίσει «συγγραφέα» η σπουδαιότερη για μένα, αλλά και για όλους πιστεύω, συγγραφέας της μεταπολεμικής Ελλάδας, η Ζωρζ Σαρή. Της χρωστάω πολλά, πάνω απ’ όλα την αυτοπεποίθηση που έχω, η ευγνωμοσύνη μου για εκείνη είναι απύθμενη. Την έχω διαβάσει ξανά και ξανά, τα άπαντά της, και συνεχίζω... 

Καθοριστικοί για μένα επίσης συγγραφείς από τηλογοτεχνία για παιδιά και εφήβους ήταν η σπουδαία Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου, ο Παντελής Καλιότσος, η Πηνελόπη Δέλτα, αλλά και ο Ευγένιος Τριβιζάς, τον διάβασα πιο μεγάλη στην αδερφή μου αρχικά και αργότερα στα παιδιά μου, έγινε και ο αγαπημένος τους. 

Η λογοτεχνία για παιδιά φτιάχνει συνειδήσεις, δημιουργεί πνευματικούς ανθρώπους, ανθρώπους που θα βγουν στην κοινωνία με αξίες και ήθος, ξεκουράζει το παιδικό μυαλό,ταξιδεύει τη σκέψη τους, λειτουργεί ως εξομοιωτής καταστάσεων, είναι σίγουρα ευλογία ένα παιδί που απολαμβάνει μόνο του ή με παρέα ένα καλό βιβλίο!

Κώστας Στοφόρος

Με τα παραμύθια ξαναγίνομαι παιδί

Δεν έπαψα ποτέ να διαβάζω παιδική λογοτεχνία. …

Από τότε που γνώρισα τον «Τρελαντώνη»  της Πηνελόπης Δέλτα, από το μεσημέρι στο χωριό που έμεινα στο κρεβάτι διαβάζοντας όλο τον «Μεγάλο περίπατο του Πέτρου» της Άλκης Ζέη, ως τις ιστορίες  που επινοούσε για μένα η μητέρα μου όταν είχε εξαντληθεί κάθε τυπωμένο χαρτί με παραμύθια, απόκτησα μια παρέα μαγικών φίλων που στάθηκαν πάντοτε κοντά μου.

Ο Πήτερ Παν και η Αλίκη, το «Χωρίς οικογένεια» και η παρέα του «Δυο χρόνια διακοπές», ο ΡοβινσόναςΚρούσος, οι πειρατές κι οι Ινδιάνοι, οι καουμπόηδες και οι Ρωμαίοι, τα Κλασικά Εικονογραφημένα κι ο Γιώργος Θαλάσσης… Τόσα και τόσα. Κομμάτια του εαυτού μας. Ήρωες που σε ξαναγυρίζουν πίσω στα παιδικά χρόνια.

Κι όταν απέκτησα δικά μου παιδιά, έγινε… πάρτι. Βρήκα το κατάλληλο πρόσχημα για να διαβάσω δεκάδες βιβλία για όλες τις ηλικίες. Να μαγευτώ κι εγώ. Και να επινοήσω τις δικές μου ιστορίες. Κι όταν είδα ότι τα παιδιά μοιράζονταν τον ενθουσιασμό μου, αποφάσισα να περάσω μερικές από αυτές τις ιστορίες στο χαρτί. Να βγάλω τα δικά μου βιβλία, αλλά και να φτιάξω τη «Μαγική Τράπουλα των Παραμυθιών» για να δημιουργούν τα παιδιά τα δικά τους παραμύθια.

Ένας νέος κόσμος πολύχρωμος άνοιξε για μένα. Μπορώ να συμπεριφέρομαι πάλι και να νιώθω σαν παιδί.

Μην ακούτε διάφορα περισπούδαστα που ακόμη κι εγώ λέω κατά καιρούς. Γι’ αυτό γράφω. Για να ξαναγίνομαι στη φαντασία μου παιδί. Κάτι είναι κι αυτό!

Έλενα Νταβλαμάνου

Ο μικρός αναγνώστης απολαμβάνει την ελευθερία του ταξιδιώτη χωρίς κανέναν περιορισμό.

 Ένα καλό βιβλίο ανοίγει στο παιδί νέους ορίζοντες, του δημιουργεί νέα ενδιαφέροντα, το ευαισθητοποιεί και το βοηθάει να γνωρίσει τον εαυτό του και τα ανθρώπινα προβλήματα. Ο μικρός αναγνώστης απολαμβάνει την ελευθερία του ταξιδιώτη εκείνου που μετακινείται, μέσα από τις ιστορίες, χωρίς κανένα περιορισμό σε διάφορους τόπους, πολιτισμούς και εποχές. Το βιβλίο είναι ένα πολύτιμο απόκτημα, ένας αληθινός και πιστός φίλος. 

Προσωπικά, λόγω επαγγέλματος έρχομαι σε επαφή με πολλά παιδιά, ως δασκάλα αναπτύσσω μια ιδιαίτερη σχέση μαζί τους, αφουγκράζομαι τις ανησυχίες τους, μοιράζομαι μαζί τους μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους και ζω από κοντά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Έτσι λοιπόν θέλησα να ασχοληθώ με τη συγγραφή ιστοριών για παιδιά που να πραγματεύονται έννοιες που τα απασχολούν στις μέρες μας όπως η φιλία, ο ρατσισμός, η οικονομική κρίση κλπ. και να περάσω κάποια μηνύματα για την προσέγγισή τους. Επιπλέον, η αγάπη μου για τις ιστορίες και τα παραμύθια αποτέλεσε ένα ακόμη κίνητρο για να ασχοληθώ με τις ιστορίες για παιδιά. Από μικρή μου άρεσε να ακούω και να διαβάζω ιστορίες. Μεγάλωσα με λαϊκά παραμύθια, με τα διδάγματά τους. Στο πέρασμα των χρόνων άφησαν πάνω μου το στίγμα τους τα βιβλία της Ζωρζ Σαρρή, της Άλκης Ζέη, της Ελένης Δικαίου.

 Τα βιβλία που αγαπούσα τα διάβαζα ξανά και ξανά… Στη συνέχεια συνήθιζα, στη φαντασία μου, να αλλάζω, να διασκευάζω τις αγαπημένες μου ιστορίες. Άλλαζα τον τόπο, τον χρόνο, τους ήρωες, την πλοκή και το τέλος των ιστοριών. Ώσπου αποφάσισα να γράψω τις δικές μου…

 

Κατά βάθος όλοι γνωρίζουμε πως ό,τι και να γίνει, όπως και να ’ναι στο μέλλον τα πράγματα, από τότε που οι άνθρωποι χαράζανε σύμβολα πάνω στις πέτρες μέχρι και σήμερα, όπου όλοι έχουν τον προσωπικό τους υπολογιστή, τα παιδιά ήθελαν, θέλουν και θα θέλουν να ακούνε παραμύθια και ιστορίες. Γιατί το παραμύθι μέσα στους αιώνες, θα συγκινεί το ίδιο τις παιδικές ψυχές.